Ostre zwiotczające zapalenie rdzenia kręgowego stanowi rzadkie, ale poważne schorzenie neurologiczne, które od 2014 roku przyciąga uwagę specjalistów zdrowia publicznego na całym świecie1. Choroba ta, choć występuje sporadycznie, wykazuje charakterystyczne wzorce epidemiologiczne, które pozwalają na lepsze zrozumienie jej natury i przygotowanie się na potencjalne ogniska zachorowań.
Częstość występowania i trendy czasowe
Według danych Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), od sierpnia 2014 roku do maja 2025 roku potwierdzono łącznie 774 przypadki ostrego zwiotczającego zapalenia rdzenia kręgowego w Stanach Zjednoczonych1. Przypadki odnotowano w 49 stanach oraz Dystrykcie Kolumbii, co wskazuje na szerokie geograficzne rozprzestrzenienie choroby2.
Charakterystyczną cechą epidemiologii AFM jest występowanie wzrostu liczby przypadków w latach parzystych. Największe ogniska zachorowań odnotowano w 2014, 2016 i 2018 roku5. Szczególnie znaczący był rok 2018, kiedy potwierdzono rekordową liczbę 238 przypadków6. W kolejnych latach obserwowano znaczny spadek liczby zachorowań – w latach 2019-2022 potwierdzano jedynie 28-47 przypadków rocznie5.
Sezonowość zachorowań
Ostre zwiotczające zapalenie rdzenia kręgowego wykazuje wyraźny wzorzec sezonowy. Większość pacjentów rozwija objawy między sierpniem a listopadem1. Ten sezonowy charakter zachorowań pokrywa się z okresem zwiększonej cyrkulacji wirusów z rodziny enterowirusów, w tym enterowirusa D68, który jest uważany za główny czynnik związany z rozwojem AFM7.
Szczególnie interesujący jest dwuletni cykl epidemiczny choroby. Od 2014 roku obserwuje się wzrost liczby przypadków co dwa lata, z wyraźnymi szczytami w okresie późnego lata i wczesnej jesieni8. Ten wzorzec był szczególnie widoczny w latach 2014, 2016 i 2018, jednak od 2019 roku trend ten uległ przerwaniu Zobacz więcej: Przerwanie dwuletniego cyklu epidemicznego AFM.
Charakterystyka demograficzna
Grupa wiekowa najbardziej narażona na rozwój ostrego zwiotczającego zapalenia rdzenia kręgowego to dzieci. Ponad 90% wszystkich potwierdzonych przypadków dotyczy osób poniżej 18 roku życia, przy czym mediana wieku wynosi około 6 lat89. Mniej niż 15% przypadków występuje u dorosłych, chociaż liczba ta może być niedoszacowana ze względu na trudności diagnostyczne w tej grupie wiekowej9.
Warto podkreślić, że choroba nie przenosi się z człowieka na człowieka, a przypadki nie grupują się w obrębie rodzin czy szkół11. Sugeruje to, że paraliż rozwija się jako bardzo rzadkie powikłanie powszechnych infekcji oddechowych, a nie jako bezpośrednie zakażenie zakaźne.
Trendy geograficzne i międzynarodowe
Przypadki ostrego zwiotczającego zapalenia rdzenia kręgowego odnotowano nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także w wielu innych regionach świata, w tym w Kanadzie, Europie Północnej, Azji, Australii i Ameryce Południowej8. W Kanadzie, podobnie jak w USA, obserwowano czasową korelację ze wzrostem liczby przypadków w 2018 roku12.
Nadzór epidemiologiczny nad AFM jest obecnie prowadzony w wielu krajach, co pozwala na lepsze zrozumienie globalnego zasięgu tego schorzenia. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla krytyczne znaczenie nadzoru nad przypadkami AFM, szczególnie w krajach wolnych od polio, aby wykluczyć związek z szczepionką przeciwko polio13 Zobacz więcej: Nadzór epidemiologiczny i zgłaszalność AFM.
Współczesne wyzwania epidemiologiczne
Jednym z najbardziej intrygujących aspektów epidemiologii AFM jest przerwanie dwuletniego cyklu po 2018 roku. Pomimo zwiększonej cyrkulacji enterowirusa D68 w 2022 roku, liczba przypadków AFM pozostała niska5. Nie jest jasne, dlaczego cyrkulacja EV-D68 w 2022 roku nie była związana ze wzrostem liczby przypadków AFM ani kiedy nastąpi kolejny wzrost14.
Eksperci spekulują, że środki ostrożności wprowadzone podczas pandemii COVID-19, takie jak noszenie masek, higiena rąk, dystans społeczny i nauczanie zdalne, mogły przyczynić się do zmniejszenia rozprzestrzeniania wirusów oddechowych, w tym z rodziny enterowirusów6. Ta hipoteza może częściowo wyjaśniać niższą liczbę przypadków w latach 2020-2022.
Perspektywy przyszłości
Bieżące trendy nie wskazują, kiedy można spodziewać się kolejnego wzrostu liczby przypadków AFM5. CDC kontynuuje aktywny nadzór i zachęca lekarzy do czujności, szczególnie w okresie zwiększonej cyrkulacji enterowirusów15. Historycznie wzrost zachorowań na choroby oddechowe wywołane przez EV-D68 poprzedzał przypadki AFM o około 2 tygodnie, dlatego monitorowanie cyrkulacji tego wirusa pozostaje kluczowe dla prognozowania potencjalnych ognisk16.













