Ból migrenowy często jest na tyle silny, że praktycznie uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Może trwać nawet do 72 h, co przy dzisiejszym trybie życia, jest bardzo uciążliwe. W aptece można dostać leki na migrenę dostępne bez recepty takie jak Cefalgin, Excedrin czy Migea. Które z nich są skuteczne i warte polecenia?

Czym jest migrena?

Migrena jest pierwotnym bólem głowy, nie jest wynikiem innych towarzyszących chorób. Objawia się napadowymi bólami głowy, często z dodatkowymi objawami neurologicznymi. Najczęściej obejmuje jedną stronę głowy i nasila się nawet przy niewielkiej aktywności fizycznej. Zdarza się,  że  bólowi głowy towarzyszą nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło,  zapachy czy dźwięki. W Polsce ok 8% ludzi cierpi na migreny, z czego ¾ to kobiety. Najczęściej migreny leczy się doraźnie, stosując leki przeciwbólowe. W cięższych przebiegach stosowane są dostępne na receptę tryptany [1].

Migrena bez aury

Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy (ang. ICHD-3 beta, International Classification of Headache Disorders) określa migrenę bez aury jako ból pojawiający się przez minimum 15 dni w ciągu miesiąca, z których przez przynajmniej 8 dni występują uciążliwe dolegliwości. U ok. 50% osób migrenę poprzedzają tzw. objawy zwiastunowe, które obejmują: zmianę samopoczucia (niepokój, drażliwość, senność), nasilenie pragnienia, częstsze niż zwykle oddawanie moczu, a także światłowstręt oraz nadwrażliwość na dźwięk.

REKLAMA
REKLAMA

Atak migrenowy trwa zwykle od 4 do 72 godzin i zwykle ustępuje po zastosowaniu odpowiednich dawek paracetamolu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, alkaloidów sporyszu lub tryptanów. Ból opisywany jest jako jednostronny (najczęściej), pulsujący, nasilający się podczas wykonywania codziennych czynności. Wymienionym objawom towarzyszą niekiedy nudności i/lub wymioty. Po ustąpieniu ataku ma miejsce tzw. stan ponapadowy odznaczający się bólami mięśniowymi oraz ogólnym zmęczeniem [2,3].

Migrena z aurą

Niekiedy migrena charakteryzuje się występowaniem tzw. aury, którą mogą (ale nie muszą) poprzedzać wspomniane wcześniej objawy zwiastunowe. Aura trwa zwykle od kilku do kilkudziesięciu minut – w tym czasie dochodzi m.in. do zaburzeń widzenia, a nawet omamów. Ból pojawia się równocześnie lub po upływie ok. godziny [2,3].

Z migreną znacznie częściej zmagają się kobiety niż mężczyźni. Ataki mogą pojawiać się regularnie i być uzależnione od cyklu miesięcznego. Najczęściej zdarza się, że występują jedynie w czasie menstruacji, a zanikają podczas ciąży i w okresie pokwitania (co nie jest regułą). Zważając na ten fakt, przeprowadzono eksperyment, podczas którego przebadano wpływ hormonów płciowych na osłabienie lub nasilenie ataków. Okazało się, że kluczową rolę odgrywa estrogen, który bezpośrednio oddziałuje na układ trójdzielno-naczyniowy [4].

Silny lek na migrene bez recepty – czy to wystarczy?

Przede wszystkim należy unikać sytuacji mogących sprowokować wystąpienie bólu migrenowego. Stres, nadmierny hałas, silne zapachy, spożywanie alkoholu, palenie tytoniu – to tylko niektóre z czynników, które mogą wywołać atak. Warto również zwrócić uwagę na dietę: starajmy się ograniczyć spożywanie pokarmów bogatych w azotany (V) oraz serotoninę. Wśród nich można wymienić nasiona strączkowe i żywność przetworzoną [5].

Skuteczny lek na migrene – jakie substancje czynne zawiera?

Paracetamol

Jest to powszechnie znana i stosowana substancja przeciwbólowa i przeciwgorączkowa. Ponieważ nie jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnymi, może być stosowany u pacjentów cierpiących na wrzody żołądka, astmę aspirynową oraz nadciśnienie tętnicze. Jest on dosyć skuteczny w leczeniu bólu o łagodnym i umiarkowanym przebiegu, ale może być nieskuteczny w przypadku bóli migrenowych [9].

Kwas acetylosalicylowy

Jest to niesteroidowy lek przeciwzapalny, który ma działanie przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Podobnie jak paracetamol może okazać się nieskuteczny w przypadku migreny czy bólów o znacznym nasileniu. Należy pamiętać, że podobnie jak inne NLPZ-y nie jest wskazany w przypadku pacjentów z wrzodami żołądka i dwunastnicy, astmą oskrzelową, nadciśnieniem tętniczym oraz uszkodzeniem nerek lub słuchu [9].

Propyfenazon

Podobnie jak kwas acetylosalicylowy wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne (jest NLPZ). Jest skuteczny przede wszystkim w bólach wywołanych skurczami mięśni gładkich [9].

Kofeina

W tych preparatach znalazła się dzięki swojej właściwości nasilania przeciwbólowego działania paracetamolu, propyfenazonu i kwasu acetylosalicylowego. Oprócz tego wykazuje wiele innych działań, w szczególności znany jest jej wpływ pobudzający na ośrodkowy układ nerwowy [9].

Kwas tolfenamowy

Podobnie jak kwas acetylosalicylowy i propyfenazon, kwas tolfenamowy jest NLPZ-em. Znajduje przede wszystkim zastosowanie w leczeniu napadów migreny. Ma on takie same przeciwwskazania jak pozostałe niesteroidowe leki przeciwzapalne [9].

Klasyczne tabletki na migrene bez recepty

Jeśli ból nie daje za wygraną, w pierwszej kolejności powinniśmy sięgnąć po środki dostępne bez recepty (OTC). Aby leki zadziałały, należy przyjąć odpowiednią jednorazową dawkę doustną. Wśród najczęściej stosowanych preparatów wymienia się nieopioidowe leki przeciwbólowe w dawce jednorazowej wynoszącej 500-1000 mg (paracetamol, np. Apap, Paracetamol Aurovitas lub metamizol sodowy, np. Pyralgina, Gardan), a także niesteroidowe leki przeciwzapalne:

Nie zapominajmy jednak, że leki przeciwbólowe charakteryzuje tzw. efekt pułapowy. Oznacza to, że nie są one skuteczne po przekroczeniu dawki maksymalnej, powyżej której zwiększa się ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych. Co więcej, tzw. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) powinny unikać osoby borykające się z nadciśnieniem tętniczym, ponieważ mogą powodować jego wzrost (Czytaj także: Nadciśnienie a leki na ból, gorączkę i przeziębienie).

Środki lecznicze dostępne bez recepty są przeznaczone do leczenia doraźnego, ukierunkowanego na zwalczanie ataku migrenowego. Maksymalny czas kuracji nie powinien przekroczyć 14 dni w miesiącu. W przypadku nadużywania leków mogą bowiem rozwinąć się tzw. polekowe bóle głowy [5,6].

Cefalgin Migraplus 10 tabletek, lek OTC

  • 1 tabletka zawiera 250 mg paracetamolu, 150 mg propyfenazonu i 50 mg kofeiny;
  • lek może być stosowany przez osoby dorosłe: 1-2 tabletki, maksymalnie 3 razy na dobę;
  • bez zalecenia lekarza nie powinno przyjmować się leku dłużej niż przez 7 dni;
  • wskazaniem do stosowania preparatu są bóle różnego pochodzenia (głowy, zębów, miesiączkowe, nerwobóle), o słabym lub umiarkowanym nasileniu i/lub gorączka [7].

Excedrin Migrastop 10 lub 20 tabletek, lek OTC

  • 1 tabletka zawiera 250 mg kwasu acetylosalicylowego, 250 mg paracetamolu oraz 65 mg kofeiny;
  • lek mogą stosować tylko osoby dorosłe;
  • w zależności od rodzaju bólu i jego przebiegu należy stosować dawkowanie zawarte w ulotce, maksymalnie jednorazowo 2 tabletki i nie więcej niż 6 tabletek dziennie;
  • w przypadku migreny nie należy stosować leku dłużej niż 3 dni (a w przypadku bólu głowy 4 dni), bez konsultacji z lekarzem;
  • wskazaniem do stosowania leku są bóle głowy oraz napady migrenowe z aurą lub bez aury [8].

Migea 4 tabletki, lek OTC

  • 1 tabletka zawiera 200 mg kwasu tolfenamowego;
  • preparat może być stosowany tylko przez osoby dorosłe, 1 tabletka po wystąpieniu ostrego napadu migreny, jeżeli nie nastąpi poprawa to kolejna tabletka po upływie 1-2 h (maksymalnie 2 tabletki na dobę);
  • wskazaniem do stosowania jest ostry napad migreny [6].

Na pierwszy rzut oka widać, że wszystkie 3 preparaty mają inny skład. Excedrin i Cefalgin mają w swoim składzie kofeinę oraz paracetamolu. Za co odpowiadają substancje czynne dostępne w tych preparatach?

Leki na migrene bez recepty do przerwania ataku

Wszystkie trzy preparaty zawierają w swoim składzie niesteroidowe leki przeciwzapalne. Kwas tolfenamowy obecny w Migea jest w szczególności nakierowany na bóle migrenowe. W wielu przypadkach jest skuteczny, jeżeli zostanie wzięty w odpowiednim momencie. Z kolei Cefalgin i Excedrin zawierają różne NLPZ-y z dodatkiem paracetamolu i kofeiny. Sam paracetamol nie jest z reguły zbyt skuteczny w przypadku leczenia bólów migrenowych. Jednakże, dzięki dodatkowi kofeiny, która nasila działanie paracetamolu, kwasu acetylosalicylowego i propyfenazonu, działanie przeciwbólowe jest wzmocnione. Obydwa preparaty mogą być z powodzeniem stosowane w leczeniu migreny. Niestety, migrena jest problemem na tyle złożonym, że każdy powinien indywidualnie przetestować, który preparat okaże się dla niego skuteczny. Jeżeli dostępne bez recepty preparaty są jednak za słabe, należy udać się do lekarza. Może on wypisać mocniejsze leki, np. z grupy tryptanów.

Czy suplementacja może zapobiec napadom migreny?

Leki na migrene na receptę

Bywa, że środki przeciwbólowe bez recepty nie są w stanie przerwać ostrego ataku migreny. W takim przypadku stosuje się tzw. tryptany (agonistów receptorów serotoninowych), które są skuteczne u ok. 70% chorych. Leki takie jak: sumatryptan (np. Cinie 50, Cinie 100), eletryptan (np. Relpax), zolmitryptan (np. Zolmiles) czy ryzatryptan  (np. Maxalt RPD) nie tylko przerywają ból, ale również redukują objawy, które mu towarzyszą.

Optymalne działanie tryptanów występuje wtedy, gdy zażyje się je w początkowej fazie trwania bólu (nigdy podczas aury!). Poszczególne preparaty są dostępne w postaci tabletek, aerozolów do nosa, roztworów do wstrzykiwań oraz liofilizatów doustnych.

Nie można jednak tryptanów jako „cudownych” środków zwalczających silny ból migrenowy, ponieważ ich stosowanie może pociągać za sobą pewne konsekwencje. Wśród najbardziej typowych działań niepożądanych wymienia się: uczucie zimna lub gorąca, zaczerwienie skóry, ucisk w klatce piersiowej, skoki ciśnienia tętniczego, a także sztywność karku [10,11].

Choć tryptany są stosowane jako tzw. leki I rzutu w leczeniu średnio ciężkich i ciężkich napadów migreny, niekiedy okazują się nieskuteczne. W takiej sytuacji zaleca się zażywanie alkaloidów sporyszu: winianu ergotaminy (np. Ergotaminum Filofarm) oraz dihydroergotaminy (np. Dihydroergotaminum Filofarm). Przyjmowanie tych leków wiąże się jednak z uciążliwymi skutkami ubocznymi, które wynikają z ich niskiej selektywności. Mogą się pojawić nudności, wymioty, zaburzenia rytmu serca, a nawet stany splątania i dezorientacji [12,13].