Menu

Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Latilactobacillus curvatus

Latilactobacillus curvatus to bakteria fermentacji mlekowej, którą Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) umieścił na liście rekomendowanych szczepów do certyfikacji jako probiotyk. Naturalnie zasiedla fermentowane produkty mięsne i mleczne, a wyróżnia ją zdolność do wytwarzania bakteriocyn – Curvacin A i Sakacin P – które hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. W badaniu klinicznym z randomizacją suplementacja szczepem HY7601 (w połączeniu z L. plantarum) przez 12 tygodni wiązała się ze zmniejszeniem masy ciała, obwodu talii i ilości tłuszczu trzewnego u dorosłych z nadwagą. Badania przedkliniczne sugerują też działanie przeciwzapalne w jelitach.

Spis treści

Z tego materiału dowiesz się:

Czym jest Latilactobacillus curvatus i dlaczego EFSA go wyróżnia?
Jak działa na jelita i układ odpornościowy?
Co mówią badania kliniczne o wpływie na masę ciała i tłuszcz trzewny?
Jakie bakteriocyny produkuje i do czego służą?
Kiedy warto porozmawiać z lekarzem przed sięgnięciem po preparat z tym szczepem?

Czym jest Latilactobacillus curvatus i skąd pochodzi?

Latilactobacillus curvatus to gram-dodatnia bakteria fermentacji mlekowej należąca do rodziny Lactobacillaceae. Przez lata była klasyfikowana jako Lactobacillus curvatus – zmiana nazwy nastąpiła w 2020 roku w ramach reorganizacji taksonomii rodzaju Lactobacillus. Naturalnie zasiedla fermentowane produkty mięsne (kiełbasy, szynki dojrzewające), produkty mleczne i kiszonki warzywne.

Szczep ten jest wyjątkowy pod względem genomicznym: posiada geny kodujące enzymy rozkładające węglowodany (glikozydazy), szlaki metabolizmu aminokwasów oraz białka odpowiedzi na stres zimny, co czyni go odpornym na niskie temperatury podczas przetwórstwa żywności⁴. Ta ostatnia cecha ma znaczenie praktyczne – szczep dobrze przeżywa w warunkach chłodniczych typowych dla przemysłu mięsnego i mleczarskiego.

EFSA umieściła L. curvatus na liście rekomendowanych biologicznych agentów do certyfikacji probiotycznej, co oznacza, że przeszedł wstępną ocenę bezpieczeństwa na poziomie europejskim¹. Znalazł się też w wykazie drobnoustrojów technologicznie niezbędnych w fermentowanej żywności Międzynarodowej Federacji Mleczarskiej (IDF)⁵.

Bakteriocyny – naturalna tarcza przeciw patogenom

Latilactobacillus curvatus wytwarza dwie dobrze scharakteryzowane bakteriocyny: Curvacin A i Sakacin P. Bakteriocyny to białkowe substancje przeciwdrobnoustrojowe produkowane przez bakterie w celu hamowania wzrostu konkurencyjnych mikroorganizmów. W praktyce oznacza to, że szczep aktywnie zwalcza bakterie chorobotwórcze i powodujące psucie żywności².

Dzięki tej właściwości L. curvatus jest szeroko stosowany jako bioprotekcyjny starter w produkcji fermentowanych wędlin i kiełbas – jego obecność przedłuża trwałość produktu i ogranicza ryzyko namnażania się niepożądanych bakterii bez konieczności stosowania dodatkowych konserwantów chemicznych². Warto jednak zaznaczyć, że zdolność do produkcji bakteriocyn jest badana głównie w kontekście technologii żywności, a jej bezpośrednie znaczenie kliniczne u ludzi jako suplementu wymaga dalszych badań.

Probiotyk czy bakteria fermentacyjna – jaka różnica? Nie każda bakteria stosowana w fermentacji żywności to probiotyk w rozumieniu klinicznym. Probiotyk musi wykazać korzystny wpływ na zdrowie w odpowiedniej dawce – udokumentowany badaniami na ludziach. Latilactobacillus curvatus jest aktualnie określany mianem kandydata na probiotyk: przeszedł ocenę bezpieczeństwa EFSA i wykazał obiecujące właściwości w badaniach naukowych, ale liczba badań klinicznych na ludziach jest jeszcze ograniczona. Oznacza to, że wnioski z istniejących badań są obiecujące, lecz wymagają potwierdzenia w większych próbach.

Jak Latilactobacillus curvatus wpływa na jelita i układ odpornościowy?

Badania przedkliniczne (na modelach mysich) wskazują, że L. curvatus może modulować odpowiedź zapalną w jelitach. Mechanizm polega na stymulacji komórek dendrytycznych – kluczowych strażników układu odpornościowego – do produkcji interleukiny-10 (IL-10). IL-10 to cytokina o działaniu przeciwzapalnym, która pomaga „wyciszać” nadmierną reakcję immunologiczną w błonie śluzowej jelit. Szlaki sygnałowe zaangażowane w ten proces to NF-κB i ERK (kinazy regulowane zewnątrzkomórkowo)¹².

W mysim modelu zapalenia jelita grubego (kolitis) podawanie szczepu wiązało się ze złagodzeniem objawów zapalnych¹. To wstępne dane – nie można ich bezpośrednio przekładać na skuteczność u ludzi z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (NChZJ), jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Niemniej kierunek badań jest interesujący i uzasadnia prowadzenie kolejnych prób klinicznych.

Szczep posiada też geny kodujące enzymy rozkładające polisacharydy i błonnik pokarmowy, co sprzyja jego przeżywalności w środowisku jelitowym i może wspierać fermentację prebiotyczną⁴.

Co mówią badania o wpływie na masę ciała i metabolizm?

Najlepiej udokumentowany obszar działania L. curvatus w kontekście zdrowia człowieka to wpływ na masę ciała i metabolizm lipidów – ale zawsze w połączeniu ze szczepem Lactobacillus plantarum. Warto to wyraźnie podkreślić: dostępne badania oceniały kombinację dwóch szczepów, a nie sam L. curvatus.

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym (RCT) opublikowanym w 2022 roku w czasopiśmie Nutrients 59 dorosłych z nadwagą (wiek 19–65 lat) przyjmowało jedną kapsułkę dziennie zawierającą szczepy L. curvatus HY7601 i L. plantarum KY1032 przez 12 tygodni. W grupie probiotycznej stwierdzono istotne zmniejszenie masy ciała, obwodu talii, masy tłuszczowej i obszaru tłuszczu trzewnego w porównaniu z placebo. Zmienił się też profil hormonalny: poziom leptyny (hormonu sytości) obniżył się, a adiponektyny (hormonu o działaniu przeciwzapalnym i insulinouczulającym) wzrósł. Analiza mikrobioty wykazała zwiększoną różnorodność flory jelitowej, w tym wzrost liczebności Bifidobacteriaceae i Akkermansiaceae³.

Wyniki badania na myszach (dane przedkliniczne): W badaniu na myszach z otyłością wywołaną dietą wysokotłuszczową (PLOS ONE, 2013) podawanie kombinacji L. curvatus HY7601 i L. plantarum KY1032 w dawce 5 × 10⁹ CFU/dobę każdego szczepu przez 10 tygodni wiązało się z:

zmniejszeniem przyrostu masy ciała o 38% (p < 0,01) względem placebo⁶,
zmniejszeniem całkowitej masy białej tkanki tłuszczowej o 31% (p < 0,05)⁶,
obniżeniem stężenia cholesterolu w osoczu o 17%, leptyny o 49% i insuliny o 67%⁷,
zmniejszeniem ekspresji genów prozapalnych (TNFα, IL-6, IL-1β, MCP1) w tkance tłuszczowej o 33–50%⁸,
wzrostem ekspresji genów β-oksydacji kwasów tłuszczowych (PGC1α, CPT1, CPT2, ACOX1) w wątrobie o 25–49%⁹.

Są to wyniki na modelu zwierzęcym – nie mogą być bezpośrednio przekładane na efekty u ludzi.

W jakich produktach i postaciach można znaleźć ten szczep?

Latilactobacillus curvatus jest dostępny głównie w suplementach diety zawierających mieszanki probiotyczne, często w połączeniu z innymi szczepami Lactobacillus i Bifidobacterium. Preparaty probiotyczne z tym szczepem mogą mieć postać kapsułek, proszku do rozpuszczenia lub saszetek. W badaniu klinicznym skuteczna forma to kapsułka zawierająca 250 mg standaryzowanej mieszaniny szczepów, przyjmowana raz dziennie³.

Szczep naturalnie obecny jest też w fermentowanych produktach spożywczych – głównie wędlinach dojrzewających, kiełbasach fermentowanych i niektórych produktach mlecznych. Jednak stężenie bakterii w żywności jest zwykle znacznie niższe niż w preparatach suplementacyjnych i może być niewystarczające do wywołania efektu probiotycznego⁵.

Właściwość	Co wiadomo	Poziom dowodu
Status regulacyjny w UE	Lista rekomendowanych agentów biologicznych EFSA	Regulacyjny
Produkcja bakteriocyn	Curvacin A, Sakacin P – hamowanie patogenów	Badania laboratoryjne / genomika
Wpływ na masę ciała	↓ masa ciała, ↓ tłuszcz trzewny (kombinacja z L. plantarum)	RCT na ludziach (n = 59, 12 tyg.)³
Działanie przeciwzapalne w jelitach	↑ IL-10 przez komórki dendrytyczne, złagodzenie kolitis	Badania na zwierzętach¹
Wpływ na mikrobiotę jelitową	↑ różnorodność, ↑ Bifidobacteriaceae, Akkermansiaceae	RCT na ludziach³
Wpływ na lipidy i hormony	↓ cholesterol, ↓ leptyna, ↑ adiponektyna	RCT na ludziach + badania na zwierzętach⁷¹⁰

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Probiotyki są na ogół dobrze tolerowane przez zdrowe osoby dorosłe, jednak nie są odpowiednie dla każdego. Skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą przed sięgnięciem po suplement z L. curvatus, jeśli:

masz obniżoną odporność (np. w przebiegu choroby nowotworowej, HIV/AIDS, po przeszczepach narządów),
przyjmujesz leki immunosupresyjne (np. kortykosteroidy, metotreksat, leki biologiczne),
jesteś w ciąży lub karmisz piersią – dane dotyczące bezpieczeństwa tego konkretnego szczepu w tych stanach są niewystarczające,
masz ciężką chorobę jelit (np. nieswoiste zapalenie jelit w fazie zaostrzenia) i rozważasz probiotyk jako uzupełnienie leczenia – nie zastępuje ono terapii farmakologicznej,
masz wszczepiony cewnik centralny lub przebywasz na oddziale intensywnej terapii – w takich sytuacjach podawanie żywych mikroorganizmów wymaga szczególnej ostrożności,
po rozpoczęciu suplementacji pojawią się niepokojące objawy: silne bóle brzucha, biegunka trwająca ponad 2 dni, gorączka lub inne nieoczekiwane dolegliwości.

Pamiętaj, że suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje diagnostyki ani leczenia. Jeśli masz problemy z masą ciała lub choroby metaboliczne, probiotyk może być co najwyżej uzupełnieniem kompleksowego postępowania – zawsze w porozumieniu z lekarzem lub dietetykiem.

Podsumowując: Latilactobacillus curvatus to dobrze scharakteryzowany szczep probiotyczny z udokumentowanymi właściwościami fermentacyjnymi i obiecującymi – choć wciąż wymagającymi potwierdzenia – korzyściami zdrowotnymi. Jeśli rozważasz suplement z tym szczepem, zwróć uwagę na skład preparatu (szczep HY7601 był stosowany w badaniach klinicznych), sprawdź datę ważności i warunki przechowywania (większość probiotyków wymaga chłodzenia lub przynajmniej ochrony przed wilgocią i ciepłem), a w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę. Efekty probiotyków są zazwyczaj długoterminowe – nie oczekuj zmian po kilku dniach stosowania.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się Latilactobacillus curvatus od dawnego Lactobacillus curvatus?

To ten sam mikroorganizm – zmiana nazwy z Lactobacillus curvatus na Latilactobacillus curvatus nastąpiła w 2020 roku w wyniku reklasyfikacji taksonomicznej rodzaju Lactobacillus. Właściwości biologiczne i profil bezpieczeństwa szczepu pozostały niezmienione¹.

Czy Latilactobacillus curvatus jest bezpieczny?

EFSA umieściła ten szczep na liście rekomendowanych biologicznych agentów do certyfikacji probiotycznej, co oznacza pozytywną ocenę bezpieczeństwa na poziomie europejskim¹. Osoby z obniżoną odpornością lub przyjmujące leki immunosupresyjne powinny przed stosowaniem skonsultować się z lekarzem.

W jakich badaniach klinicznych uczestniczył szczep L. curvatus HY7601?

Szczep HY7601 był stosowany w randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo (2022, Nutrients), w którym 59 dorosłych z nadwagą przyjmowało kapsułkę dziennie przez 12 tygodni. Badanie wykazało zmniejszenie masy ciała, obwodu talii i tłuszczu trzewnego w grupie probiotycznej³.

Czy L. curvatus pomaga schudnąć?

Jedno badanie RCT na 59 osobach z nadwagą wykazało korzystny wpływ kombinacji L. curvatus HY7601 i L. plantarum KY1032 na masę ciała i skład ciała po 12 tygodniach³. Są to wstępne, obiecujące wyniki – probiotyk nie jest jednak lekiem odchudzającym i nie zastępuje diety ani aktywności fizycznej.

Co to są bakteriocyny Curvacin A i Sakacin P?

Curvacin A i Sakacin P to białkowe substancje przeciwdrobnoustrojowe produkowane przez L. curvatus, które hamują wzrost bakterii chorobotwórczych i powodujących psucie żywności. Dzięki nim szczep jest stosowany jako naturalny bioprotekcyjny starter w produkcji fermentowanych wędlin².

Czy L. curvatus może pomóc przy zapaleniu jelit?

Badania na mysich modelach zapalenia jelita grubego wykazały, że szczep stymuluje wydzielanie przeciwzapalnej interleukiny-10 przez komórki dendrytyczne, co łagodziło stan zapalny u zwierząt¹. Są to wyniki przedkliniczne – brak badań klinicznych na ludziach z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit.

W jakich produktach spożywczych naturalnie występuje Latilactobacillus curvatus?

Szczep naturalnie zasiedla fermentowane produkty mięsne (kiełbasy dojrzewające, szynki fermentowane), kiszonki warzywne i niektóre produkty mleczne. Jest też celowo dodawany jako starter fermentacyjny w przemyśle mięsnym i mleczarskim⁵.

Jak L. curvatus wpływa na mikrobiotę jelitową?

W badaniu klinicznym suplementacja szczepem HY7601 (z L. plantarum) przez 12 tygodni zwiększyła różnorodność mikrobioty jelitowej i podniosła liczebność korzystnych rodzin bakterii: Bifidobacteriaceae i Akkermansiaceae³.

Jaka dawka L. curvatus była stosowana w badaniach klinicznych?

W badaniu RCT z 2022 roku stosowano jedną kapsułkę dziennie zawierającą 250 mg standaryzowanej mieszaniny szczepów L. curvatus HY7601 i L. plantarum KY1032 przez 12 tygodni³. Dawki stosowane w badaniach na myszach wynosiły 5 × 10⁹ CFU/dobę każdego szczepu¹¹.

Czy L. curvatus wpływa na poziom cholesterolu?

W badaniu na myszach z otyłością wywołaną dietą wysokotłuszczową kombinacja L. curvatus HY7601 i L. plantarum obniżyła poziom cholesterolu w osoczu o 17%⁷. Nie ma jeszcze wystarczających danych z badań klinicznych na ludziach potwierdzających ten efekt w przypadku hiperlipidemii.

Czy L. curvatus jest odpowiedni dla kobiet w ciąży?

Dostępne badania kliniczne nie obejmowały kobiet w ciąży ani karmiących piersią, dlatego bezpieczeństwo stosowania tego konkretnego szczepu w tych grupach nie zostało ustalone. Przed sięgnięciem po probiotyk w ciąży warto skonsultować się z lekarzem lub położną.

Czy L. curvatus wpływa na leptynę i adiponektynę?

Tak – w badaniu klinicznym RCT suplementacja szczepem HY7601 (z L. plantarum) prowadziła do istotnego obniżenia poziomu leptyny i wzrostu adiponektyny, co autorzy wiążą z przywróceniem wrażliwości na leptynę i efektem przeciwzapalnym¹⁰.

Czy Latilactobacillus curvatus jest stosowany w lekach na receptę?

Nie – L. curvatus jest stosowany wyłącznie w suplementach diety i jako starter fermentacyjny w przemyśle spożywczym. Nie jest składnikiem zarejestrowanych produktów leczniczych¹⁵.

Historia i taksonomia: od Lactobacillus do Latilactobacillus

Przez ponad pół wieku bakteria ta była znana jako Lactobacillus curvatus – nazwa nadana jej ze względu na charakterystyczny zakrzywiony kształt komórek. W 2020 roku kompleksowa reklasyfikacja genomiczna całego rodzaju Lactobacillus – największa w historii taksonomii bakterii mlekowych – doprowadziła do wyodrębnienia 23 nowych rodzajów. L. curvatus trafił do nowo utworzonego rodzaju Latilactobacillus, obejmującego szczepy o podobnych cechach genomicznych i ekologicznych¹². Zmiana nazwy nie wpłynęła na właściwości szczepu – w starszej literaturze naukowej i na etykietach niektórych suplementów wciąż można spotkać obie formy nazwy.

Latilactobacillus curvatus a hiperurikemia – co wiadomo?

Jedno ze zgłoszonych zastosowań L. curvatus dotyczy suplementów diety ukierunkowanych na prewencję hiperurikemii (nadmiernego stężenia kwasu moczowego we krwi, które jest czynnikiem ryzyka dny moczanowej). Chińskie przepisy zezwoliły na stosowanie tego szczepu jako nowego składnika żywności funkcjonalnej do tego celu od 2019 roku¹³. Dane kliniczne na ludziach w tym wskazaniu są jednak bardzo ograniczone i nie zostały zreplikowane w badaniach europejskich lub globalnych. Osoby z podwyższonym kwasem moczowym powinny w pierwszej kolejności skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia przyczyny i odpowiedniego leczenia.