Indeks substancji czynnych

Kwas piroglutaminowy (5-oksoprolina) to endogenny metabolit glutationu. Jego podwyższony poziom w moczu sygnalizuje niedobór glutationu i może – przy sprzyjających czynnikach ryzyka – prowadzić do kwasicy metabolicznej, najczęściej powiązanej z przewlekłym stosowaniem paracetamolu.

Kwas poliglutaminowy to silny humektant wiążący do 5000-krotności swojej masy w wodzie. Hamuje enzym rozkładający kwas hialuronowy, wspiera produkcję naturalnych czynników nawilżających i jest dobrze tolerowany nawet przez skórę wrażliwą. W medycynie badany jako nośnik leków przeciwnowotworowych.

Kwas punikowy to rzadki kwas tłuszczowy omega-5 z oleju z pestek granatu, stanowiący 64–83% jego składu. W organizmie przekształca się do bioaktywnego CLA. Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazują na działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, ale dowody kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone i niespójne.

Kwas stearynowy to substancja pomocnicza obecna w tabletkach, kapsułkach i kremach. Działa jako środek smarny, spoiwo i stabilizator, a w preparatach o przedłużonym uwalnianiu tworzy matrycę kontrolującą tempo uwalniania leku. Jest uznany za bezpieczny przez FDA i Farmakopeę Europejską.

Kwas szczawiowy dwuwodny jest białym proszkiem o silnym smaku kwaśnym. Jest stosowany w przemyśle spożywczym jako regulator kwasowości.

Kwas szikimowy to naturalny związek z anyżu gwiazdkowego, kluczowy jako chemiczny punkt wyjścia do produkcji leku przeciwgrypowego oseltamiwiru (Tamiflu). Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazują na jego działanie przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe i antyoksydacyjne. Jest też składnikiem dermokosmetyków złuszczających.

Kwas taurochenodeoksycholowy (TCDCA) to naturalny kwas żółciowy sprzężony z tauryną, uczestniczący w trawieniu tłuszczów. Jego stężenie we krwi rośnie wraz z nasileniem uszkodzenia wątroby, co czyni go użytecznym markerem diagnostycznym. Badania przedkliniczne sugerują działanie przeciwzapalne, lecz brakuje potwierdzających badań klinicznych u ludzi.

Kwas taurocholowy to naturalny kwas żółciowy wytwarzany w wątrobie, niezbędny do emulgowania i wchłaniania tłuszczów pokarmowych. Jako agonista receptora TGR5 wpływa na wydzielanie GLP-1 i PYY, a jego podwyższone stężenie we krwi jest markerem uszkodzenia wątroby.

Kwas taurodeoksycholowy to sprzężony z tauryną kwas żółciowy, który wspiera pracę wątroby i dróg żółciowych. Zmniejsza wchłanianie cholesterolu, zwiększa wydzielanie żółci i chroni komórki wątroby przed uszkodzeniem. Stosowany jest w kamicy żółciowej, pierwotnej marskości żółciowej i cholestazie. Dzięki połączeniu z tauryną jest lepiej tolerowany niż wolne kwasy żółciowe.

Kwas ursolowy to triterpenoid z jabłek i rozmarynu, który w badaniach przedklinicznych wspiera masę mięśniową, wrażliwość na insulinę i profil lipidowy. Dane u ludzi są wstępne. Typowe dawki suplementacyjne wynoszą 150–450 mg/dobę. Może wchodzić w interakcje z lekami metabolizowanymi przez wątrobę.

Kwas usninowy to związek z porostów o udokumentowanym działaniu przeciwbakteryjnym w badaniach laboratoryjnych. Stosuje się go zewnętrznie w kosmetykach, ale doustne suplementy z tym składnikiem wiążą się z ryzykiem ciężkiego uszkodzenia wątroby i nie są zalecane.

Kwas wakcenowy to naturalny trans-tłuszcz z nabiału i mięsa wołowych, stanowiący 2–5% tłuszczu przeżuwaczy. Jest jedynym prekursorem CLA w diecie. Badania nie łączą go z chorobami serca ani insulinoopornością, a wstępne dane sugerują potencjał w modulacji odporności przeciwnowotworowej.

Kwas walerianowy to metabolit bakterii jelitowych z grupy krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Hamuje deacetylazy histonowe i aktywuje receptory GPR41/GPR43. Badania przedkliniczne wskazują na potencjał neuroprotekcyjny, przeciwzapalny i metaboliczny – jednak badania kliniczne na ludziach są wciąż potrzebne.

Kwas wersenowy (EDTA) to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach, która wiąże jony metali i chroni składniki aktywne przed rozkładem. Stosuje się go w kroplach do oczu, iniekcjach, syropach i kremach. Jest dopuszczony przez europejską i amerykańską farmakopeę.

Kwas winowy to substancja pomocnicza w tabletkach musujących, syropach i iniekcjach. Reguluje pH, poprawia rozpuszczalność substancji czynnych i maskuje gorzki smak leków. Jest dopuszczony przez główne farmakopee świata i uznawany za bezpieczny w dawkach farmaceutycznych.

Kwasy AHA to alfa-hydroksykwasy (kwas glikolowy, mlekowy, cytrynowy i inne) złuszczające naskórek, pobudzające kolagen i rozjaśniające przebarwienia. W stężeniach do 10% są bezpieczne przy domowym stosowaniu, pod warunkiem używania filtra SPF. Wyższe stężenia wymagają opieki specjalisty.