Najnowsze ustalenia potwierdzają wysoką skuteczność szczepionki chroniącej przed wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który u kobiet zwiększa ryzyko raka szyjki macicy, jednego z najgroźniejszych nowotworów. Szczepionka na raka szyjki macicy okazuje się być przełomem w medycynie prewencyjnej, co potwierdzały już pierwsze czteroletnie obserwacje przeprowadzone w ramach badań klinicznych, którymi objęto 2,4 tys. kobiet w wieku od 16 do 23 lat, opublikowane w 2002 r. Dzięki systematycznym badaniom wiemy dziś, że szczepienie na raka szyjki macicy może zapobiec nawet 90% przypadków tej choroby.

Co to jest wirus HPV i dlaczego szczepionka na raka szyjki macicy jest tak ważna?

Rak szyjki macicy jest czwartym najczęściej występującym na świecie nowotworem złośliwym u kobiet. Największe niebezpieczeństwo związane z HPV polega na tym, że zakażenie przez wiele lat może nie dawać objawów. Wirus jest przenoszony:

• poprzez kontakt bezpośredni ze zmianami na skórze lub błonach śluzowych;
• drogą wertykalną (podczas porodu);
• drogą kontaktów seksualnych.

Do zakażenia HPV dochodzi drogą płciową, najczęściej w początkowym okresie po rozpoczęciu aktywności seksualnej. W ciągu swojego życia 80% aktywnych seksualnie kobiet i mężczyzn było lub będzie zakażonych HPV. To właśnie dlatego szczepienie na raka szyjki macicy jest tak istotne w profilaktyce zdrowotnej. Zakażenia HPV mogą prowadzić również do raka odbytu, pochwy, sromu, prącia, przestrzeni ustno-gardłowej oraz okolic głowy i szyi. Dlatego pytanie “na co jest szczepionka HPV” ma bardzo szeroką odpowiedź – chroni przed wieloma typami nowotworów związanych z tym wirusem.

Na co jest szczepionka HPV i jak działa?

Szczepionki przeciw HPV zawierają wirusopodobne cząstki otrzymane drogą rekombinacji genetycznej. Obecnie dostępne są dwie szczepionki przeciw HPV: Cervarix i Gardasil9. Obie chronią przed najbardziej onkogennymi typami wirusa 16 i 18. Na co jest szczepionka HPV dokładnie? Chroni przed zmianami przednowotworowymi narządów płciowych (szyjki macicy, sromu, pochwy) oraz rakiem szyjki macicy i odbytu. Gardasil9 dodatkowo chroni przed brodawkami narządów płciowych i zawiera antygeny przeciwko dziewięciu typom HPV.

Szczepionka na raka szyjki macicy mobilizuje układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał i uruchamia mechanizmy organizmu służące zapewnieniu długotrwałej odporności. Szczepionka chroni przed zakażeniem HPV. Przeciwciała, które powstają po szczepieniu są główną linią obrony. W sytuacji kontaktu z prawdziwym HPV opłaszczają go i uniemożliwiają mu wniknięcie do komórek nabłonka. W ten sposób nie dochodzi do zakażenia prawdziwym HPV, co jest podstawowym mechanizmem działania szczepionki na raka szyjki macicy.

Czy tylko dziewczynki otrzymują szczepienie na raka szyjki macicy?

Nie, szczepionka przeciw wirusowi HPV, który powoduje raka szyjki macicy, jest zalecana zarówno dla dziewczynek, jak i chłopców. HPV może prowadzić nie tylko do raka szyjki macicy, ale także do innych nowotworów, takich jak rak gardła, odbytu czy prącia, dlatego szczepienie chłopców jest równie ważne. Szczepienie na raka szyjki macicy obu płci pomaga ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa w populacji i chronić przed związanymi z nim chorobami. Odpowiadając na pytanie “na co jest szczepionka HPV” u chłopców – chroni ich przed rakami związanymi z HPV oraz zapobiega przenoszeniu wirusa na partnerki. To podejście nazywa się ochroną stadną i znacznie zwiększa skuteczność programów szczepień.

Od jakiego wieku można otrzymać szczepionkę na raka szyjki macicy?

Szczepienia można realizować u dziewcząt i chłopców po ukończeniu 9 lat. Wiek nastoletni jest najlepszy do szczepienia i najczęściej stosowany w programach szczepień przeciw HPV. Szczepienie na raka szyjki macicy w tym wieku jest najbardziej skuteczne, ponieważ organizm młodych ludzi wytwarza silniejszą odpowiedź immunologiczną. Młodzi dorośli mogą również odnieść korzyści ze szczepienia. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że szczepionka na raka szyjki macicy działa najlepiej, gdy zostanie podana przed pierwszym kontaktem z wirusem HPV. Dlatego optymalny wiek to okres przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.

Czy szczepionka HPV dla dorosłych jest dostępna i skuteczna?

Szczepionka HPV dla dorosłych jest dostępna i może przynieść korzyści zdrowotne, choć jej skuteczność jest niższa niż u młodszych osób. Dorośli, którzy nie byli wcześniej zakażeni HPV, mogą skorzystać z szczepienia na raka szyjki macicy. Szczepionka HPV dla dorosłych jest szczególnie zalecana osobom do 26. roku życia, ale może być podawana także starszym pacjentom po konsultacji z lekarzem. Warto pamiętać, że nawet jeśli ktoś był już zakażony niektórymi typami HPV, szczepionka może chronić przed innymi typami wirusa. Szczepionka HPV dla dorosłych wymaga zazwyczaj podania trzech dawek w określonych odstępach czasowych, aby zapewnić optymalną ochronę.

Czy szczepionka przeciw HPV jest refundowana?

Refundacją objęta jest szczepionka przeciw ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) o nazwie Cervarix, a refundacja obejmuje:

• 100% refundacji (bezpłatna szczepionka na raka szyjki macicy) u dziewcząt i chłopców od ukończenia 9. roku życia do ukończenia 18 lat;
• 50% refundacji u osób po ukończeniu 18 lat. W praktyce oznacza to, że pacjenci mogą kupić preparat z 50% odpłatnością.

To oznacza, że szczepienie na raka szyjki macicy dla młodzieży jest całkowicie bezpłatne, co znacznie ułatwia dostęp do tej ważnej profilaktyki. Dla dorosłych HPV szczepionka dla dorosłych jest dostępna z częściową refundacją, co czyni ją bardziej przystępną cenowo.

Czy szczepionkę na raka szyjki macicy podaje się raz?

Osobom w wieku od 9. do 14. lat włącznie (do 15. urodzin) zalecane jest podanie 2 dawek szczepionki na raka szyjki macicy w odstępie od 5 do 13 miesięcy. U osób w wieku 15 lat i powyżej zalecane są trzy dawki podawane w 0, 1 i 6 miesiącu. Schemat szczepienia na raka szyjki macicy zależy więc od wieku pacjenta w momencie rozpoczęcia immunizacji. Młodsze osoby potrzebują mniej dawek, ponieważ ich układ odpornościowy reaguje silniej na szczepionkę. Przestrzeganie zalecanego schematu jest kluczowe dla zapewnienia długotrwałej ochrony przed wirusem HPV.

Jakie są skutki uboczne szczepionki na raka szyjki macicy?

Najczęstszym działaniem niepożądanym obserwowanym po podaniu szczepionki był ból w miejscu podania w nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, który nie utrzymywał się długo. Szczepionka na raka szyjki macicy jest uznawana za bezpieczną, a poważne działania niepożądane występują bardzo rzadko. Inne możliwe objawy to niewielkie zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia, czasami może wystąpić lekka gorączka lub zmęczenie. Te reakcje są normalną odpowiedzią układu odpornościowego na szczepionkę i świadczą o tym, że organizm buduje odporność. Korzyści ze szczepienia na raka szyjki macicy znacznie przewyższają ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

Podsumowanie

Szczepienie przeciw HPV jest zalecane nastoletnim dziewczętom i kobietom do ukończenia 26. roku życia, optymalnie przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Szczyt zachorowań na raka szyjki macicy przypada w wieku 20-30 lat. Szczepić mogą się także kobiety, które są nosicielkami wirusa HPV – poza typem 16 i 18. Warto wiedzieć, że szczepi się nawet kobiety, które karmią piersią. Żadna szczepionka na raka szyjki macicy nie prowadzi do wyleczenia kobiet już zakażonych, ani nie sprawi, że zmiany nowotworowe czy przednowotworowe ustąpią, dlatego tak ważne jest regularne wykonywanie cytologii. Szczepienie na raka szyjki macicy to inwestycja w długoterminowe zdrowie, która może uratować życie i zapobiec rozwojowi nowotworów związanych z HPV. Pamiętajmy, na co jest szczepionka HPV – chroni nie tylko przed rakiem szyjki macicy, ale także przed innymi nowotworami wywołanymi przez ten wirus.