Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 67
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Mocznik (13C) stosowany jest w nieinwazyjnych testach oddechowych do diagnostyki zakażenia Helicobacter pylori w żołądku i dwunastnicy, umożliwiając szybką identyfikację tej bakterii.
- syntetyczne i biologiczne
Modafinil to lek pobudzający ośrodkowy układ nerwowy, stosowany głównie w leczeniu nadmiernej senności przy narkolepsji. Działa na neuroprzekaźniki, poprawiając czujność i stan czuwania.
- surowce roślinne
Modligroszek różańcowy (Abrus precatorius) zawiera abrynę – jedną z najsilniejszych toksyn roślinnych, która blokuje syntezę białek i może zabić już po spożyciu jednego rozgryzionego nasiona. Pomimo tradycyjnego zastosowania w ajurwedzie, współczesna medycyna nie zaleca jego stosowania ze względu na brak dowodów klinicznych i ekstremalną toksyczność.
- surowce roślinne
Modrzejec kempechiański (Haematoxylum campechianum) dostarcza hematoksynę – naturalny fenol z drewna twardzielowego, który po utlenieniu do hematyny barwi jądra komórkowe na niebiesko-fioletowo i jest niezastąpiony w diagnostyce histopatologicznej. W medycynie tradycyjnej stosowany jako łagodny środek ściągający przy biegunkach, jednak brakuje solidnych badań klinicznych potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo.
- surowce roślinne
Modrzew dahurski dostarcza taksyfoliny – flawonoidu z silnym działaniem antyoksydacyjnym, zatwierdzonego przez EFSA – oraz arabinogalaktanu, prebiotycznego polisacharydu wspierającego odporność i mikrobiotę jelitową. Oba składniki są dostępne w suplementach diety.
- surowce roślinne
Modrzew syberyjski dostarcza taksyfoliny (dihydrokwercetyny) i arabinogalaktanu. Taksyfolina to silny flawonoidowy przeciwutleniacz wspierający mikrokrążenie i działający przeciwzapalnie. Arabinogalaktan działa prebiotycznie, stymulując korzystne bakterie jelitowe. Przed stosowaniem skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Mogamulizumab to innowacyjny lek biologiczny stosowany w leczeniu chłoniaków skóry z komórek T, wyróżniający się celowanym działaniem immunologicznym i stosowany pod kontrolą lekarza.
- syntetyczne i biologiczne
Moklobemid to nowoczesny lek przeciwdepresyjny stosowany w leczeniu depresji i fobii społecznej, wyróżniający się korzystnym profilem bezpieczeństwa oraz mniejszym ryzykiem typowych działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Moksonidyna obniża ciśnienie krwi poprzez wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Stosowana w terapii nadciśnienia, umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Moksydektyna to makrocykliczny lakton o szerokim spektrum działania przeciwpasożytniczego, stosowany głównie w weterynarii. Działa na pasożyty zewnętrzne i wewnętrzne, wykazując dłuższy efekt niż iwermektyna.
- syntetyczne i biologiczne
Moksyfloksacyna to antybiotyk fluorochinolonowy o szerokim spektrum działania, stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, skóry oraz oczu.
- witaminy i minerałyMolekuła Regen 7
Opis w przygotowaniu
- witaminy i minerały
Molibden to niezbędny pierwiastek śladowy – kofaktor enzymów odpowiedzialnych za metabolizm aminokwasów siarkowych i puryn. Dostarczają go zboża, rośliny strączkowe i nabiał. Niedobory są rzadkością, a górna bezpieczna dawka dzienna wynosi 2 mg dla dorosłych. Suplementacja jest uzasadniona głównie przy potwierdzonym niedoborze.
- syntetyczne i biologiczne
Molsydomina stosowana jest w leczeniu i profilaktyce dławicy piersiowej oraz niewydolności wieńcowej, poprawiając ukrwienie serca poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych.
- syntetyczne i biologiczne
Monakolina K z czerwonego ryżu drożdżowego działa jak słaba statyna – hamuje enzym HMG-CoA reduktazę i obniża LDL-cholesterol o 15–25%. Unijna regulacja z 2022 roku ogranicza jej dawkę w suplementach do poniżej 3 mg/dobę. Profil działań niepożądanych jest podobny do statyn, dlatego suplementacja wymaga konsultacji lekarskiej.
Monenzyna to jonofor polieterowy stosowany w weterynarii jako środek przeciwkokcydialny i antybiotykowy, chroniący drób i zwierzęta gospodarskie przed pasożytami oraz poprawiający trawienie i ograniczający emisję metanu u przeżuwaczy.
Monepantel to lek weterynaryjny zwalczający nicienie jelitowe u owiec i małych przeżuwaczy. Działa selektywnie na receptory pasożytów, skuteczny wobec opornych szczepów. Nie stosowany u ludzi.
- Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych
Opis w przygotowaniu
- Mono-N-etanoloundecylenamid
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Monoazotan izosorbidu stosuje się w profilaktyce i leczeniu dławicy piersiowej. Rozszerza naczynia krwionośne, zmniejsza obciążenie serca i poprawia dopływ tlenu do mięśnia sercowego.
- syntetyczne i biologiczne
Monofluorofosforan sodu to źródło fluoru w pastach do zębów. Uwalnia jony fluorkowe, które wzmacniają szkliwo, ograniczają demineralizację i hamują bakterie próchnicotwórcze. W badaniu klinicznym na prawie 2500 dzieciach wykazał skuteczność równoważną fluorkowi sodu.
- syntetyczne i biologiczne
Monofosforan cytydyny (CMP) to nukleotyd pirymidynowy – naturalny składnik RNA i pośrednik w syntezie DNA. Działa jako koenzym w produkcji fosfolipidów budujących osłonki mielinowe nerwów. Stosowany najczęściej w połączeniu z UTP i witaminą B12 w preparatach na bóle neuropatyczne i ból krzyża.
- syntetyczne i biologiczne
Monofosforan urydyny (UMP) to nukleotyd pirymidynowy produkowany naturalnie przez organizm. Wspiera syntezę RNA, budowę błon nerwowych i metabolizm energetyczny komórek. Badania kliniczne analizowały jego zastosowanie w neuropatii, bólu krzyża i zaburzeniach poznawczych. Jest dobrze tolerowany w dawkach do 2 g/dobę.
- syntetyczne i biologiczne
Monogliceryd kwasu oleinowego to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach: stabilizuje emulsje, nawilża i zmiękcza skórę oraz ułatwia wnikanie składników aktywnych przez naskórek. Ma status GRAS (FDA) i pozytywną ocenę bezpieczeństwa CIR.
- syntetyczne i biologiczne
Monoglukonian wapnia (glukonian wapnia) to sól wapniowa stosowana dożylnie w hipokalcemii, hiperkaliemii i zatruciu siarczanem magnezu. Po podaniu uwalnia zjonizowany wapń, który stabilizuje błony komórkowe serca, wspiera skurcz mięśni i krzepnięcie krwi. Nie wolno go łączyć z glikozydami nasercowymi.
- syntetyczne i biologiczne
Monolaurynian to ester glicerolu i kwasu laurynowego, naturalnie obecny w oleju kokosowym. Działa przeciwdrobnoustrojowo, służy jako emulgator i konserwant w kosmetykach oraz farmaceutykach. Dostępny jako suplement w kapsułkach i granulkach; bezpieczny w ilościach pokarmowych, ale dane o wysokich dawkach są ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Monometylosilanetriol (MMST) to organiczna forma krzemu z unikalnym wiązaniem Si–C, dopuszczona przez EFSA i UE do suplementów diety. Dzięki stabilności molekularnej nie polimeryzuje w roztworze, co wyróżnia go spośród innych form krzemu dostępnych na rynku.
- witaminy i minerały
Montmorylonit to mineralna glinka smektytowa wiążąca toksyny, bakterie i metale ciężkie w jelitach – bez wchłaniania do organizmu. Jako diosmektyt skraca biegunkę o 22–42% (rekomendacja klasy B). Stosuje się go też na skórę przy trądziku i podrażnieniach. Wymaga zachowania odstępu od leków co najmniej 2 godziny.
- surowce roślinne
Morela japońska (Prunus mume, ume) dostarcza kwasu cytrynowego, polifenoli i mumefuralu. Wyciąg wspiera trawienie, wykazuje właściwości antyoksydacyjne i przeciwbakteryjne oraz jest stosowany w preparatach kosmetycznych przeciwdziałających starzeniu skóry.
- surowce roślinne
Morela pospolita dostarcza beta-karotenu, potasu, żelaza, polifenoli i błonnika. Olej z pestek jest bogaty w kwasy jednonienasycone. Gorzkie pestki zawierają amygdalinę – substancję toksyczną w większych dawkach. Większość badań nad jej działaniem prowadzono na zwierzętach lub w warunkach laboratoryjnych.
- surowce roślinne
Noni (Morinda citrifolia) to roślina tropikalna z ponad 140 bioaktywnymi związkami – antrachnonami, irydoidami i flawonoidami. Wyciąg z owoców noni jest dostępny w UE jako Novel Food od 2003 r. Badania przedkliniczne sugerują działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne, jednak kliniczne dowody skuteczności u ludzi pozostają ograniczone. Wysoka zawartość potasu wymaga ostrożności u osób z chorobami nerek.
- surowce roślinne
Moringa olejodajna to roślina bogata w flawonoidy, izoticjaniany i kwas chlorogenowy. Wstępne badania kliniczne wskazują na możliwe wsparcie glikemii i statusu antyoksydacyjnego. Liście i nasiona są uważane za bezpieczne przy krótkotrwałym stosowaniu; korzeń i kora są toksyczne. Moringa może wchodzić w interakcje z lekami na cukrzycę, tarczycę i nadciśnienie.
- surowce roślinne
Morszczyn pęcherzykowaty to brunatna alga bogata w jod, fukoidan i kwas alginowy. Tradycyjnie stosowany przy niedoborze jodu i problemach trawiennych. Wysoka zawartość jodu wymaga ostrożności u osób z chorobami tarczycy, w ciąży i przy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych.
- syntetyczne i biologiczne
Mortierella alpina to grzybek glebowy wytwarzający olej bogaty w kwas arachidonowy (ARA, omega-6). Olej ten jest stosowany w mlekach modyfikowanych dla niemowląt i suplementach diety; posiada status GRAS w USA oraz figuruje na unijnej liście novel food.
- surowce roślinne
Morwa biała (Morus alba) – suplement diety stosowany wspomagająco przy regulacji glukozy i cholesterolu. Zawiera DNJ hamujący α-glukozydazę. Typowa dawka badawcza: 1 g sproszkowanego liścia 3× dziennie. Może nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych i obniżających ciśnienie.