Wstęp: Charakterystyka działań niepożądanych terbinafiny
Terbinafina to lek przeciwgrzybiczy, który może być stosowany w różnych postaciach – jako krem, żel, aerozol do stosowania na skórę oraz w formie tabletek przyjmowanych doustnie123. Większość osób toleruje terbinafinę dobrze, a działania niepożądane są zwykle łagodne i mijają samoistnie4. Jednak, jak w przypadku każdego leku, mogą pojawić się różne objawy niepożądane, których rodzaj i nasilenie zależą od drogi podania, dawki, czasu stosowania, indywidualnych cech pacjenta oraz ewentualnego stosowania innych leków56. W przypadku leków miejscowych najczęściej dotyczą one skóry, natomiast po tabletkach mogą pojawić się także dolegliwości ogólnoustrojowe. Zawsze należy rozważyć korzyści i ryzyko związane ze stosowaniem terbinafiny, a o wszelkich niepokojących objawach poinformować lekarza7.
Działania niepożądane terbinafiny w zależności od drogi podania
Działania niepożądane po zastosowaniu miejscowym (kremy, żele, aerozole)
- Świąd – najczęstszy objaw, odczuwany jako swędzenie skóry w miejscu aplikacji589.
- Łuszczenie skóry – może pojawić się na leczonym obszarze510.
- Ból lub podrażnienie w miejscu podania – niekiedy skóra staje się bardziej wrażliwa, zaczerwieniona lub piekąca1112.
- Zaburzenia pigmentacji – miejscowe zmiany koloru skóry, np. jej rozjaśnienie lub ciemnienie910.
- Uczucie pieczenia skóry – nieprzyjemne, czasem szczypiące uczucie na skórze13.
- Rumień i powstawanie strupów – zaczerwienienie oraz miejscowe zmiany skórne, czasami z tworzeniem się strupków59.
- Suchość skóry, kontaktowe zapalenie skóry, egzema – skóra może stać się sucha, pojawić się może wyprysk lub stan zapalny1415.
- Reakcje nadwrażliwości (wysypka, pokrzywka, pęcherze) – rzadkie, ale wymagające przerwania leczenia i konsultacji z lekarzem916.
- Podrażnienie oczu – przy przypadkowym kontakcie z oczami może wystąpić pieczenie i łzawienie59.
- Nasilenie objawów grzybicy – w rzadkich przypadkach leczona infekcja może się nasilić17.
Działania niepożądane po podaniu doustnym (tabletki)
- Objawy żołądkowo-jelitowe – nudności, biegunka, bóle brzucha, wzdęcia, niestrawność, brak apetytu są najczęstsze i występują nawet u 5–10% pacjentów1819.
- Bóle głowy – mogą pojawić się u części osób podczas leczenia206.
- Wysypka, pokrzywka – odczyny skórne mogą mieć różne nasilenie, od łagodnych do poważnych (np. zespół Stevensa-Johnsona)621.
- Bóle mięśni i stawów – częstość tych objawów jest wysoka i mogą one mieć związek z reakcjami alergicznymi2223.
- Zaburzenia smaku – zmniejszenie lub utrata odczuwania smaku, które zwykle ustępują po zakończeniu leczenia, choć rzadko mogą utrzymywać się dłużej2024.
- Zaburzenia czynności wątroby – żółtaczka, zapalenie wątroby, cholestaza, a nawet niewydolność wątroby występują rzadko, ale są poważne i wymagają natychmiastowej pomocy medycznej2125.
- Zaburzenia hematologiczne – bardzo rzadko: spadek liczby białych krwinek, płytek krwi, anemia206.
- Zaburzenia psychiczne – depresja, niepokój mogą pojawić się zwłaszcza jako następstwo zaburzeń smaku266.
- Reakcje alergiczne – takie jak obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne, choroba posurowicza276.
- Zmęczenie, gorączka, objawy grypopodobne – rzadziej spotykane, mogą towarzyszyć innym objawom niepożądanym2825.
- Rzadkie powikłania – zapalenie trzustki, rabdomioliza (uszkodzenie mięśni), zaburzenia słuchu i węchu, zaburzenia widzenia2522.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (≥1/10)
- Objawy żołądkowo-jelitowe: nudności, biegunka, wzdęcia, bóle brzucha, niestrawność, brak apetytu1823.
- Wysypka, pokrzywka216.
- Bóle mięśni i stawów2223.
- Zmniejszenie apetytu22.
Często (≥1/100 do <1/10)
- Ból głowy206.
- Zaburzenia smaku206.
- Bóle brzucha, nudności, biegunka18.
- Zmęczenie20.
- Odczyny skórne: wysypka, pokrzywka21.
Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
- Parestezje (mrowienie), niedoczulica20.
- Gorączka20.
- Zmniejszenie masy ciała (zwykle związane z zaburzeniami smaku)20.
Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
- Niewydolność wątroby, zapalenie wątroby, żółtaczka21.
- Reakcje alergiczne: obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne26.
- Neutropenia, trombocytopenia, pancytopenia (spadek liczby krwinek)18.
- Poważne reakcje skórne: zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka21.
Bardzo rzadko (<1/10 000)
- Zaostrzenie łuszczycy19.
- Trwałe zaburzenia smaku lub węchu6.
- Poważne zaburzenia krwi (agranulocytoza)18.
Częstość nieznana
- Zapalenie naczyń25.
- Rabdomioliza (uszkodzenie mięśni)25.
- Nadwrażliwość na światło słoneczne25.
- Zaburzenia słuchu, szum w uszach25.
- Zmniejszenie masy ciała25.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Wszelkie działania niepożądane, które wystąpią podczas stosowania terbinafiny, należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoszenia mogą również przyjmować producenci leków zawierających terbinafinę293031.
Tabela: Działania niepożądane terbinafiny według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Skóra i tkanka podskórna | Wysypka, pokrzywka | Łuszczenie skóry, świąd | Zmiany skórne, strupy, pieczenie, rumień | Suchość skóry, kontaktowe zapalenie skóry, egzema, poważne reakcje skórne | Rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, łysienie | Nadwrażliwość na światło, fotodermatoza |
| Żołądek i jelita | Nudności, bóle brzucha, biegunka, niestrawność, wzdęcia, brak apetytu | Zapalenie trzustki | ||||
| Układ nerwowy | Bóle głowy | Zaburzenia smaku | Parestezje, niedoczulica | Zawroty głowy | Utrata węchu | Zaburzenia słuchu, szum w uszach |
| Wątroba i drogi żółciowe | Niewydolność wątroby, zapalenie wątroby, żółtaczka, cholestaza | Zwiększenie enzymów wątrobowych | ||||
| Mięśnie i stawy | Bóle mięśni, bóle stawów | Rabdomioliza | ||||
| Układ immunologiczny | Reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy | Reakcje przypominające chorobę posurowiczą | ||||
| Hematologiczny | Neutropenia, trombocytopenia, pancytopenia | Agranulocytoza | Anemia | |||
| Inne | Zmniejszenie masy ciała | Zmęczenie | Gorączka | Objawy grypopodobne | Zwiększenie kinazy kreatynowej we krwi |
Terbinafina – działania niepożądane pod kontrolą
Terbinafina to skuteczny lek przeciwgrzybiczy, który u większości pacjentów nie powoduje poważnych skutków ubocznych. Najczęściej występują łagodne objawy miejscowe po zastosowaniu na skórę lub dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Poważniejsze działania niepożądane, takie jak reakcje alergiczne, zaburzenia czynności wątroby czy poważne zmiany skórne, zdarzają się rzadko. W razie wystąpienia niepokojących objawów warto pamiętać o możliwości zgłoszenia ich do odpowiednich instytucji, co przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa stosowania leku dla wszystkich pacjentów293031.













