Jak prawidłowo dawkować tlen medyczny?

Tlen medyczny jest niezbędnym lekiem stosowanym w tlenoterapii, szczególnie u pacjentów z różnymi postaciami niedotlenienia. W artykule omówimy szczegółowo dawkowanie tlenu medycznego, jak i kiedy go stosować, oraz jakie środki ostrożności należy zachować.

Spis treści

• Wskazania do stosowania
• Dawkowanie i sposób podawania
• Środki ostrożności
• Działania niepożądane
• Przechowywanie leku
• Słownik pojęć

Wskazania do stosowania

Tlen medyczny jest stosowany w tlenoterapii, która jest wskazana we wszystkich postaciach niedotlenienia. Jest szczególnie korzystna u pacjentów z prawidłowym zużyciem tlenu, u których stwierdza się zmniejszoną prężność tlenu w mieszanej krwi żylnej podczas oddychania powietrzem atmosferycznym^[1].

Dawkowanie i sposób podawania

Tlen medyczny jest stosowany wziewnie w stężeniu od 21% do 100%. Dawkowanie oraz sposób podawania określa personel medyczny^[1]. Oto szczegółowe wytyczne dotyczące dawkowania:

• Stężenie tlenu: Tlen może być podawany w stężeniach od 21% do 100%, w zależności od potrzeb pacjenta. Wysokie stężenia mogą być podawane za pomocą cewników nosowych lub masek twarzowych^[2].
• Kontrola prężności CO2: Przed rozpoczęciem tlenoterapii ocenia się tętniczą prężność CO2 badaniem gazometrycznym krwi lub metodą oddechu zwrotnego. Jeżeli prężność CO2 wynosi ponad 6,6 kPa, podaje się 25% tlenu i stopniowo zwiększa jego stężenie, jeżeli nie występuje zahamowanie oddychania^[1].
• Podawanie ciągłe: Tlen musi być podawany w sposób ciągły. Przerywane podawanie tlenu jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ wzrost prężności CO2 w pęcherzykach płucnych może spowodować dalsze obniżanie stężenia tlenu w momencie, kiedy pacjent oddycha powietrzem^[1].

Środki ostrożności

Podczas stosowania tlenu medycznego należy zachować szczególną ostrożność:

• Stężenia powyżej 60%: Zachować ostrożność podczas podawania leku w stężeniach ponad 60% (u noworodków ponad 40%) i w terapii hiperbarycznej^[1].
• Ryzyko pożaru: Stosowanie tlenoterapii powoduje silne wzbogacenie powietrza w tlen i zwiększone ryzyko wystąpienia pożaru. Zabronione jest używanie w tym czasie ognia otwartego lub innych źródeł zapłonu^[2].
• Interakcje z lekami: Stosowanie wysokich stężeń tlenu podczas jednoczesnej terapii bleomycyną nasila działania niepożądane tego cytostatyku (zwłóknienie tkanki płucnej). Podczas terapii tlenowej w leczeniu zatruć parakwatem, uszkodzenia tkanki płucnej mogą się pogłębić u pacjentów z wcześniejszymi uszkodzeniami płuc powstałymi podczas leczenia tlenem^[1].

Działania niepożądane

Jak każdy lek, tlen medyczny może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Niezwykle rzadko występują:

• Narkoza dwutlenkowa: Z utratą przytomności, niedotlenienie następcze (hipoksja) wywołana nagłym podaniem czystego tlenu^[2].
• Zwłóknienie zasoczewkowe: U noworodków (zwłaszcza wcześniaków) – stężenie tlenu w inkubatorze nie powinno przekraczać 40%^[2].
• Zatrucie tlenem: (efekt Paula Berta) – może nastąpić przy stosowaniu tlenu o stężeniu powyżej 70%, a najbardziej charakterystycznym objawem są uogólnione drgawki^[2].

Przechowywanie leku

Butle z tlenem należy magazynować pionowo, w chłodnym, suchym i dobrze wentylowanym miejscu, z dala od źródeł ciepła i od gazów palnych oraz innych substancji palnych i utleniających. Produkt leczniczy należy chronić przed nagrzaniem. Warunki przechowywania: od -20°C do +50°C^[1].

Słownik pojęć

• Tlenoterapia – Leczenie polegające na podawaniu pacjentowi tlenu w celu zwiększenia jego stężenia we krwi.
• Prężność CO2 – Ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla we krwi, ważny parametr w ocenie funkcji oddechowej.
• Hipoksja – Stan niedotlenienia organizmu lub jego części.
• Zwłóknienie zasoczewkowe – Patologiczne zmiany w soczewce oka, mogące prowadzić do zaćmy.
• Efekt Paula Berta – Zatrucie tlenem, które może wystąpić przy wysokich stężeniach tlenu, objawiające się m.in. drgawkami.

Podsumowanie:

Materiały źródłowe

• [1]: Charakterystyka produktu leczniczego
• [2]: Ulotka leku