Mortierella alpina

Czym jest Mortierella alpina i jak produkuje kwas arachidonowy?

Mortierella alpina to nitkowaty grzybek (pleśń) naturalnie występujący w glebie, który zyskał znaczenie przemysłowe dzięki wyjątkowej zdolności do wytwarzania oleju bogatego w kwas arachidonowy (ARA) – wielonienasycony kwas tłuszczowy z grupy omega-6⁵. W warunkach przemysłowych grzyb hoduje się metodą fermentacji, co pozwala uzyskać olej w sposób powtarzalny i skalowalny, bez konieczności pozyskiwania go ze źródeł zwierzęcych¹.

Kwas arachidonowy jest składnikiem błon komórkowych i prekursorem eikozanoidów – związków regulujących procesy zapalne i odpornościowe w organizmie. Organizm człowieka może go syntetyzować z kwasu linolowego (LA), jednak u niemowląt zdolność ta jest ograniczona, stąd zapotrzebowanie na zewnętrzne źródło ARA w pierwszych miesiącach życia¹.

Fermentacja z użyciem M. alpina dostarcza oleju o stabilnym profilu kwasów tłuszczowych. Różne szczepy grzyba – m.in. I49-N18 czy XM027 – są przedmiotem oddzielnych zgłoszeń regulacyjnych i badań toksykologicznych³⁶.

Dlaczego olej z M. alpina trafia do mleka modyfikowanego dla niemowląt?

Olej z Mortierella alpina jest najlepiej udokumentowanym zastosowaniem ARA w żywieniu niemowląt – często podawany razem z kwasem dokozaheksaenowym (DHA), kwasem tłuszczowym omega-3¹. ARA i DHA to główne wielonienasycone kwasy tłuszczowe gromadzące się w mózgu i siatkówce w trakcie intensywnego wzrostu dziecka.

Jaki jest status regulacyjny oleju z Mortierella alpina?

Olej z M. alpina przeszedł rygorystyczną ocenę regulacyjną w kilku jurysdykcjach. W Stanach Zjednoczonych uzyskał status GRAS (Generally Recognized as Safe – substancja ogólnie uznana za bezpieczną) z pismem braku sprzeciwu FDA wydanym w lutym 2011 roku⁷. W Unii Europejskiej olej spełnia wymagania specyfikacji dla „oleju bogatego w kwas arachidonowy z grzyba Mortierella alpina” umieszczonego w unijnym wykazie nowych żywności (Union List of Novel Food)². Produkt jest również zarejestrowany lub zatwierdzony w wielu krajach azjatyckich².

Na poziomie regulacyjnym olej klasyfikowany jest jako specjalny dodatek dietetyczny i żywieniowy – nie jest stosowany jako aromat ani składnik zapachowy⁸. Zgłoszenia GRAS (m.in. GRN 94 i GRN 326) obejmują zarówno sam olej bogaty w ARA, jak i jego kombinacje z olejem z tuńczyka bogatym w DHA⁶⁹.

Jakie badania bezpieczeństwa przeprowadzono?

Bezpieczeństwo oleju z M. alpina zostało ocenione w kilku typach badań. Na poziomie przedklinicznym przeprowadzono 13-tygodniowe badania toksyczności podprzewlekłej na szczurach, obejmujące również fazę narażenia in utero (czyli narażenia podczas ciąży matki), dla różnych szczepów grzyba³. Wyniki tych badań posłużyły jako podstawa dla ocen bezpieczeństwa opublikowanych w recenzowanych czasopismach naukowych, m.in. w Food and Chemical Toxicology i Toxicology Letters¹⁰.

Na poziomie klinicznym przeprowadzono badanie z udziałem ludzi oceniające wpływ suplementacji triacyloglicerolem wzbogaconym w arachidonan na poziom kwasów tłuszczowych w surowicy oraz agregację płytek krwi u zdrowych mężczyzn stosujących dietę rybną⁴. Dane dotyczące toksyczności doustnej, skórnej i wziewnej z baz regulacyjnych pozostają nieustalone (brak formalnych wpisów), co jest typowe dla substancji ocenianych przede wszystkim w kontekście żywieniowym, a nie przemysłowym¹¹.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Suplementy zawierające olej z Mortierella alpina (olej bogaty w ARA) są ogólnie uznawane za bezpieczne w dawkach stosowanych w żywieniu, jednak w pewnych sytuacjach warto skonsultować ich stosowanie z lekarzem lub farmaceutą:

• Leki wpływające na krzepnięcie krwi (np. warfaryna, heparyna, kwas acetylosalicylowy w dawkach kardiologicznych) – badanie kliniczne wykazało wpływ arachidonanu na agregację płytek; połączenie z lekami przeciwzakrzepowymi może wymagać nadzoru⁴.
• Choroby zapalne lub autoimmunologiczne – kwas arachidonowy jest prekursorem związków prozapalnych; osoby z reumatoidalnym zapaleniem stawów, astmą lub innymi schorzeniami zapalnymi powinny omówić suplementację z lekarzem⁵.
• Ciąża i karmienie piersią – brak wystarczających danych klinicznych dotyczących suplementacji olejem z M. alpina u kobiet ciężarnych i karmiących poza kontekstem żywieniowym niemowląt; decyzja powinna być skonsultowana z lekarzem.
• Zaburzenia lipidowe i choroby układu sercowo-naczyniowego – olej zawiera kwasy tłuszczowe aktywnie wpływające na metabolizm lipidów; stosowanie bez konsultacji w tych schorzeniach jest nieuzasadnione¹².
• Nieoczekiwane objawy po rozpoczęciu suplementacji (np. zmiany skórne, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, nasilone krwawienie) – przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem.

Pamiętaj, że suplement diety nie zastąpi leczenia farmakologicznego ani diety zaleconej przez specjalistę. Jeśli masz wątpliwości co do konkretnego preparatu, farmaceuta w aptece pomoże Ci ocenić jego skład i ewentualne interakcje.