Choroba Von Willebranda – epidemiologia i rozpowszechnienie

Choroba Von Willebranda (VWD) stanowi najczęstszą dziedziczną skazę krwotoczną na świecie, jednak jej epidemiologia nie jest w pełni poznana¹. Mimo że jest to zaburzenie o znacznej częstości występowania, wiele przypadków pozostaje niezdiagnozowanych, co utrudnia dokładne określenie rzeczywistej skali problemu².

Szacunki dotyczące częstości występowania choroby Von Willebranda są bardzo zróżnicowane w zależności od zastosowanej metodologii badania. Dostępne dane sugerują, że pacjenci z VWD doświadczają wysokiego obciążenia chorobą pod względem krwawień, obniżonej jakości życia oraz zwiększonego wykorzystania zasobów opieki zdrowotnej¹.

Częstość występowania w populacji

Zgodnie z dostępnymi danymi, choroba Von Willebranda występuje u około 1% populacji ogólnej³⁴. W Stanach Zjednoczonych oznacza to, że schorzenie może dotykać około 3,2 miliona ludzi, czyli mniej więcej jedną osobę na każde 100⁴⁵.

Jednak dane dotyczące klinicznie istotnego VWD są znacznie bardziej konserwatywne. Szacuje się, że objawowa postać choroby Von Willebranda dotyka około 125 osób na milion populacji⁶⁷. Ciężka postać choroby jest jeszcze rzadsza i występuje u około 0,5-5 osób na milion⁷.

Dane z różnych krajów pokazują znaczne różnice w odnotowanej częstości występowania. Według systematycznego przeglądu, zgłaszana częstość VWD wahała się od 108,9 do 2200 na 100 000 w badaniach populacyjnych oraz od 0,3 do 16,5 na 100 000 w badaniach opartych na skierowaniach². Te różnice wynikają głównie z zastosowanych metodologii badawczych oraz kryteriów diagnostycznych.

Różnice w metodologii badań epidemiologicznych

Szacunki częstości występowania VWD różnią się znacznie w zależności od metody badania⁸. Badania oparte na skierowaniach wykorzystują dane o pacjentach objawowych, którzy zgłaszają się do centrów leczenia hemofilii lub placówek opieki zdrowotnej na podstawie krajowych rejestrów lub badań epidemiologicznych nadzorczych. Z kolei szacunki populacyjne opierają się na identyfikacji pacjentów z VWD w badaniach kohortowych wykorzystujących określone kryteria diagnostyczne⁸.

Według danych z Orphanet, częstość występowania choroby Von Willebranda w populacji ogólnej szacuje się na 0,6-1,3% w zależności od badania, jednak częstość objawowej postaci VWD wymagającej specjalistycznego leczenia wynosi około 1 na 10 000⁹. Typ 3 VWD jest znacznie rzadszy i występuje u około 1 na milion osób⁹.

Rozkład według płci i wieku Zobacz więcej: Rozkład choroby Von Willebranda według płci i wieku

Choroba Von Willebranda występuje z równą częstością u mężczyzn i kobiet⁶⁷. Jednak fenotyp może być bardziej wyraźny u kobiet z powodu krwawień miesiączkowych oraz większej widoczności siniaków⁷. Objawy związane z krwawieniem mogą występować w młodym wieku, nawet tuż po urodzeniu lub podczas porodu⁷.

Niektóre raporty sugerują zmniejszoną skłonność do krwawień wraz z wiekiem pacjentów⁷. W badaniach pediatrycznych szacuje się, że około 1% populacji dziecięcej może być dotknięte chorobą Von Willebranda¹¹¹². Wiele dzieci z VWD jest bezobjawowych, podczas gdy inne mogą mieć krwawienia skórne i śluzówkowe, takie jak łatwe siniaczenie czy krwawienia z nosa¹¹.

Różnice regionalne i etniczne Zobacz więcej: Regionalne różnice w występowaniu choroby Von Willebranda

Choroba Von Willebranda występuje we wszystkich grupach rasowych i etnicznych⁴. Nie ma rasowej predyspozycji do VWD, jednak może być bardziej ciężka lub widoczna u osób z grupą krwi 0¹³¹⁴.

Niektóre badania wskazują na wyższą częstość występowania w określonych populacjach. Na przykład, w badaniu przeprowadzonym wśród saudyjskich nastolatków, częstość VWD wyniosła 1,5%¹⁵. W Słowacji odnotowano relatywnie wysoką częstość występowania na poziomie 11,2 przypadków na 100 000 mieszkańców¹⁶.

Typy choroby i ich częstość

Choroba Von Willebranda dzieli się na trzy główne typy, które różnią się częstością występowania¹⁷. Typ 1 VWD, charakteryzujący się zmniejszoną ilością czynnika von Willebranda z łagodnymi lub umiarkowanymi epizodami krwotocznymi, stanowi około 75% wszystkich przypadków¹⁷. Według innych źródeł, typ 1 może stanowić 60-80% przypadków¹⁸.

Typ 2 VWD, charakteryzujący się jakościowymi defektami czynnika von Willebranda, które zaburzają jego funkcję, stanowi około 25% przypadków¹⁷ lub według innych danych 15-20%¹². Ten typ wiąże się z epizodami krwotocznymi o nasileniu od łagodnego do ciężkiego¹⁷.

Typ 3 VWD, najcięższa postać charakteryzująca się prawie całkowitym niedoborem ilościowym czynnika von Willebranda w osoczu, stanowi jedynie około 5% przypadków¹²¹⁷i wiąże się z ciężkimi epizodami krwotocznymi¹⁷.

Postać nabyta choroby Von Willebranda

Nabyta choroba Von Willebranda (AvWD) jest znacznie rzadsza niż postać dziedziczna. Szacuje się, że może stanowić 1-5% wszystkich przypadków VWD⁶. Jej częstość jest wyższa w określonych grupach pacjentów – została odnotowana u nawet 20% pacjentów z nowotworami złośliwymi oraz u 100% osób z niektórymi stanami wysokiego przepływu, takimi jak pozaustrojowe utlenowanie membranowe (ECMO) i metalowe zastawki sercowe⁶.

W badaniach dotyczących nowotworów mieloproliferacyjnych, nabytą postać VWD zidentyfikowano u 16,4% pacjentów z roczną częstością występowania 2,4 przypadków rocznie¹⁹. Dokładna częstość występowania AvWD nie jest znana, ale szacuje się, że może dotykać do 0,1% populacji ogólnej²⁰.

Wyzwania diagnostyczne i niedoszacowanie

Systematyczne przeglądy literatury wskazują na istotne luki w diagnozowaniu VWD, które mogą opóźniać opiekę i prowadzić do niekorzystnych następstw zdrowotnych⁸²¹. Pacjenci z VWD mają wysokie obciążenie epizodami krwotocznymi nawet po diagnozie lub podczas otrzymywania leczenia²¹.

Najnowsze badania genetyczno-epidemiologiczne na dużą skalę wskazują, że choroba Von Willebranda może być bardziej powszechna niż wcześniej sądzono²². Wysoką częstość VWD ustaloną w tych badaniach wskazuje, że genetyczna predyspozycja do rozwoju VWD z powodu wariantów genu VWF prawdopodobnie jest bardziej powszechna niż dotychczas raportowano, co podkreśla, że wielu pacjentów noszących te warianty nadal nie jest zdiagnozowanych²².