Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 81
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Piperachina to długo działający lek przeciwmalaryczny z grupy bis-chinolin, stosowany w skojarzeniu z dihydroartemizininą. Blokuje detoksykację hemu w pasożycie Plasmodium, a dzięki okresowi półtrwania 18–28 dni zapewnia ochronę przed reinfekcją przez kilka tygodni po leczeniu. Zarejestrowana w UE od 2011 r., rekomendowana przez WHO.
- syntetyczne i biologiczne
Piperacylina to antybiotyk β-laktamowy o szerokim spektrum, stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, często w połączeniu z tazobaktamem dla zwiększenia skuteczności terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Piperyna to alkaloid czarnego pieprzu, który zwiększa wchłanianie kurkuminy nawet o 2000% i wielu innych substancji przez hamowanie enzymów CYP3A4 i transporterów jelitowych. W badaniach klinicznych stosowano dawki 5–20 mg dziennie. Może wchodzić w interakcje z lekami na receptę.
- syntetyczne i biologiczne
Pirazynamid to kluczowy lek przeciwgruźliczy, stosowany w początkowej fazie leczenia gruźlicy. Charakteryzuje się unikalnym mechanizmem działania i jest używany w terapii skojarzonej z innymi lekami.
- syntetyczne i biologiczne
Pirenoksyna wykorzystywana jest w leczeniu zaćmy, chroniąc soczewkę oka przed zmętnieniem. Stosowana miejscowo w postaci kropli, pomaga utrzymać przejrzystość wzroku i jest dobrze tolerowana.
- syntetyczne i biologiczne
Pirfenidon wykorzystywany jest w terapii idiopatycznego włóknienia płuc, spowalniając proces zwłóknienia i poprawiając jakość życia dorosłych pacjentów. Wymaga indywidualnego dawkowania i monitorowania.
Pirlimycyna to antybiotyk weterynaryjny z grupy linkozamidów, stosowany głównie w leczeniu mastitis u bydła. Działa bakteriostatycznie, hamując syntezę białek bakteryjnych, przede wszystkim przeciwko bakteriom Gram-dodatnim.
- syntetyczne i biologiczne
Piroglutaminian cynku to składnik aktywny łączący regulację sebum, działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii trądzikowych i nawilżenie skóry. Stosowany miejscowo w stężeniu 0,1–1%, hamuje enzym 5α-reduktazę i ogranicza namnażanie Cutibacterium acnes, zachowując przy tym dobrą tolerancję skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Piroksykam to NLPZ na receptę hamujący COX-1 i COX-2, stosowany w zapaleniu i chorobie zwyrodnieniowej stawów. Dawka dla dorosłych wynosi 20 mg raz na dobę. Pełny efekt terapeutyczny może pojawić się po 8–12 tygodniach. Lek wiąże się z ryzykiem powikłań żołądkowych i sercowo-naczyniowych.
- syntetyczne i biologiczne
Pirokton olaminy to substancja przeciwgrzybicza stosowana w szamponach i kremach na łupież oraz łojotokowe zapalenie skóry. Hamuje namnażanie grzyba Malassezia, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Przy stosowaniu miejscowym w stężeniu 0,5–1% wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa i minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe.
- syntetyczne i biologiczne
PQQ (pirolochinolinochinon) to aktywny redoksowo antyoksydant wspierający biogenezę mitochondriów i funkcje komórkowe. Typowa dawka w badaniach to 20 mg dziennie; wyniki są obiecujące, lecz wciąż wstępne.
- syntetyczne i biologiczne
Pirtobrutynib to innowacyjny lek doustny stosowany w leczeniu chłoniaka opornego na wcześniejsze terapie. Działa wybiórczo na białko limfocytów B, hamując rozwój komórek nowotworowych.
- syntetyczne i biologiczne
Pirybedyl to lek na chorobę Parkinsona, który działa poprzez stymulację receptorów dopaminowych, łagodząc objawy ruchowe i poprawiając funkcjonowanie układu nerwowego.
- syntetyczne i biologiczne
Pirytionian sodu to substancja przeciwgrzybicza i antybakteryjna stosowana zewnętrznie w szamponach i kremach na łupież, łojotokowe zapalenie skóry, grzybicę stóp i łuszczycę. W preparatach dermatologicznych występuje zwykle w stężeniu 0,5–2%. Wchłanianie przez skórę jest znikome, a działania niepożądane przy stosowaniu miejscowym – rzadkie.
- surowce roślinne
Mastika (żywica Pistacia lentiscus) to tradycyjny środek ziołowy uznany przez EMA w łagodnej dyspepsji i stanach zapalnych skóry. Zawiera triterpeny, polifenole i olejek eteryczny wykazujące działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Typowe dawki: 350 mg trzy razy dziennie (niestrawność) lub 1 g dziennie (wrzody). Nie stosować w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci.
- surowce roślinne
Mastyks z pistacji kleistej to tradycyjny roślinny produkt leczniczy uznany przez EMA, stosowany w łagodnej niestrawności, stanach zapalnych skóry i gojeniu ran. Zawiera kwasy triterpenowe, monoterpeny i polifenole. Typowa dawka to 1–2 g dziennie; unikać w ciąży i podczas karmienia piersią.
- syntetyczne i biologiczne
Pitawastatyna skutecznie obniża poziom LDL i cholesterolu całkowitego, stosowana u dorosłych i dzieci od 6 lat, dostępna w tabletkach o różnych dawkach dla indywidualnej terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Pitolisant wspomaga walkę z nadmierną sennością i poprawia czujność, szczególnie u osób z narkolepsją oraz obturacyjnym bezdechem sennym. Stosowany u dorosłych i dzieci od 6. roku życia.
- syntetyczne i biologiczne
Piwolan dezoksykortonu (DOCP) to syntetyczny mineralokortykoid w postaci iniekcji depot, naśladujący aldosteron. Stosowany w leczeniu niedoczynności kory nadnerczy u psów, działa 21–30 dni po jednej iniekcji, regulując gospodarkę sodowo-potasową.
- syntetyczne i biologiczne
Piwmecylinam to antybiotyk penicylinowy stosowany głównie w leczeniu niepowikłanych zakażeń dróg moczowych, skuteczny przeciwko bakteriom gram-ujemnym, zwłaszcza Escherichia coli.
- surowce roślinne
Piwonia biała (Bai Shao) to zielarski surowiec z korzenia Paeonia lactiflora, bogaty w paeoniflorynę i glikozydy TGP. Działa przeciwzapalnie, przeciwskurczowo i immunomodulująco. Stosowana w dolegliwościach menstruacyjnych, skurczach mięśni i stanach zapalnych. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i w ciąży.
- surowce roślinne
Piwonia lekarska to roślina lecznicza o ponad 2000-letniej tradycji. Korzeń zawiera paeoniflorynę, paeonol i flawonoidy o działaniu przeciwskurczowym, przeciwzapalnym i uspokajającym. Stosowana m.in. przy skurczach mięśni, dolegliwościach menstruacyjnych i stanach zapalnych stawów. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i hormonalnymi.
- surowce roślinne
Piżmian jadalny (okra) dostarcza śluz, błonnik, flawonoidy i witaminy C oraz K. Badania wskazują na potencjalne działanie na poziom glukozy i cholesterol, choć większość danych pochodzi z badań na zwierzętach. Wyciąg z okry może wchodzić w interakcje z metforminą i lekami przeciwzakrzepowymi.
- Placenta
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Wyciąg z planktonu pochodzi z morskich mikroalg i dostarcza EPA, fucoksantynę, aminokwasy i polisacharydy. Zewnętrznie wzmacnia barierę skóry i łagodzi jej wrażliwość; jako suplement wspiera prawidłową czynność serca dzięki zawartości kwasów omega-3.
- Plastyfikator
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Płatki maku polnego zawierają roeadynę, flawonoidy i antocyjany. Tradycyjnie stosowane przy problemach ze snem, kaszlu i napięciu nerwowym. W dużych ilościach mogą być niebezpieczne – szczególnie w połączeniu z lekami uspokajającymi.
- surowce roślinne
Masło bacuri (Platonia insignis) to roślinny surowiec kosmetyczny bogaty w tripalmitynę (50–55%) i aminokwas metioninę. Szybko wchłania się w skórę, działa nawilżająco i zmiękczająco, a badania przedkliniczne sugerują właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne.
- Platyna koloidalna
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Pleryksafor wspomaga mobilizację komórek macierzystych krwiotwórczych u pacjentów z chłoniakiem i szpiczakiem mnogim, ułatwiając przygotowanie do autologicznego przeszczepienia komórek krwiotwórczych.
- surowce roślinne
Płomiennica zimowa (enoki, Flammulina velutipes) to grzyb jadalny i leczniczy bogaty w beta-glukany, białka immunomodulujące, flawonoidy i selen. W badaniach laboratoryjnych wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i immunostymulujące, choć potwierdzenie tych efektów u ludzi wymaga dalszych badań klinicznych.
- surowce roślinne
Olej z nasion sacha inchi (Plukenetia volubilis) to bogate źródło kwasów omega-3 i omega-6 – ponad 80% składu to wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Badania potwierdzają korzystny wpływ na profil lipidowy i właściwości łagodzące przy atopowym zapaleniu skóry.
- surowce roślinne
Pluskwica groniasta to surowiec zielarski stosowany przy objawach menopauzy. Wyciąg z kłącza może pomagać w redukcji uderzeń gorąca i nocnych potów. Typowa dawka to 40–80 mg ekstraktu dziennie przez maks. 6–12 miesięcy. Nie stosować w ciąży, przy chorobach wątroby ani z lekami onkologicznymi bez konsultacji lekarskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Płyn Ringera to dożylny roztwór elektrolitów (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻) naśladujący osocze, stosowany w leczeniu odwodnienia, wstrząsu i zaburzeń elektrolitowych. Wersja z mleczanami działa też alkalizująco, korygując kwasicę metaboliczną. To lek szpitalny podawany wyłącznie przez personel medyczny.
- Płynny wapń
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Methylsilanol mannuronate to organiczna pochodna krzemu i kwasu mannuronowego z alg Laminaria. Stosowany miejscowo, wspiera produkcję kolagenu i elastyny, działa nawilżająco i antyoksydacyjnie. Dostępny w kremach i żelach ujędrniających.
- syntetyczne i biologiczne
Pochodne kwasu usninowego to związki badane naukowo pod kątem działania przeciwbakteryjnego, przeciwgrzybiczego i przeciwnowotworowego. Ich stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnego uszkodzenia wątroby – nie są dostępne jako zatwierdzone leki ani suplementy w Polsce.