Sterydy anaboliczne – bezpieczeństwo, skutki uboczne i testosteron

Co to są sterydy anaboliczne?

Sterydy anaboliczne to substancje, które są pochodnymi androgenów, czyli męskich hormonów płciowych (testosteronu oraz jego pochodnej dihydrotestosteronu). Te środki anaboliczne fizjologicznie są odpowiedzialne za wykształcenie męskich cech płciowych takich jak: obniżony głos czy zarost, stymulację wzrostu tkanki kostnej i mięśniowej oraz produkcję czerwonych krwinek [1,3,4]. Często zadawane jest pytanie: czy testosteron to steryd? Odpowiedź brzmi tak – testosteron jest naturalnym sterydem produkowanym przez organizm, a jego syntetyczne pochodne to właśnie sterydy anaboliczne stosowane w medycynie i sporcie.

Zastosowanie sterydów anabolicznych w medycynie

W medycynie sterydy anaboliczne znalazły zastosowanie w leczeniu następujących schorzeń:

• opóźnione dojrzewanie płciowe chłopców;
• hipogonadyzm;
• bezpłodność u mężczyzn;
• rak piersi u kobiet;
• anemia;
• osteoporoza;
• endometrioza;
• dystrofia mięśniowa.

W leczeniu tych schorzeń stosuje się różne preparaty zawierające sterydy anaboliczne, takie jak testosteron (np. Androtop, Testogel, Nebido) czy nandrolon (np. Deca-Durabolin). Właściwości sterydów anabolicznych są także wykorzystywane przez sportowców w celu uzyskania szybszego przyrostu mięśni bez wzrostu tkanki tłuszczowej oraz polepszenia wyników osiągnięć sportowych. Takie możliwości powstają nie tylko poprzez przyrost mięśni, ale też wzrost liczby erytrocytów, które powoduje większe natlenienie mięśni. Takie wykorzystanie sterydów anabolicznych jest nielegalne. Komisja do Zwalczania Dopingu w Sporcie zajmuje się przeprowadzaniem testów antydopingowych wśród zawodników startujących w zawodach. Niestety problem nadużywania substancji niedozwolonych u sportowców ciągle rośnie. Zwłaszcza że używanie dopingu jest kontrolowane i zakazane jedynie wśród sportowców zawodowych, nie dotyczy to sportu rekreacyjnego [1,3,4].

Skutki uboczne sterydów anabolicznych

Mechanizm działania tej grupy leków opiera się o aktywację receptorów androgenowych. Ta aktywacja niesie ze sobą potencjalne korzyści dla organizmu. Jednak przewlekłe pobudzenie może być przyczyną wielu zaburzeń w organizmie. Przede wszystkim zostaje zachwiana równowaga hormonalna, co niesie za sobą zaburzenia miesiączkowania w przypadku kobiet, czy zaburzenia spermatogenezy u mężczyzn. Skóra, prostata oraz wątroba posiadają enzym 5α-reduktazę, która przekształca testosteron w jego aktywną formę dihydrotestosteron. Z tego względu właśnie w tych obszarach spodziewamy się największej ilości działań niepożądanych.

Można spośród skutków ubocznych stosowania środków anabolicznych wyróżnić następujące objawy:

• powiększenie prostaty;
• trądzik;
• uszkodzenia wątroby (powstawanie cyst, a nawet nowotworzenie);
• wzmożone wypadanie włosów z głowy;
• hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego: na twarzy, klatce piersiowej występujące także u kobiet);
• sperma uboga w plemniki, a nawet bezpłodność u mężczyzn;
• zaburzenia funkcji nerek;
• zaburzenia funkcji serca;
• obniżony głos u kobiet;
• ginekomastia (powiększenie piersi występujące u mężczyzn);
• zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet;
• zmiany zachowania, występowanie wzmożonej agresji.

Większość działań niepożądanych stosowania sterydów anabolicznych powinno się normować w niedługim czasie po odstawieniu leków. Jednak niektóre efekty uboczne zostają na stałe, takie jak obniżony głos u kobiet czy obniżona płodność u mężczyzn. W związku z tym, stosując sterydy w ramach dopingu sportowego, należy ułożyć bilans zysków i strat oraz zadać pytanie czy efekty terapii są dla nas ważniejsze niż ryzyko wyniszczenia organizmu [1-4].

Czy sterydy są bezpieczne? Najgorsze sterydy anaboliczne

Przyjmowanie sterydów anabolicznych może mieć potencjał uzależniający. Zwłaszcza dla osób próbujących za wszelką cenę zbudować jak największą masę mięśniową w jak najkrótszym czasie. Warto również wspomnieć, że przyjmowane nawet w kontrolowany sposób niosą za sobą ogromne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Najgorsze sterydy anaboliczne to te, które charakteryzują się wysoką toksycznością dla wątroby oraz silnym działaniem androgennym. Do tej grupy zaliczają się m.in. metandienon, stanozolol czy oxymetholon, które mogą powodować poważne uszkodzenia wątroby oraz inne groźne skutki uboczne.

Czy sterydy są bezpieczne? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Sterydy anaboliczne stosowane pod kontrolą lekarza w odpowiednich dawkach mogą być względnie bezpieczne w leczeniu określonych schorzeń. Jednak ich nadużywanie w celach sportowych lub estetycznych niesie ze sobą ogromne ryzyko. Są jednak naturalne sposoby podniesienia aktywności receptorów androgenicznych i osiągnięcia efektów anabolicznych w naszym ciele. Dzięki nim nie narażamy się na tak duże ryzyko, a efekty naszych ćwiczeń mogą być korzystniejsze.

Najbezpieczniejsze sterydy – czy takie istnieją?

Często poszukuje się informacji o tym, które są najbezpieczniejsze sterydy. Prawda jest taka, że wszystkie środki anaboliczne niosą ze sobą ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. Niektóre preparaty mogą być jednak mniej szkodliwe niż inne. Do względnie bezpieczniejszych należą te stosowane w terapii zastępczej testosteronu pod ścisłą kontrolą lekarza, takie jak preparaty testosteronu w żelu (np. Testogel, Androtop) czy w iniekcjach (np. Nebido). Jednak nawet te “najbezpieczniejsze sterydy” wymagają regularnych badań kontrolnych i monitorowania stanu zdrowia pacjenta.

Kluczem do zoptymalizowania gospodarki testosteronu jest odpowiednia liczba godzin snu, regularne ćwiczenia i zbilansowana dieta. Rośliny, które podwyższają poziom testosteronu to imbir, warzywa kapustne, pieczarki, granat czy cebula. W diecie należy unikać siemienia lnianego, soi oraz alkoholu. Dodatkowo warto rozważyć suplementację naturalnych składników wspierających produkcję testosteronu, takich jak cynk (np. Zinc, Solgar Chelated Zinc), magnez (np. Magvit B6, Magne B6 Forte) czy witamina D3 (np. Vigantol, D3 Forte) [5-12].

Podsumowanie

Sterydy anaboliczne to potężne środki anaboliczne, które mogą nieść za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Najgorsze sterydy charakteryzują się wysoką toksycznością, podczas gdy najbezpieczniejsze sterydy stosowane są wyłącznie pod kontrolą lekarza. Czy sterydy są bezpieczne? Odpowiedź zależy od sposobu ich stosowania – w medycynie pod nadzorem specjalisty mogą być względnie bezpieczne, ale nadużywanie w sporcie niesie ogromne ryzyko. Pamiętaj, że testosteron to steryd naturalnie produkowany przez organizm, a jego syntetyczne odpowiedniki wymagają szczególnej ostrożności. Zamiast sięgać po niebezpieczne substancje, warto skupić się na naturalnych metodach wspierających produkcję hormonów.