Reklama

Jak działa melatonina?

Melatonina to hormon naturalnie produkowany przez szyszynkę w mózgu, który odpowiada za regulację rytmu dobowego, czyli cyklu snu i czuwania12. Poziom melatoniny wzrasta po zmroku, co pomaga organizmowi przygotować się do snu, a spada w ciągu dnia, sprzyjając czuwaniu23. Melatonina, podana z zewnątrz (w formie tabletek), wykazuje dwa główne działania: pomaga zasnąć oraz pomaga ustawić właściwy rytm snu i czuwania, szczególnie wtedy, gdy jest on zaburzony, np. przez zmianę stref czasowych lub pracę zmianową42. Oprócz tego melatonina wykazuje działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i wspierające układ odpornościowy45.

Wskazania do stosowania melatoniny

Wskazania do stosowania melatoniny mogą się różnić w zależności od postaci leku, dawki oraz grupy wiekowej. Niektóre preparaty zawierają także inne substancje czynne, np. witaminę B6, co może wpływać na zakres wskazań67.

Ważne:

  • Wskazania do stosowania melatoniny zależą od wieku pacjenta, rodzaju zaburzeń snu oraz postaci leku.
  • Nie wszystkie preparaty melatoniny mogą być stosowane u dzieci – część z nich jest przeznaczona wyłącznie dla dorosłych lub określonych grup wiekowych.
  • W przypadku dzieci i młodzieży wskazania często obejmują specyficzne schorzenia, np. zaburzenia snu związane z autyzmem lub ADHD.
  • Przy wyborze preparatu należy zwrócić uwagę na jego skład, zwłaszcza na obecność dodatkowych substancji, takich jak witamina B6.

Wskazania u dorosłych

Melatonina jest stosowana głównie jako środek pomocniczy w leczeniu zaburzeń snu. Poniżej przedstawiono najczęstsze wskazania do jej stosowania u dorosłych:

  • Zaburzenia rytmu snu i czuwania, szczególnie związane ze zmianą stref czasowych (tzw. jet lag) lub wynikające z pracy zmianowej891067.
  • Regulacja dobowego rytmu snu i czuwania u pacjentów niewidomych, u których naturalny cykl dnia i nocy jest zaburzony8910.
  • Krótkotrwałe leczenie pierwotnej bezsenności u osób w wieku 55 lat i starszych, szczególnie gdy bezsenność wiąże się z obniżoną jakością snu11121314.
  • Krótkotrwałe leczenie zaburzeń snu związanych ze zmianą stref czasowych u osób podróżujących przez kilka stref czasowych1516.
  • Preparaty z melatoniną i witaminą B6 (np. z pirydoksyną) są również wskazane w zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych lub z pracą zmianową67.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Stosowanie melatoniny u dzieci wymaga szczególnej ostrożności i jest dopuszczone tylko w wybranych sytuacjach:

  • Bezsenność u dzieci i młodzieży w wieku 2-18 lat z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) i/lub zaburzeniami neurogenetycznymi, jeśli inne metody leczenia nie przyniosły poprawy1718.
  • Bezsenność u dzieci i młodzieży (6-17 lat) z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), gdy środki zapewniające higienę snu były nieskuteczne1519.
  • W badaniach klinicznych oceniano także skuteczność melatoniny o przedłużonym uwalnianiu w innych zaburzeniach snu u dzieci, jednak wskazania te są ograniczone do konkretnych produktów i sytuacji klinicznych2021.

Niektóre preparaty melatoniny nie są przeznaczone dla dzieci lub młodzieży. Na przykład melatonina stosowana w krótkotrwałym leczeniu zaburzeń snu związanych ze zmianą stref czasowych (np. Melatonina Pharma Nord) nie jest zalecana dla osób poniżej 18 roku życia22.

Preparaty złożone z melatoniną i witaminą B6

Preparaty łączące melatoninę z witaminą B6 (pirydoksyną) są stosowane jako środek pomocniczy w zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych lub z pracą zmianową u dorosłych67. Witamina B6 może wspierać wydzielanie melatoniny w organizmie i zwiększać skuteczność leczenia2324.

Wskazania melatoniny w wybranych grupach pacjentów:

  • U osób starszych (powyżej 55 lat) melatonina o przedłużonym uwalnianiu jest wskazana w leczeniu pierwotnej bezsenności, szczególnie gdy jakość snu jest niska1112.
  • U dzieci z autyzmem i/lub zaburzeniami neurogenetycznymi oraz u dzieci z ADHD, wskazania obejmują leczenie bezsenności, gdy inne metody zawiodły1715.
  • Preparaty z witaminą B6 nie są przeznaczone dla dzieci – ich wskazania dotyczą wyłącznie dorosłych67.
  • Niektóre preparaty nie są zalecane w przypadku zaburzeń czynności nerek lub wątroby, a także w niektórych innych schorzeniach przewlekłych2526.

Tabela: Wskazania do stosowania melatoniny w zależności od grupy pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Zaburzenia snu związane ze zmianą stref czasowych lub pracą zmianową Tak Tak, tylko wybrane preparaty (np. z ADHD, ASD) Tak, tylko wybrane preparaty (np. z ASD, SMS) Tak Nie zalecane lub z ograniczeniami25
Regulacja rytmu dobowego snu i czuwania u niewidomych Tak Brak danych Brak danych Tak Nie zalecane lub z ograniczeniami25
Krótkotrwałe leczenie pierwotnej bezsenności (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) Tak, od 55 lat Nie Nie Tak Nie zalecane lub z ograniczeniami25
Bezsenność u dzieci z ASD, SMS lub ADHD Nie Tak, określone wskazania Tak, określone wskazania Nie Brak danych
Preparaty z melatoniną i witaminą B6 Tak Nie Nie Tak Brak danych

Melatonina – skuteczne wsparcie w leczeniu zaburzeń snu

Melatonina jest substancją szeroko wykorzystywaną w leczeniu zaburzeń snu u dorosłych i dzieci, jednak jej wskazania różnią się w zależności od wieku, schorzeń towarzyszących oraz postaci leku. U dorosłych znajduje zastosowanie głównie w zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych, pracą zmianową oraz w pierwotnej bezsenności u osób starszych. U dzieci i młodzieży wskazania ograniczają się najczęściej do bezsenności związanej z autyzmem, ADHD lub innymi zaburzeniami rozwoju, kiedy inne metody leczenia nie przynoszą efektu. Ważne jest, by stosować preparaty przeznaczone dla konkretnej grupy wiekowej i zawsze zwracać uwagę na ewentualne przeciwwskazania, zwłaszcza u pacjentów z chorobami przewlekłymi. Melatonina, stosowana zgodnie z zaleceniami, pomaga poprawić jakość snu i komfort codziennego funkcjonowania8910111715.

Pytania i odpowiedzi

Na co pomaga melatonina?

Melatonina pomaga w leczeniu zaburzeń snu, szczególnie związanych ze zmianą stref czasowych, pracą zmianową oraz w regulacji rytmu snu u niewidomych i w leczeniu bezsenności u osób starszych811.

Czy melatoninę można stosować u dzieci?

Melatonina może być stosowana u dzieci wyłącznie w określonych wskazaniach, takich jak bezsenność w przebiegu autyzmu, ADHD lub zaburzeń neurogenetycznych, jeśli inne metody zawiodły1715.

Kiedy melatonina jest przeznaczona tylko dla dorosłych?

Niektóre preparaty melatoniny są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych, szczególnie w leczeniu zaburzeń snu związanych ze zmianą stref czasowych i pierwotnej bezsenności u osób starszych1112.

Czy melatonina z witaminą B6 jest dla dzieci?

Preparaty z melatoniną i witaminą B6 są wskazane tylko dla dorosłych w leczeniu zaburzeń snu związanych ze zmianą stref czasowych lub pracą zmianową67.

Reklama
Reklama