Mortierella alpina

Czym jest Mortierella alpina?

Mortierella alpina to mikroskopijny grzyb należący do rodziny Mortierellaceae, naturalnie występujący w glebie – szczególnie w środowiskach alpejskich i zimnych. Z punktu widzenia taksonomii należy do gromady Zygomycota. Nie jest patogenem dla ludzi i nie wytwarza toksyn niebezpiecznych dla zdrowia.

To, co czyni Mortierella alpina wyjątkową, to jej niezwykła zdolność do gromadzenia lipidów. Zawartość tłuszczu w biomasie grzyba może sięgać nawet 50% suchej masy, a ponad połowę tych tłuszczów stanowi kwas arachidonowy (ARA). W warunkach przemysłowych grzyb uprawiany jest w bioreaktorach przy temperaturze 20–28°C, z wykorzystaniem glukozy lub glicerolu jako źródeł węgla.

Ciekawostka: w niskich temperaturach (poniżej 12°C) Mortierella alpina wykazuje nawet 40-krotnie wyższą akumulację wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym śladowych ilości kwasu eikozapentaenowego (EPA). To właśnie ta biologiczna elastyczność sprawia, że grzyb jest tak cennym surowcem biotechnologicznym.

Jak powstaje olej z Mortierella alpina?

Olej z Mortierella alpina – określany też jako olej grzybowy lub fungalny – uzyskiwany jest w procesie fermentacji biomasy grzyba, po czym jest ekstrahowany i poddawany rafinacji. Końcowy produkt ma wyraźnie żółte zabarwienie i zawiera minimum 40% kwasu arachidonowego.

Procesy oczyszczania stosowane do tego oleju odpowiadają standardom rafinacji olejów spożywczych. Gotowy produkt:

• nie zawiera wykrywalnych ilości patogenów (bakterii, grzybów, wirusów)
• nie wykazuje działania mutagennego ani genotoksycznego w badaniach toksykologicznych
• nie zawiera aflatoksyn ani innych mikotoksyn
• ma minimalną zawartość białka po procesie oczyszczania

Aby chronić wielonienasycone kwasy tłuszczowe przed utlenianiem, producenci dodają do oleju naturalne antyoksydanty – najczęściej mieszaninę tokoferoli (witaminę E). Produkty zawierające ten olej należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, w miejscu chronionym przed światłem i dostępem tlenu.

Kwas arachidonowy – co robi w organizmie?

Kwas arachidonowy (ARA, C20:4, omega-6) to wielonienasycony kwas tłuszczowy o kluczowym znaczeniu biologicznym. Jego cztery wiązania podwójne nadają cząsteczce charakterystyczną, elastyczną strukturę, dzięki której pełni ona funkcje strukturalne w błonach komórkowych – zapewnia im płynność i przepuszczalność niezbędną do prawidłowego działania komórek.

ARA jest szczególnie obfity w błonach komórek nerwowych i tkanki mózgowej. Bierze udział w mielinizacji włókien nerwowych i jest szybko wbudowywany do fosfolipidów tkanek po wchłonięciu z przewodu pokarmowego.

Poza funkcją strukturalną kwas arachidonowy jest prekursorem biologicznie czynnych mediatorów – eikozanoidów, w tym:

• prostaglandyn – uczestniczących w regulacji stanów zapalnych, bólu i gojenia ran
• tromboksanów – wpływających na agregację płytek krwi i napięcie naczyń
• leukotrienów – odgrywających rolę w reakcjach immunologicznych i alergicznych

ARA moduluje też funkcje kanałów jonowych, receptorów i enzymów. Wspiera neuroplastyczność, zdolności pamięciowe i uczenie się. Jego wolna forma wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe – może hamować wzrost bakterii, wirusów i pasożytów.

Organizm potrafi syntetyzować ARA z kwasu linolowego (LA), jednak efektywność tej przemiany jest ograniczona, szczególnie u niemowląt i osób starszych. Dlatego w pewnych sytuacjach dostarczanie ARA z zewnątrz – z żywności lub suplementów – ma istotne znaczenie.

Gdzie znajdziesz olej z Mortierella alpina?

Olej z Mortierella alpina jest stosowany przede wszystkim jako składnik mleka modyfikowanego dla niemowląt – zarówno mleka początkowego, jak i następnego. Jego zadaniem jest zbliżenie składu mleka do naturalnego mleka matki, które naturalnie zawiera ARA. Typowe dawki w mlekach dla niemowląt wynoszą około 0,3–0,5% całkowitego udziału tłuszczów.

Poza żywnością dla niemowląt olej ten można znaleźć w:

• suplementach diety z ARA, przeznaczonych dla różnych grup wiekowych
• produktach żywności funkcjonalnej wzbogacanych w kwasy omega-6
• preparatach specjalnego przeznaczenia medycznego dla wcześniaków

Olej z Mortierella alpina jest produktem wegańskim – w przeciwieństwie do tradycyjnych źródeł kwasu arachidonowego, takich jak mięso czy jajka. To istotna zaleta dla osób na diecie roślinnej, które chcą zadbać o odpowiedni poziom ARA.

W kontekście sportu i aktywności fizycznej kwas arachidonowy z oleju Mortierella alpina może wspierać regenerację mięśni po wysiłku – ARA jest prekursorem prostaglandyn modulujących odpowiedź zapalną organizmu, co może przekładać się na szybszy powrót do formy po intensywnym treningu.

Na co zwrócić uwagę przy stosowaniu produktów z olejem z Mortierella alpina?

Interakcje oleju z Mortierella alpina z lekami są minimalne – to składnik żywnościowy, a nie substancja czynna leku. Jednak ze względu na to, że wielonienasycone kwasy tłuszczowe mogą wykazywać łagodne działanie przeciwzakrzepowe, osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe (np. warfarynę) powinny poinformować o suplementacji lekarza prowadzącego, który może monitorować parametry krzepnięcia.

Ze względu na wysoką zawartość PUFA olej jest wrażliwy na utlenianie. Przechowuj produkty zawierające ten olej zgodnie z zaleceniami producenta – zazwyczaj w temperaturze poniżej 25°C, z dala od światła i wilgoci.

Podsumowanie

Mortierella alpina to grzyb glebowy, który dzięki biotechnologii stał się głównym przemysłowym źródłem kwasu arachidonowego – składnika niezbędnego dla prawidłowego rozwoju mózgu, wzroku i układu odpornościowego. Olej z Mortierella alpina przeszedł rygorystyczną ocenę bezpieczeństwa i jest zatwierdzony do stosowania w mlekach dla niemowląt przez EFSA i FDA. Jego wegański charakter sprawia, że jest cenną alternatywą dla zwierzęcych źródeł ARA. Jeśli rozważasz suplementację produktami zawierającymi olej z Mortierella alpina, zwróć uwagę na warunki przechowywania i – w przypadku stosowania leków przeciwzakrzepowych – skonsultuj się z lekarzem.