Reklama
Z tego materiału dowiesz się:
  • Czym jest dimetylosulfon (MSM) i skąd pochodzi w organizmie?
  • Jakie działanie przypisują mu badania kliniczne i jak mocne są te dowody?
  • Jakie dawki były stosowane w badaniach nad stawami?
  • Jakie działania niepożądane i interakcje są znane?
  • Kto powinien skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji?

Czym jest dimetylosulfon i skąd pochodzi w organizmie?

Dimetylosulfon (MSM, metylosulfonylometan, DMSO₂) to naturalnie występujący organiczny związek siarki o wzorze C₂H₆O₂S. Znajdziesz go w niewielkich ilościach w mleku, mięsie, owocach morza, owocach i warzywach6. W organizmie człowieka MSM powstaje jako główny metabolit dimetylosulfotlenku (DMSO) – substancji, która po wchłonięciu ulega utlenieniu właśnie do dimetylosulfonu1. Badania z zastosowaniem magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR) wykazały, że po podaniu doustnym MSM wchłania się do krwi i przenika przez barierę krew–mózg, osiągając mierzalne stężenia zarówno w osoczu, jak i w płynie mózgowo-rdzeniowym7. Niewielkie ilości MSM mogą też powstawać endogennie – w wyniku metabolizmu bakteryjnego w jelitach i przemiany metanetiolanu8.

W obrocie MSM funkcjonuje pod kilkoma nazwami: dimetylosulfon, metylosulfon, sulfonylobiemetan, siarka organiczna lub krystaliczny dimetylosulfotlenek9. Jako suplement diety bywa dostępny samodzielnie lub w połączeniu z innymi składnikami, np. glukozaminą10.

Jakie działanie przypisują MSM badania naukowe?

Najlepiej udokumentowanym kierunkiem badań jest działanie przeciwzapalne i potencjalne łagodzenie bólu stawów. MSM stosowany jest przede wszystkim jako środek wspomagający w chorobie zwyrodnieniowej stawów9. Mechanizm działania nie jest do końca poznany – sądzi się, że zdolność MSM do przenikania przez błony komórkowe pozwala mu oddziaływać na wiele typów komórek jednocześnie, co utrudnia wskazanie jednego punktu uchwytu9.

W próbach klinicznych oceniano też inne potencjalne zastosowania – m.in. poprawę zdrowia skóry (przez wzmacnianie keratyny), skrócenie czasu regeneracji po wysiłku fizycznym u sportowców wytrzymałościowych, zmniejszenie objawów alergicznego nieżytu nosa oraz wspomagające działanie w leczeniu różyczkowatości skóry (trądziku różowatego) w połączeniu z sylimarinem611. Należy jednak podkreślić, że badania w tych obszarach są nieliczne i prowadzone na małych grupach pacjentów, a ich wyniki mają charakter wstępny.

Co mówią badania o MSM i stawach? Dowody kliniczne istnieją, ale są ograniczone. Meta-analiza z 2011 roku (3 próby, łącznie 326 uczestników w wieku 56–62 lat) wykazała statystycznie istotną, ale małą przewagę MSM/DMSO nad placebo w redukcji bólu kolana – ok. 6 mm na 100-milimetrowej skali wzrokowo-analogowej (VAS)2. Wyniki były niejednorodne między badaniami. Oddzielny przegląd systematyczny z 2008 roku ocenił, że na podstawie dostępnych danych nie można jednoznacznie stwierdzić, czy MSM jest skuteczny412. Badania prowadzone po 2000 roku dają bardziej obiecujące wyniki, jednak wciąż potrzeba większych, dobrze zaprojektowanych prób klinicznych13.

Jakie dawki MSM stosowano w badaniach klinicznych?

W opublikowanych próbach klinicznych stosowano różne schematy dawkowania. Medscape podaje zakres 1000–3000 mg dziennie w dawkach podzielonych, przyjmowanych z posiłkami14. W meta-analizie dotyczącej osteoartrozy kolana jedyna próba z MSM stosowała dawkę 3 g dwa razy dziennie (6 g/dobę), a jako sugerowany zakres terapeutyczny wskazano 4–6 g dziennie15.

W badaniu z udziałem 118 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kolana, przeprowadzonym w Indiach, skuteczność wykazano przy dawce 500 mg trzy razy dziennie przez 12 tygodni; połączenie MSM z glukozaminą (po 500 mg trzy razy dziennie) okazało się skuteczniejsze niż każdy ze składników osobno3. Odrębna 12-tygodniowa próba z udziałem 50 pacjentów z osteoartozą potwierdziła korzyści przy dawce 3 g dwa razy dziennie3. W badaniu z 2023 roku randomizowana, podwójnie zaślepiona próba wykazała zmniejszenie bólu i stanu zapalnego u osób z łagodnym bólem kolana16.

Badanie / źródło Dawka MSM Czas trwania Wynik
Indie, 118 pacjentów z OA kolana 500 mg 3× dziennie 12 tygodni Zmniejszenie bólu vs placebo; MSM + glukozamina skuteczniejsze niż monoterapia3
Próba z 50 pacjentami z OA 3 g 2× dziennie 12 tygodni Poprawa objawów vs placebo3
Meta-analiza Brien et al. 2011 (326 pacjentów) 3 g 2× dziennie (zakres 4–6 g/dobę) <3 miesiące Przewaga nad placebo: 6,3 mm VAS (95% CI: 2,41–10,27)2
Randomizowana próba 2023 Nie podano dokładnej dawki Nie podano Zmniejszenie bólu i markerów stanu zapalnego vs placebo16

Jakie działania niepożądane może wywołać MSM?

W opublikowanych próbach klinicznych nie odnotowano poważnych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem MSM17. Najczęściej zgłaszane łagodne objawy to:

  • Reakcje alergiczne i pokrzywka – w jednym badaniu przy dawce 2,6 g dwa razy dziennie pokrzywka wystąpiła u ok. 2% uczestników i była powodem odstawienia suplementu18
  • Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (niestrawność, dyskomfort brzucha)5
  • Wysypki skórne19

Dane toksykologiczne z badań na zwierzętach wskazują na wysoki profil bezpieczeństwa: LD₅₀ u szczurów przekracza 17,5 g/kg masy ciała, a przy codziennym podawaniu dawki 1,5–2 g/kg przez 90 dni nie obserwowano nieprawidłowości w parametrach krwi ani zmian patologicznych w narządach8. Jednak skutki długoterminowego stosowania u ludzi nie są znane – brak odpowiednich badań817.

Potencjalne interakcje z lekami – dane wstępne: Badania laboratoryjne (in vitro) wykazały, że dimetylosulfon może hamować aktywność enzymów cytochromu P450 – CYP3A4 (IC₅₀ ok. 20 µM), CYP2C9 i CYP2D6 – oraz transporterów wątrobowych OATP1B1 i OATP1B320. Enzymy te biorą udział w metabolizmie wielu leków, w tym statyn, leków przeciwzakrzepowych i niektórych antybiotyków. Dane pochodzą wyłącznie z badań laboratoryjnych i nie wiadomo, czy efekty te są istotne klinicznie u człowieka przy typowych dawkach suplementacyjnych. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą przed rozpoczęciem suplementacji MSM.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

MSM jest suplementem diety, nie lekiem – jego stosowanie nie zastępuje diagnostyki ani leczenia chorób stawów lub innych schorzeń. Skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:

  • Jesteś w ciąży lub karmisz piersią – brak danych o bezpieczeństwie MSM w tych stanach5
  • Przyjmujesz leki metabolizowane przez CYP3A4, CYP2C9 lub CYP2D6 (np. niektóre leki przeciwzakrzepowe, statyny, leki kardiologiczne) – ze względu na wstępne dane o możliwych interakcjach20
  • Cierpisz na choroby wątroby lub nerek – narządy te uczestniczą w metabolizmie i wydalaniu związków siarki
  • Masz stwierdzoną alergię na związki siarki lub reakcje na suplementy diety
  • Po rozpoczęciu stosowania MSM pojawią się: wysypka skórna, pokrzywka, silna niestrawność lub inne niepokojące objawy – przerwij suplementację i skontaktuj się z lekarzem518
  • Ból stawów nie ustępuje lub nasila się – może wymagać diagnostyki i leczenia przyczynowego, a nie jedynie suplementacji

Jeśli rozważasz stosowanie MSM jako uzupełnienia leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów, poinformuj o tym lekarza prowadzącego – szczególnie jeśli równolegle przyjmujesz niesteroidowe leki przeciwzapalne lub inne preparaty. Pamiętaj, że suplement diety nie ma udowodnionej skuteczności terapeutycznej i nie może zastępować leczenia zaleconego przez specjalistę21.

Pytania i odpowiedzi

Co to jest dimetylosulfon (MSM)?

Dimetylosulfon (MSM, metylosulfonylometan) to naturalnie występujący organiczny związek siarki obecny w żywności – mleku, mięsie, owocach i warzywach6. W organizmie człowieka powstaje też jako główny metabolit dimetylosulfotlenku (DMSO)1. Jako suplement diety jest dostępny w kapsułkach lub proszku.

Na co stosuje się MSM jako suplement?

MSM stosuje się najczęściej wspomagająco w chorobie zwyrodnieniowej stawów i bólu kolana10. Badano też jego potencjalne działanie w alergicznym nieżycie nosa, trądziku różowatym, regeneracji po wysiłku fizycznym i zdrowiu skóry11. Skuteczność we wszystkich tych wskazaniach wymaga potwierdzenia w większych badaniach klinicznych21.

Czy MSM naprawdę pomaga na ból stawów?

Wyniki badań są obiecujące, ale niejednoznaczne. Meta-analiza trzech prób klinicznych (326 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kolana) wykazała statystycznie istotną, lecz niewielką redukcję bólu – ok. 6 mm na 100-milimetrowej skali VAS – w porównaniu z placebo2. Oddzielne przeglądy oceniają, że dowody są zbyt ograniczone, by wyciągać jednoznaczne wnioski4.

Jaką dawkę MSM stosuje się w badaniach?

W próbach klinicznych stosowano dawki od 500 mg trzy razy dziennie (1,5 g/dobę) do 3 g dwa razy dziennie (6 g/dobę)315. Medscape podaje zakres 1000–3000 mg dziennie jako typowy14. Dawkę najlepiej ustalić z lekarzem lub farmaceutą.

Czy MSM można łączyć z glukozaminą?

W jednym badaniu z udziałem 118 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kolana kombinacja MSM (500 mg) i glukozaminy (500 mg), podawana trzy razy dziennie przez 12 tygodni, przyniosła lepsze efekty niż każdy ze składników stosowany osobno3. Wynik ten wymaga potwierdzenia w większych badaniach.

Czy MSM jest bezpieczny?

Opublikowane próby kliniczne nie wykazały poważnych działań niepożądanych17. Zgłaszano łagodne objawy: pokrzywkę (ok. 2% uczestników przy wysokich dawkach), zaburzenia żołądkowo-jelitowe i wysypki skórne518. Skutki długoterminowego stosowania u ludzi nie zostały zbadane8.

Czy MSM wchodzi w interakcje z lekami?

Badania laboratoryjne (in vitro) wskazują, że MSM może hamować enzymy cytochromu P450 – CYP3A4, CYP2C9 i CYP2D6 – oraz transportery wątrobowe OATP1B1 i OATP1B320. Kliniczne znaczenie tych interakcji u ludzi nie jest znane. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, skonsultuj stosowanie MSM z lekarzem lub farmaceutą.

Czy MSM można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?

Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa MSM w ciąży i podczas laktacji5. Ze względu na niepewność, przed zastosowaniem suplementu w tych stanach należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Skąd MSM pochodzi w organizmie?

MSM jest głównym metabolitem dimetylosulfotlenku (DMSO) w organizmie człowieka1. Badania NMR wykazały też, że może powstawać endogennie – z metabolizmu bakteryjnego w jelitach i przemiany metanetiolanu – oraz jest wchłaniany z diety8.

Czy MSM przenika do mózgu?

Tak – badania NMR wykazały, że po podaniu doustnym MSM wchłania się do krwiobiegu i przenika przez barierę krew–mózg, osiągając mierzalne stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym7. Kliniczne znaczenie tej właściwości nie jest w pełni poznane.

Jak długo trzeba stosować MSM, żeby zobaczyć efekty?

W dostępnych badaniach klinicznych oceniano głównie 12-tygodniowe okresy suplementacji315. Nie ma danych pozwalających określić, jak szybko pojawiają się efekty ani jak długo należy stosować MSM – skutki długoterminowe nie zostały zbadane8.

Czy MSM jest tym samym co DMSO?

Nie – to dwa różne związki chemiczne. DMSO (dimetylosulfotlenek) jest utleniany w organizmie do MSM (dimetylosulfonu, DMSO₂)1. Część właściwości biologicznych DMSO może być pośredniczona właśnie przez MSM jako jego metabolit22. DMSO i MSM mają odrębne profile bezpieczeństwa i zastosowania.

Czy MSM jest uznany za bezpieczny przez organy regulacyjne?

Amerykańska FDA uznaje MSM za bezpieczny (status GRAS – Generally Recognized As Safe), jednak nie zatwierdziła go jako leku o udowodnionej skuteczności17. Medscape ocenia, że dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa MSM są niewystarczające do sformułowania jednoznacznych zaleceń21.

Reklama
Reklama