Epidemiologia zapalenia nagłośni – częstość występowania i grupy ryzyka

Epidemiologia zapalenia nagłośni przeszła dramatyczne zmiany w ciągu ostatnich dekad, głównie dzięki wprowadzeniu szczepionki przeciwko Haemophilus influenzae typu b (Hib). Ta potencjalnie śmiertelna infekcja, która wcześniej była uważana przede wszystkim za chorobę dziecięcą, obecnie występuje głównie u dorosłych¹².

Częstość występowania w populacji ogólnej

W Stanach Zjednoczonych zapalenie nagłośni występuje obecnie z częstością około 1 przypadek na 100 000 osób rocznie¹². Inne źródła podają nieco szerszy zakres, wskazując na częstość występowania od 1 do 4 przypadków na 100 000 osób rocznie u dorosłych³⁴. W niektórych regionach częstość może być wyższa – badania z Core EM wskazują na częstość występowania od 3 do 5 przypadków na 100 000 osób rocznie⁵.

Wpływ szczepień Hib na epidemiologię

Wprowadzenie szczepionki przeciwko Hib w 1985 roku w Stanach Zjednoczonych (a w 1992 roku w Wielkiej Brytanii) spowodowało dramatyczne zmiany w epidemiologii zapalenia nagłośni²⁶. Stosunek przypadków u dzieci do dorosłych spadł z 2,6:1 w 1980 roku do 0,4:1 w 1993 roku¹². Szczepienia zmniejszyły występowanie zapalenia nagłośni u dzieci o około 90%, czyniąc z tej choroby głównie problem dorosłych³.

Przykładem skuteczności programów szczepień są dane z Danii, gdzie po wprowadzeniu szczepionki Hib w 1993 roku średnia krajowa częstość występowania zapalenia nagłośni u dzieci spadła z 4,9 przypadków na 100 000 rocznie przed szczepieniami do zaledwie 0,02 przypadków na 100 000 rocznie po wprowadzeniu szczepień⁷⁸. Jednocześnie częstość występowania u dorosłych pozostała stała na poziomie 1,9 przypadków na 100 000 rocznie⁸.

Różnice między populacją dziecięcą a dorosłą

Przed wprowadzeniem szczepień Hib zapalenie nagłośni występowało głównie u dzieci w wieku od 2 do 4 lat². Po wdrożeniu programów szczepień średni wiek dzieci z zapaleniem nagłośni przesunął się na starszą grupę wiekową – od 6 do 12 lat². Średni wiek prezentacji wzrósł z 3,5 lat przed wprowadzeniem szczepionki do 14,6 lat po jej wprowadzeniu⁶.

Obecnie u dzieci częstość występowania zapalenia nagłośni wynosi około 0,3-0,7 przypadków na 100 000 rocznie, podczas gdy u dorosłych utrzymuje się na poziomie 1-4 przypadków na 100 000 rocznie⁹¹⁰. W erze poszczepiennej częstość występowania wśród dorosłych jest obecnie większa niż wśród dzieci¹⁰.

Charakterystyka demograficzna pacjentów

Współczesny „typowy” pacjent z zapaleniem nagłośni to mężczyzna z obszarów miejskich w średnim wieku około 45 lat¹¹¹. Stosunek zachorowań mężczyzn do kobiet wynosi około 3:1¹, chociaż niektóre źródła podają nieco niższy stosunek 3:2³. Szczytowa częstość występowania u dorosłych przypada na piątą dekadę życia, z średnim wiekiem około 44-55 lat⁵¹².

Różnice regionalne i sezonowe Zobacz więcej: Różnice regionalne i sezonowe w występowaniu zapalenia nagłośni

Występowanie zapalenia nagłośni różni się znacząco między krajami, głównie w zależności od dostępności i powszechności szczepień przeciwko Hib. W krajach rozwijających się, gdzie szczepienia nie są powszechnie dostępne, częstość występowania może być znacznie wyższa³. Na przykład w Szwecji przed wprowadzeniem szczepień w latach 1987-1989 częstość występowania wynosiła 14,7 przypadków na 100 000 dzieci w wieku 0-4 lat rocznie⁷.

Obserwuje się również pewne różnice sezonowe w występowaniu zapalenia nagłośni. Grudzeń jest miesiącem o najwyższej liczbie przypadków, podczas gdy kwiecień charakteryzuje się najniższą częstością występowania³. Badania z Chin wskazują na nieco wyższą częstość występowania w miesiącach zimowych i letnich, chociaż różnice te nie są statystycznie istotne¹³.

Trendy epidemiologiczne i prognozy Zobacz więcej: Aktualne trendy epidemiologiczne i prognozy dla zapalenia nagłośni

Pomimo sukcesu szczepień Hib w redukcji przypadków dziecięcych, niektóre badania wskazują na wzrastającą częstość występowania zapalenia nagłośni u dorosłych¹⁴¹⁵. Ten trend może być związany z różnorodnością patogenów bakteryjnych wywołujących chorobę u dorosłych, które nie są objęte szczepieniem Hib.

Badania z północnych Chin pokazują coroczny wzrost częstości występowania ostrego zapalenia nagłośni w ciągu ostatniej dekady, z liczbą przypadków wzrastającą z 17 w 2014 roku do 45 w 2023 roku¹³. Ten wzrostowy trend jest obserwowany również w innych regionach świata, co sugeruje, że zapalenie nagłośni może ponownie zyskiwać na znaczeniu epidemiologicznym.

Rokowanie i śmiertelność

Dzięki lepszej świadomości medycznej i poprawie opieki zdrowotnej śmiertelność z powodu zapalenia nagłośni znacznie się zmniejszyła. Obecnie zgony są rzadkie, występując w około 1 na 100 przypadków¹⁶. Jednak śmiertelność może wahać się od 7 do 20% w zależności od szybkości rozpoznania i leczenia⁵. Około 10,9% przypadków w erze poszczepiennej wymaga zabezpieczenia drogi oddechowej¹⁷, a około 16% pacjentów wymaga intubacji, podczas gdy 3% wymaga chirurgicznego zabezpieczenia drogi oddechowej¹¹.