Podstawowe badania laboratoryjne w diagnostyce choroby Von Willebranda

Podstawowe badania laboratoryjne stanowią fundament diagnostyki choroby Von Willebranda i obejmują panel trzech kluczowych testów, które są niezbędne do wstępnej oceny ilości i funkcji czynnika von Willebranda¹. Te badania obejmują: poziom antygenu czynnika von Willebranda, poziom aktywności czynnika von Willebranda oraz krążący poziom czynnika VIII¹.

Test antygenu czynnika von Willebranda (VWF:Ag)

Badanie antygenu czynnika von Willebranda to najczęściej test immunologiczny, który może być wykonany metodą ELISA (test immunoenzymatyczny) lub jako zautomatyzowana metoda turbidymetryczna wykorzystująca kulki lateksowe pokryte przeciwciałem przeciwko czynnikowi von Willebranda¹. Test ten mierzy całkowitą koncentrację białka czynnika von Willebranda w osoczu za pomocą jednego z kilku badań².

Antygen czynnika von Willebranda jest używany do wykrywania niedoborów ilościowych³. To badanie krwi mierzy poziomy czynnika von Willebranda we krwi⁴ i określa poziom czynnika von Willebranda we krwi poprzez pomiar określonego białka⁵.

Badanie antygenu czynnika von Willebranda ma ograniczoną wartość diagnostyczną samo w sobie. Diagnoza choroby Von Willebranda wymaga kombinacji informacji klinicznych i laboratoryjnych⁶. Wyniki badania antygenu czynnika von Willebranda muszą być generalnie używane razem z badaniami aktywności czynnika von Willebranda i aktywności krzepnięcia czynnika VIII dla optymalnej użyteczności klinicznej i efektywności diagnostycznej⁶.

Testy aktywności czynnika von Willebranda

Aktywność czynnika von Willebranda może być mierzona kilkoma różnymi metodami, w tym: testem kofaktora ristocetyny (VWF:RCo), który jest złotym standardem lub metodą referencyjną do pomiaru aktywności czynnika von Willebranda; zautomatyzowanymi testami immunoturbidymetrycznymi; testem chemiluminescencyjnym; testami immunoenzymatycznymi ELISA; lub cytometrią przepływową¹.

Test aktywności czynnika von Willebranda to test funkcjonalny, który wykorzystuje albo test kofaktora ristocetyny, albo przeciwciało monoklonalne, które jest skierowane przeciwko regionowi molekuły czynnika von Willebranda, która wiąże się z receptorem glikoproteiny Ib jako miarę aktywności czynnika von Willebranda⁷.

Test kofaktora ristocetyny ocenia zależną od płytek aktywność czynnika von Willebranda poprzez ocenę zdolności czynnika von Willebranda do wiązania glikoproteiny Ib płytek w obecności antybiotyku ristocetyny⁷. Stopień aglutynacji płytek jest proporcjonalny do stężenia czynnika von Willebranda w osoczu².

Dwa testy używane do oceny aktywności funkcjonalnej czynnika von Willebranda to aktywność kofaktora ristocetyny i aktywność wiązania kolagenu³. To badanie krwi mierzy, jak dobrze czynnik von Willebranda działa we krwi, aby pomóc w krzepnięciu⁴.

Test aktywności krzepnięcia czynnika VIII

Aktywność krzepnięcia czynnika VIII jest zmiennie obniżona w chorobie Von Willebranda². Test aktywności krzepnięcia czynnika VIII jest zazwyczaj używany u pacjentów z istotnym wywiadem krwotocznym, który budzi podejrzenie hemofilii⁸. Ten test mierzy poziomy czynnika VIII, innego białka, które współpracuje z czynnikiem von Willebranda w procesie krzepnięcia krwi⁴.

Test pokazuje, czy masz nieprawidłowo niskie poziomy i aktywność czynnika VIII⁹. Dlatego pomocne jest zmierzenie ilości czynnika VIII we krwi podczas diagnozowania choroby Von Willebranda¹⁰. Pomiar aktywności czynnika von Willebranda jest najbardziej skuteczny, gdy jest łączony z pomiarem antygenu czynnika von Willebranda i aktywności krzepnięcia czynnika VIII⁶.

Interpretacja wyników podstawowych badań

Diagnoza typu 1 choroby Von Willebranda jest stawiana, gdy antygen czynnika von Willebranda i kofaktor ristocetyny są obniżone, ale proporcjonalnie do siebie (stosunek VWF:RCo/VWF:Ag ≥0,6)¹¹. Diagnoza typu 3 choroby Von Willebranda jest generalnie prosta, ponieważ antygen czynnika von Willebranda i kofaktor ristocetyny będą wyraźnie obniżone¹¹.

Obniżony stosunek VWF:RCo/VWF:Ag powinien skłonić do oceny rozkładu multimerów czynnika von Willebranda, ponieważ prawidłowy rozkład multimerów prowadziłby do diagnozy typu 2M, a utrata multimerów o wysokiej masie cząsteczkowejsygnalizowałaby obecność typu 2A lub 2B choroby Von Willebranda¹².

Jeśli antygen czynnika von Willebranda jest prawidłowy lub prawie prawidłowy, a aktywność czynnika von Willebranda (kofaktor ristocetyny) jest obniżona, to osoba może mieć typ 2 choroby Von Willebranda. Dalsze badania będą wymagane do określenia, który podtyp jest obecny¹³.

Nowoczesne metody badania aktywności

Nowsze testy, które mierzą aktywność wiązania płytek przez czynnik von Willebranda, na przykład VWF:GPIbM, VWF:GPIbR, powinny być używane zamiast testu kofaktora ristocetyny do diagnozy choroby Von Willebranda¹⁴. Te nowsze testy charakteryzują się niższym współczynnikiem zmienności i wyższą odtwarzalnością w porównaniu z testem kofaktora ristocetyny¹⁵.

Istnieją obawy, że wariant sekwencyjny D1472H może prowadzić do nadrozpoznawania choroby Von Willebranda metodą kofaktora ristocetyny¹⁵. Testy aktywności są częścią zalecanego panelu badań i mierzą funkcję czynnika von Willebranda. Pomagają identyfikować jakościowe i ilościowe defekty białka i dlatego są kluczową częścią wstępnego panelu testowego dla choroby Von Willebranda¹⁶.

Czynniki wpływające na wyniki badań

Wyspecjalizowane testy dla choroby Von Willebranda wymagają złożonych badań, a wiele zmiennych przedanalitycznych może wpływać na ich precyzję i dokładność, w tym wiek pacjenta, płeć, rasa, grupa krwi oraz choroby współistniejące, takie jak niedawne krwawienie, infekcja, dysfunkcja wątroby, stany zapalne i choroba nerek⁷.

Aktywność czynnika von Willebranda może być obniżona w wrodzonej chorobie Von Willebranda lub nabytym zespole von Willebranda, który może być związany z różnorodnymi zaburzeniami, w tym gammapatiami monoklonalnymi, zaburzeniami limfoproliferacyjnymi, zaburzeniami autoimmunologicznymi, niedoczynnością tarczycy, ciężką stenozą aortalną, wspomaganiem lewej komory oraz malformacjami tętniczo-żylnymi¹⁷.

Z drugiej strony, aktywność czynnika von Willebranda może być zwiększona w związku z ciążą lub stosowaniem estrogenów (w tym doustnych środków antykoncepcyjnych), ostrym lub przewlekłym stanem zapalnym, wysiłkiem fizycznym lub stresem, chorobą wątroby, zapaleniem naczyń oraz zakrzepową plamicą małopłytkową/zespołem hemolityczno-mocznicowym¹⁷. Takie wzrosty aktywności czynnika von Willebranda mogą maskować laboratoryjną diagnozę łagodnej choroby Von Willebranda¹⁷.

Zalecenia dotyczące pobierania próbek

Metody używane do pobierania, przetwarzania i wysyłania próbek są ważne dla dokładnych wyników badania antygenu czynnika von Willebranda. Próbki zawierające skrzepy lub hemolizę (rozkład czerwonych krwinek) prawdopodobnie dadzą niedokładne lub nieodtwarzalne wyniki¹⁸.

Przechowywanie pełnej krwi w temperaturze chłodniczej przed przetworzeniem może prowadzić do tworzenia się krioostrąciny i fałszywie niskich wyników badań czynnika VIII i czynnika von Willebranda¹⁹. U kobiet krew powinna być pobierana podczas miesiączki, prawidłowe wyniki w połowie cyklu lub podczas ciąży nie wykluczają diagnozy²⁰.