Fluoresceina – wprowadzenie do działań niepożądanych
Każda substancja czynna, w tym fluoresceina, może wywoływać działania niepożądane, choć nie wystąpią one u każdego pacjenta12. Najczęściej pojawiające się objawy są łagodne, takie jak nudności czy wymioty, ale możliwe są także poważniejsze reakcje, zwłaszcza po podaniu dożylnym. Ryzyko oraz rodzaj działań niepożądanych zależą od drogi podania, postaci leku, dawki, a także indywidualnych cech pacjenta – na przykład wieku, chorób współistniejących czy stosowania innych leków1. Przed zastosowaniem fluoresceiny lekarz zawsze ocenia stosunek korzyści do potencjalnego ryzyka dla danego pacjenta2.
Działania niepożądane występujące bardzo często
- Nudności – mogą pojawić się krótko po podaniu leku i zazwyczaj szybko ustępują3.
Działania niepożądane występujące często
- Wymioty – podobnie jak nudności, są częstym objawem po podaniu fluoresceiny3.
- Omdlenia – krótkotrwała utrata przytomności, która zazwyczaj ustępuje samoistnie3.
- Świąd skóry – uczucie swędzenia, które zwykle jest łagodne i przemijające3.
- Uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej – może objawiać się bólem lub uczuciem pełności3.
- Wynaczynienie – wyciek leku poza naczynie podczas wstrzyknięcia, co może powodować miejscowy ból lub obrzęk3.
Działania niepożądane występujące niezbyt często
- Reakcje nadwrażliwości – objawy alergiczne, takie jak wysypka, świąd czy pokrzywka3.
- Ból głowy, parestezje (mrowienie, drętwienie), zawroty głowy, dysfazja (trudności z mówieniem)3.
- Ból w jamie brzusznej3.
- Pokrzywka3.
- Kaszel, uczucie ściskania w gardle3.
- Zakrzepowe zapalenie żył – stan zapalny żył, który może pojawić się w miejscu podania leku3.
- Ból i uczucie gorąca w miejscu podania3.
Działania niepożądane występujące rzadko
- Reakcja anafilaktyczna – ciężka reakcja alergiczna zagrażająca życiu43.
- Skurcz oskrzeli, astma, obrzęk krtani, niewydolność oddechowa43.
- Zatrzymanie czynności serca, niedociśnienie, wstrząs, dławica piersiowa43.
- Drgawki, utrata świadomości43.
- Ból brzucha, przebarwienie skóry, nadmierna potliwość43.
- Chromaturia (zmiana koloru moczu na żółtawy lub pomarańczowy, ustępująca po 24–36 godzinach)45.
Działania niepożądane występujące bardzo rzadko
- Wstrząs anafilaktyczny43.
- Drgawki, niedoczulica (osłabione czucie), śpiączka43.
- Obrzęk płuc, zatrzymanie czynności oddechowej, bradykardia (zwolnienie akcji serca), tachykardia (przyspieszenie akcji serca), nadciśnienie, bladość, uderzenia gorąca, zimne poty43.
- Trombocytopenia (zmniejszona liczba płytek krwi)4.
Działania niepożądane o nieznanej częstości
- Incydenty naczyniowo-mózgowe, afazja (trudności z mówieniem), niewydolność kręgowo-podstawna, utrata świadomości, drżenie, zaburzenia smaku43.
- Odruchy wymiotne, ból w klatce piersiowej, obrzęk, złe samopoczucie, osłabienie, dreszcze43.
- Podrażnienie gardła, przebarwienia skóry, wyprysk, rumień, nadmierna potliwość43.
- Zakrzepica w miejscu podania4.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Każde podejrzewane działanie niepożądane, które pojawi się po podaniu fluoresceiny, powinno być zgłoszone do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoszenia można dokonać również bezpośrednio do producenta leku. Takie postępowanie pozwala na ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku i ochronę zdrowia pacjentów65.
Tabela działań niepożądanych według układów narządowych i częstości występowania
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ krwiotwórczy | Trombocytopenia | |||||
| Układ immunologiczny | Reakcje nadwrażliwości | Reakcja anafilaktyczna | Wstrząs anafilaktyczny | |||
| Układ nerwowy | Omdlenie | Ból głowy, parestezje, zawroty głowy, dysfazja | Drgawki, niedoczulica, śpiączka | Incydenty naczyniowo-mózgowe, afazja, utrata świadomości, drżenie, zaburzenia smaku | ||
| Serce | Zatrzymanie czynności serca | Dławica piersiowa, bradykardia, tachykardia | Zawał serca | |||
| Naczynia | Zakrzepowe zapalenie żył | Niedociśnienie, wstrząs | Nadciśnienie, skurcz naczyń, rozszerzenie naczyń, bladość, uderzenia gorąca | |||
| Układ oddechowy | Kaszel, uczucie ściskania w gardle | Skurcz oskrzeli | Zatrzymanie czynności oddechowej, obrzęk płuc, astma, obrzęk krtani, duszność, kichanie, obrzęk śluzówki nosa | Podrażnienie gardła | ||
| Układ pokarmowy | Nudności | Wymioty, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej | Ból w jamie brzusznej | Odruchy wymiotne | ||
| Skóra i tkanka podskórna | Świąd | Pokrzywka | Zimne poty, nadmierna potliwość, przebarwienie skóry | Wysypka, wyprysk, rumień | ||
| Nerki i drogi moczowe | Chromaturia | |||||
| Ogólne i miejsce podania | Wynaczynienie | Ból, uczucie gorąca | Ból w klatce piersiowej, obrzęk, złe samopoczucie, osłabienie, dreszcze, zakrzepica w miejscu podania |
Fluoresceina – bezpieczeństwo stosowania i świadome monitorowanie objawów
Fluoresceina jest substancją o ugruntowanym profilu bezpieczeństwa, jednak – jak każdy lek – może powodować działania niepożądane. Najczęściej mają one charakter łagodny i przemijający, lecz należy mieć świadomość możliwości wystąpienia poważniejszych reakcji, zwłaszcza alergicznych. Objawy takie jak nudności, wymioty czy świąd są typowe, ale pojawienie się trudności w oddychaniu, obrzęków lub innych niepokojących objawów wymaga natychmiastowej pomocy. Zgłaszanie działań niepożądanych jest istotne dla poprawy bezpieczeństwa wszystkich pacjentów.













