Jak dawkować kwas ursodeoksycholowy?
Kwas ursodeoksycholowy (Acidum ursodeoxycholicum) stosuje się w leczeniu różnych schorzeń wątroby i dróg żółciowych oraz w rozpuszczaniu kamieni żółciowych. Sposób dawkowania zależy od choroby, wieku i masy ciała pacjenta, a także postaci leku i drogi podania1234. Najczęściej lek przyjmuje się doustnie w postaci kapsułek, tabletek lub zawiesiny. Ważne jest, by przyjmować lek zgodnie z zaleceniami lekarza i regularnie kontrolować wyniki badań laboratoryjnych, zwłaszcza na początku leczenia56.
Dawkowanie u dorosłych
- Rozpuszczanie kamieni żółciowych: Standardowa dawka to około 8-10 mg na każdy kilogram masy ciała na dobę. Lek zwykle przyjmuje się w jednej dawce wieczorem lub w 2-3 dawkach podzielonych w ciągu dnia, w zależności od postaci leku. U osób otyłych dawka może być zwiększona do 15 mg/kg masy ciała na dobę134. Terapia trwa zwykle od 6 miesięcy do 2 lat. Jeśli po 12 miesiącach nie nastąpi zmniejszenie rozmiaru kamieni, leczenie należy przerwać37.
- Pierwotna marskość żółciowa wątroby (PBC): Zalecana dawka wynosi 13-16 mg/kg masy ciała na dobę, zazwyczaj w 2-3 dawkach podzielonych przez pierwsze 3 miesiące. Po poprawie parametrów wątroby można przyjmować całą dawkę raz na dobę, wieczorem189. Nie ma ograniczeń czasowych stosowania leku w tym wskazaniu.
- Inne choroby wątroby i dróg żółciowych: Dawka zwykle wynosi 10-20 mg/kg masy ciała na dobę, podzielona na 2-3 dawki10.
- Wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych: Zalecana dawka to 10-16 mg/kg masy ciała na dobę, podzielona na 2-3 dawki10.
- Zapalenie błony śluzowej żołądka spowodowane zarzucaniem żółci: Zwykle stosuje się 1 tabletkę lub kapsułkę (250-300 mg) wieczorem przed snem, lub 2-3 razy na dobę w zależności od postaci leku. Czas leczenia to zazwyczaj 10-14 dni11.
Dostępne postacie i drogi podania
- Kapsułki (najczęściej 150 mg, 250 mg, 300 mg)
- Tabletki powlekane (250 mg, 500 mg)
- Zawiesina doustna (szczególnie polecana dla dzieci i osób z trudnościami w połykaniu)
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Mukowiscydoza i inne zaburzenia wątroby/dróg żółciowych: Zalecana dawka to 20 mg/kg masy ciała na dobę w 2-3 dawkach podzielonych. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 30 mg/kg masy ciała na dobę1314.
- Dzieci młodsze niż 6 lat: W przypadku bardzo małych dzieci (poniżej 10 kg) zaleca się stosowanie zawiesiny doustnej i dokładne odmierzanie dawki strzykawką, zgodnie z zaleceniami lekarza15.
- Przeciwwskazania: U dzieci z nieudaną portoenterostomią lub brakiem dobrego przepływu żółci w przebiegu atrezji dróg żółciowych stosowanie leku jest przeciwwskazane16.
Pacjenci w podeszłym wieku
Nie ma konieczności modyfikowania dawki u osób starszych – zaleca się stosowanie dawek jak u dorosłych, o ile nie występują dodatkowe schorzenia wpływające na metabolizm leku17.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
Nie ma szczegółowych zaleceń dotyczących zmiany dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, jednak decyzję o stosowaniu podejmuje lekarz na podstawie ogólnego stanu zdrowia pacjenta13.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
U osób z niewyrównaną marskością wątroby kwas ursodeoksycholowy jest przeciwwskazany. W przypadku zaawansowanych stadiów pierwotnej marskości żółciowej wątroby (PBC) początkowo należy zastosować połowę standardowej dawki, a następnie stopniowo ją zwiększać pod kontrolą parametrów wątroby18.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Kwas ursodeoksycholowy można stosować u kobiet w ciąży, zwłaszcza w przypadku wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych w drugim i trzecim trymestrze. Zawsze jednak decyzję o zastosowaniu leku podejmuje lekarz10.
- Przyjmuj kwas ursodeoksycholowy regularnie, najlepiej podczas posiłku, popijając niewielką ilością płynu.
- Nie rozgryzaj kapsułek ani tabletek – połykaj je w całości.
- Podczas leczenia regularnie wykonuj badania kontrolne, szczególnie na początku terapii.
- W przypadku wystąpienia biegunki skonsultuj się z lekarzem, który może zalecić zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia1920.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
W przypadku rozpuszczania kamieni żółciowych i leczenia chorób wątroby nie należy przekraczać zalecanej przez lekarza dawki dobowej. Stosowanie bardzo dużych dawek (28-30 mg/kg/dobę) przez długi czas może wiązać się z większym ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, szczególnie u osób z pierwotnym stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych1921. Przedawkowanie leku najczęściej objawia się biegunką. W takiej sytuacji należy uzupełnić płyny i elektrolity, a w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem20.
Podsumowanie – Kwas ursodeoksycholowy: schematy dawkowania dla różnych grup pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – rozpuszczanie kamieni żółciowych | 8-10 mg/kg mc./dobę w 1-3 dawkach, najczęściej wieczorem; leczenie 6-24 miesiące |
| Dorośli – pierwotna marskość żółciowa wątroby | 13-16 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach; po 3 miesiącach cała dawka wieczorem |
| Dorośli – inne choroby wątroby/dróg żółciowych | 10-20 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach |
| Dzieci i młodzież z mukowiscydozą | 20 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach, możliwość zwiększenia do 30 mg/kg mc./dobę |
| Osoby starsze | Dawka jak u dorosłych |
| Kobiety w ciąży (cholestaza ciężarnych) | 10-16 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach |
| Pacięci z niewydolnością nerek | Brak szczegółowych zaleceń modyfikacji dawki |
| Pacięci z niewyrównaną marskością wątroby | Przeciwwskazane |
| Dzieci z atrezją dróg żółciowych bez skutecznej portoenterostomii | Przeciwwskazane |













