Jednym z najbardziej intrygujących aspektów epidemiologii ostrego zwiotczającego zapalenia rdzenia kręgowego jest przerwanie charakterystycznego wzorca występowania po 2018 roku. Od rozpoczęcia systematycznego nadzoru w 2014 roku, choroba wykazywała wyraźny dwuletni cykl z wyraźnymi szczytami w latach parzystych1.
Historyczny wzorzec dwuletni (2014-2018)
W latach 2014-2018 obserwowano wyraźny wzorzec występowania AFM co dwa lata. W 2014 roku potwierdzono 120 przypadków, w 2016 roku – 149 przypadków, a w 2018 roku odnotowano rekordową liczbę 238 przypadków2. Ten dwuletni cykl był ściśle związany z epidemiami enterowirusa D68, który także wykazuje tendencję do występowania w podobnym rytmie3.
Wzorzec ten był na tyle charakterystyczny, że eksperci zdrowia publicznego przewidywali kolejny wzrost przypadków w 2020 roku. Jednak rzeczywistość okazała się inna – w 2020 roku potwierdzono jedynie 33 przypadki, co było znacznie poniżej oczekiwań2.
Przerwanie cyklu po 2018 roku
Od 2019 roku obserwuje się dramatyczny spadek liczby przypadków AFM. W latach 2019-2022 potwierdzano jedynie 28-47 przypadków rocznie, co stanowi znaczący kontrast z 238 przypadkami w 2018 roku4. Ten spadek był szczególnie zaskakujący, biorąc pod uwagę, że w 2022 roku odnotowano zwiększoną cyrkulację enterowirusa D68 w Stanach Zjednoczonych3.
Zmiany w charakterystyce klinicznej przypadków
Przypadki AFM diagnozowane w latach 2019-2021 różniły się pod względem charakterystyki klinicznej od tych z roku 2018. W porównaniu z rokiem szczytowym, przypadki z lat 2019-2021 charakteryzowały się5:
- Rzadszym zajęciem kończyn górnych
- Mniejszą częstością prodromalnych objawów oddechowych lub gorączki
- Rzadszym występowaniem pleocytozy w płynie mózgowo-rdzeniowym
- Częstszym zajęciem kończyn dolnych
Interesujące jest to, że w 2022 roku, gdy odnotowano zwiększoną cyrkulację EV-D68, przypadki miały wyższy odsetek zajęcia kończyn górnych, chorób oddechowych lub gorączki oraz pleocytozy płynu mózgowo-rdzeniowego w porównaniu z latami 2019-2021, ale nadal niższy niż w 2018 roku5.
Możliwe przyczyny przerwania cyklu
Eksperci rozważają kilka hipotez wyjaśniających przerwanie dwuletniego cyklu AFM:
Wpływ pandemii COVID-19
Najczęściej wymienianą hipotezą jest wpływ środków ostrożności wprowadzonych podczas pandemii COVID-19. Noszenie masek, higiena rąk, dystans społeczny i nauczanie zdalne mogły znacząco ograniczyć rozprzestrzenianie wirusów oddechowych, w tym enterowirusów2. Te środki prewencyjne mogły przerwać naturalny cykl cyrkulacji wirusów i tym samym wpłynąć na epidemiologię AFM.
Zmiany w wirusologii enterowirusów
Możliwe jest również, że nastąpiły zmiany w samych wirusach lub w ich interakcji z populacją ludzi. Cyrkulujące szczepy enterowirusa D68 mogły ulec mutacjom, które wpływają na ich zdolność do wywoływania AFM, lub populacja mogła rozwinąć pewien poziom odporności4.
Czynniki środowiskowe i immunologiczne
Inne hipotezy obejmują zmiany w czynnikach środowiskowych, które mogą wpływać na rozwój AFM, lub zmiany w odpowiedzi immunologicznej populacji na infekcje wirusowe. Te aspekty wymagają dalszych badań6.
Implikacje dla przyszłości
Przerwanie dwuletniego cyklu AFM ma istotne implikacje dla zdrowia publicznego i planowania przygotowań na przyszłe epidemie. Nie jest jasne, czy cykl zostanie wznowiony, czy też epidemiologia AFM uległa trwałej zmianie4.
CDC kontynuuje monitoring sytuacji epidemiologicznej i zachęca do czujności, szczególnie w okresach zwiększonej cyrkulacji enterowirusów. Historycznie wzrost zachorowań na choroby oddechowe wywołane przez EV-D68 poprzedzał przypadki AFM o około 2 tygodnie7, dlatego monitoring cyrkulacji tego wirusa pozostaje kluczowy.
Wnioski i perspektywy
Przerwanie charakterystycznego dwuletniego cyklu AFM po 2018 roku stanowi jedno z największych wyzwań w zrozumieniu epidemiologii tej choroby. Zjawisko to podkreśla złożoność związków między cyrkulacją wirusów a rozwojem neurologicznych powikłań oraz znaczenie czynników środowiskowych i behawioralnych w epidemiologii chorób zakaźnych.
Dalsze badania są niezbędne do zrozumienia mechanizmów odpowiedzialnych za te zmiany i przewidywania przyszłych trendów w występowaniu AFM. W międzyczasie utrzymanie wysokiej czujności klinicznej i kontynuacja nadzoru epidemiologicznego pozostają kluczowe dla wczesnego wykrywania potencjalnych ognisk choroby.

















