Etiologia choroby Von Willebranda – czynniki genetyczne i nabyte

Choroba Von Willebranda jest zaburzeniem krzepnięcia krwi, które w przeważającej większości przypadków ma podłoże genetyczne1. Główną przyczyną tego schorzenia są mutacje w genie VWF (von Willebrand factor), który koduje białko o kluczowym znaczeniu dla prawidłowego procesu krzepnięcia krwi2.

Podłoże genetyczne choroby Von Willebranda

Gen VWF znajduje się na krótkim ramieniu chromosomu 12 (12p13.3) i składa się z 52 eksonów rozciągających się na około 178 kilopar zasad34. Białko von Willebranda to duży glikoprotein multimeryczny, który odgrywa istotną rolę w interakcji płytek krwi z uszkodzoną ścianą naczynia oraz w transporcie i stabilizacji czynnika VIII4.

Mutacje w genie VWF mogą prowadzić do różnych zaburzeń w syntezie, wydzielaniu, klirensie lub funkcji białka von Willebranda5. W zależności od typu mutacji, pacjenci mogą mieć obniżone poziomy tego białka lub białko, które nie funkcjonuje prawidłowo2.

Ważne: Choroba Von Willebranda występuje jednakowo często u mężczyzn i kobiet, ponieważ gen VWF nie znajduje się na chromosomie płciowym. Kobiety częściej doświadczają objawów ze względu na zwiększone krwawienia podczas menstruacji, ciąży i porodu.

Typy dziedziczenia choroby Von Willebranda

Sposób dziedziczenia choroby Von Willebranda zależy od jej typu6. Typ 1 i typ 2 są zazwyczaj dziedziczone w sposób autosomalny dominujący z niepełną penetracją (około 60%), co oznacza, że wystarczy odziedziczenie jednego zmutowanego genu od jednego z rodziców67. Dziecko takiego rodzica ma 50% szansy na odziedziczenie choroby8.

Typ 3 choroby Von Willebranda jest dziedziczony w sposób autosomalny recesywny, co oznacza, że aby rozwinąć tę najcięższą postać choroby, dziecko musi odziedziczyć zmutowany gen od obojga rodziców69. Rodzice dzieci z typem 3 często są nosicielami bez objawów choroby10.

Istnieje również możliwość wystąpienia spontanicznych mutacji, które mogą prowadzić do rozwoju choroby Von Willebranda nawet bez obciążającego wywiadu rodzinnego1112. Szczegółowe mechanizmy dziedziczenia poszczególnych typów choroby zostały opisane w osobnym opracowaniu Zobacz więcej: Dziedziczne formy choroby Von Willebranda – mechanizmy genetyczne.

Nabyta choroba Von Willebranda

Chociaż większość przypadków choroby Von Willebranda ma charakter dziedziczny, istnieje również rzadka forma nabyta (acquired von Willebrand syndrome – AVWS)1. Ta postać choroby rozwija się później w życiu u osób, które nie odziedziczyły zmutowanego genu od rodziców13.

Nabyta choroba Von Willebranda może być spowodowana różnymi mechanizmami, w tym wytwarzaniem przeciwciał przeciwko białku von Willebranda, nadmiernym rozkładem multimerów VWF w wyniku wysokiego naprężenia ścinającego w krążeniu lub zmniejszoną syntezą białka1415. Szczegółowe informacje na temat przyczyn i mechanizmów rozwoju nabytej formy choroby znajdziesz w dedykowanym opracowaniu Zobacz więcej: Nabyta choroba Von Willebranda – przyczyny i mechanizmy rozwoju.

Warto wiedzieć: Osoby z grupą krwi 0 mogą mieć naturalnie niższe poziomy białka von Willebranda w porównaniu z innymi grupami krwi ze względu na różnice w strukturze krwi typu 0. To jednak nie oznacza automatycznie wystąpienia choroby Von Willebranda.

Czynniki ryzyka i predyspozycje

Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia choroby Von Willebranda jest wywiad rodzinny obciążony zaburzeniami krzepnięcia1617. Osoby, których rodzice, rodzeństwo lub inne bliskie rodziny cierpiały na problemy z krwawieniem, powinny być szczególnie czujne na objawy mogące wskazywać na to zaburzenie.

W przypadku nabytej choroby Von Willebranda, czynnikami ryzyka są różne schorzenia podstawowe, w tym nowotwory krwi, choroby autoimmunologiczne, wady serca oraz przyjmowanie niektórych leków18. Wiek podeszły również może być czynnikiem predysponującym do rozwoju nabytej formy choroby10.

Współczesne rozumienie etiologii

Dzięki postępowi w genetyce molekularnej, obecnie wiadomo, że choroba Von Willebranda jest heterogenną grupą zaburzeń spowodowanych różnymi typami mutacji w genie VWF19. Mogą to być mutacje punktowe, insercje lub delecje w różnych regionach genu, które wpływają na ilość lub funkcję produkowanego białka19.

Zrozumienie podłoża genetycznego choroby Von Willebranda ma istotne znaczenie dla poradnictwa genetycznego i planowania rodziny. Rodzice z obciążającym wywiadem powinni skonsultować się ze specjalistą w celu oceny ryzyka przekazania choroby potomstwu16. Nowoczesne metody diagnostyki genetycznej umożliwiają precyzyjne określenie typu mutacji i ryzyka dziedziczenia choroby.

Pytania i odpowiedzi

Czy choroba Von Willebranda jest zawsze dziedziczna?

Nie, choć w około 99% przypadków choroba Von Willebranda jest dziedziczna, istnieje rzadka forma nabyta, która może rozwinąć się w późniejszym okresie życia w wyniku innych schorzeń lub przyjmowania niektórych leków.

Jakie jest prawdopodobieństwo przekazania choroby Von Willebranda dziecku?

W przypadku typu 1 i 2 prawdopodobieństwo wynosi 50%, gdy jeden z rodziców ma chorobę. Typ 3 rozwija się tylko wtedy, gdy oba rodzice przekażą zmutowany gen, co zdarza się rzadziej.

Na którym chromosomie znajduje się gen odpowiedzialny za chorobę Von Willebranda?

Gen VWF znajduje się na krótkim ramieniu chromosomu 12 (12p13.3) i składa się z 52 eksonów. Ponieważ nie jest to chromosom płciowy, choroba występuje jednakowo często u mężczyzn i kobiet.

Czy można mieć chorobę Von Willebranda bez wywiadu rodzinnego?

Tak, możliwe są spontaniczne mutacje genowe, które mogą prowadzić do rozwoju choroby nawet bez obciążającego wywiadu rodzinnego. Istnieje również nabyta forma choroby, która rozwija się w wyniku innych schorzeń.

Reklama
Reklama