Melatonina – dlaczego bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią jest tak ważne?
Okres ciąży oraz karmienia piersią to wyjątkowy czas, kiedy organizm kobiety oraz rozwijające się dziecko są szczególnie wrażliwe na działanie substancji z zewnątrz. Wiele leków i suplementów, w tym melatonina, może przenikać przez łożysko lub do mleka matki, wpływając na zdrowie płodu lub noworodka12. Dlatego każda kobieta powinna przed zastosowaniem jakiegokolwiek preparatu, nawet naturalnego, skonsultować się z lekarzem.
Stosowanie melatoniny w ciąży
Melatonina (Melatoninum) jest hormonem regulującym rytm snu i czuwania, naturalnie występującym w organizmie człowieka34. Jednak jej stosowanie w okresie ciąży budzi poważne wątpliwości i ograniczenia.
Brak danych klinicznych – co to oznacza?
- W większości dostępnych źródeł podkreśla się, że nie ma wystarczających badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania melatoniny u kobiet w ciąży15267.
- Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na przebieg ciąży i rozwój płodu, jednak brak danych klinicznych u ludzi sprawia, że nie można uznać melatoniny za bezpieczną w ciąży158.
- W przypadku preparatów złożonych, zawierających melatoninę i witaminę B6, również brak jest klinicznych danych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży, dlatego są one przeciwwskazane w tym okresie98.
Kiedy melatonina jest przeciwwskazana?
- Większość produktów leczniczych z melatoniną jest przeciwwskazana do stosowania w okresie ciąży101112131415.
- W niektórych przypadkach nie zaleca się stosowania melatoniny także u kobiet planujących ciążę76.
Przenikanie przez łożysko
Melatonina egzogenna, czyli podawana z zewnątrz, może przenikać przez łożysko do płodu, co zostało wykazane w badaniach na zwierzętach166. Jednak wpływ tego zjawiska na zdrowie dziecka nie jest znany, dlatego ryzyko nie może być wykluczone.
Stosowanie melatoniny podczas karmienia piersią
Bezpieczeństwo melatoniny w okresie laktacji także nie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. Oto, co wynika z dostępnych źródeł:
- Brakuje danych dotyczących przenikania melatoniny do mleka ludzkiego, choć endogenna melatonina (czyli ta produkowana przez organizm) występuje w mleku matki27.
- Melatonina egzogenna prawdopodobnie również przechodzi do mleka, co potwierdzają badania na zwierzętach72.
- Wpływ melatoniny obecnej w mleku matki na noworodka lub niemowlę nie jest znany, dlatego zaleca się unikanie jej stosowania podczas karmienia piersią27.
- Większość preparatów melatoniny posiada przeciwwskazanie do stosowania w okresie laktacji10141315.
Preparaty złożone – melatonina i witamina B6
W przypadku produktów zawierających melatoninę w połączeniu z witaminą B6, również nie zaleca się ich stosowania w okresie laktacji. Nie ma wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo zarówno dla matki, jak i dziecka98.
Wpływ melatoniny na płodność
Wpływ melatoniny na płodność nie jest do końca poznany. Dostępne dane z badań na zwierzętach są niewystarczające, a bardzo ograniczone informacje kliniczne nie pozwalają na jednoznaczną ocenę ryzyka dla osób planujących potomstwo1617. W niektórych przypadkach sugeruje się ostrożność przy stosowaniu melatoniny przez kobiety i mężczyzn planujących dzieci17.
- Nie zaleca się stosowania melatoniny podczas karmienia piersią, ponieważ nie wiadomo, czy substancja ta przenika do mleka i jak może wpłynąć na dziecko.
- Endogenna melatonina jest obecna w mleku matki, ale wpływ melatoniny podawanej z zewnątrz nie został zbadany u ludzi.
- Większość preparatów z melatoniną ma przeciwwskazanie do stosowania w okresie laktacji, niezależnie od dawki i formy leku.
- W przypadku preparatów złożonych z witaminą B6 przeciwwskazanie również dotyczy okresu karmienia piersią98.
Podsumowanie: Melatonina w okresie ciąży i karmienia piersią
Stosowanie melatoniny w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest zalecane, głównie ze względu na brak wystarczających danych dotyczących jej bezpieczeństwa. W większości przypadków produkty z melatoniną, zarówno jedno-, jak i wieloskładnikowe, mają przeciwwskazanie do stosowania w tych okresach. Nawet jeśli niektóre badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu, to brak badań na ludziach oznacza, że ryzyko dla dziecka nie może być wykluczone. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny zawsze skonsultować się z lekarzem przed rozważeniem przyjmowania jakiegokolwiek preparatu z melatoniną.
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża | Nie | Brak wystarczających danych klinicznych; większość preparatów przeciwwskazana w ciąży1057 |
| Karmienie piersią | Nie | Brak danych dotyczących bezpieczeństwa; zaleca się unikanie stosowania29 |













