Reklama

Fluoresceina – wprowadzenie do działań niepożądanych

Każda substancja czynna, w tym fluoresceina, może wywoływać działania niepożądane, choć nie wystąpią one u każdego pacjenta12. Najczęściej pojawiające się objawy są łagodne, takie jak nudności czy wymioty, ale możliwe są także poważniejsze reakcje, zwłaszcza po podaniu dożylnym. Ryzyko oraz rodzaj działań niepożądanych zależą od drogi podania, postaci leku, dawki, a także indywidualnych cech pacjenta – na przykład wieku, chorób współistniejących czy stosowania innych leków1. Przed zastosowaniem fluoresceiny lekarz zawsze ocenia stosunek korzyści do potencjalnego ryzyka dla danego pacjenta2.

Działania niepożądane występujące bardzo często

  • Nudności – mogą pojawić się krótko po podaniu leku i zazwyczaj szybko ustępują3.

Działania niepożądane występujące często

  • Wymioty – podobnie jak nudności, są częstym objawem po podaniu fluoresceiny3.
  • Omdlenia – krótkotrwała utrata przytomności, która zazwyczaj ustępuje samoistnie3.
  • Świąd skóry – uczucie swędzenia, które zwykle jest łagodne i przemijające3.
  • Uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej – może objawiać się bólem lub uczuciem pełności3.
  • Wynaczynienie – wyciek leku poza naczynie podczas wstrzyknięcia, co może powodować miejscowy ból lub obrzęk3.

Działania niepożądane występujące niezbyt często

  • Reakcje nadwrażliwości – objawy alergiczne, takie jak wysypka, świąd czy pokrzywka3.
  • Ból głowy, parestezje (mrowienie, drętwienie), zawroty głowy, dysfazja (trudności z mówieniem)3.
  • Ból w jamie brzusznej3.
  • Pokrzywka3.
  • Kaszel, uczucie ściskania w gardle3.
  • Zakrzepowe zapalenie żył – stan zapalny żył, który może pojawić się w miejscu podania leku3.
  • Ból i uczucie gorąca w miejscu podania3.
Ważne: Po podaniu fluoresceiny mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne, takie jak wstrząs anafilaktyczny, obrzęk krtani czy zatrzymanie oddechu. Choć są to sytuacje rzadkie, wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. W przypadku pojawienia się nagłych trudności z oddychaniem, obrzęku twarzy, języka lub gardła, należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc. Niektóre poważne działania niepożądane mogą wystąpić krótko po podaniu leku12.

Działania niepożądane występujące rzadko

  • Reakcja anafilaktyczna – ciężka reakcja alergiczna zagrażająca życiu43.
  • Skurcz oskrzeli, astma, obrzęk krtani, niewydolność oddechowa43.
  • Zatrzymanie czynności serca, niedociśnienie, wstrząs, dławica piersiowa43.
  • Drgawki, utrata świadomości43.
  • Ból brzucha, przebarwienie skóry, nadmierna potliwość43.
  • Chromaturia (zmiana koloru moczu na żółtawy lub pomarańczowy, ustępująca po 24–36 godzinach)45.

Działania niepożądane występujące bardzo rzadko

  • Wstrząs anafilaktyczny43.
  • Drgawki, niedoczulica (osłabione czucie), śpiączka43.
  • Obrzęk płuc, zatrzymanie czynności oddechowej, bradykardia (zwolnienie akcji serca), tachykardia (przyspieszenie akcji serca), nadciśnienie, bladość, uderzenia gorąca, zimne poty43.
  • Trombocytopenia (zmniejszona liczba płytek krwi)4.

Działania niepożądane o nieznanej częstości

  • Incydenty naczyniowo-mózgowe, afazja (trudności z mówieniem), niewydolność kręgowo-podstawna, utrata świadomości, drżenie, zaburzenia smaku43.
  • Odruchy wymiotne, ból w klatce piersiowej, obrzęk, złe samopoczucie, osłabienie, dreszcze43.
  • Podrażnienie gardła, przebarwienia skóry, wyprysk, rumień, nadmierna potliwość43.
  • Zakrzepica w miejscu podania4.
Informacja: Zmiana koloru skóry na żółtawy oraz pomarańczowe zabarwienie moczu po podaniu fluoresceiny są typowe i zwykle przemijają w ciągu kilku godzin. Objawy te nie są niebezpieczne i nie wymagają leczenia. Jednak jeśli pojawią się inne nietypowe objawy, należy poinformować o nich personel medyczny5.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane, które pojawi się po podaniu fluoresceiny, powinno być zgłoszone do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoszenia można dokonać również bezpośrednio do producenta leku. Takie postępowanie pozwala na ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku i ochronę zdrowia pacjentów65.

Tabela działań niepożądanych według układów narządowych i częstości występowania

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ krwiotwórczy Trombocytopenia
Układ immunologiczny Reakcje nadwrażliwości Reakcja anafilaktyczna Wstrząs anafilaktyczny
Układ nerwowy Omdlenie Ból głowy, parestezje, zawroty głowy, dysfazja Drgawki, niedoczulica, śpiączka Incydenty naczyniowo-mózgowe, afazja, utrata świadomości, drżenie, zaburzenia smaku
Serce Zatrzymanie czynności serca Dławica piersiowa, bradykardia, tachykardia Zawał serca
Naczynia Zakrzepowe zapalenie żył Niedociśnienie, wstrząs Nadciśnienie, skurcz naczyń, rozszerzenie naczyń, bladość, uderzenia gorąca
Układ oddechowy Kaszel, uczucie ściskania w gardle Skurcz oskrzeli Zatrzymanie czynności oddechowej, obrzęk płuc, astma, obrzęk krtani, duszność, kichanie, obrzęk śluzówki nosa Podrażnienie gardła
Układ pokarmowy Nudności Wymioty, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej Ból w jamie brzusznej Odruchy wymiotne
Skóra i tkanka podskórna Świąd Pokrzywka Zimne poty, nadmierna potliwość, przebarwienie skóry Wysypka, wyprysk, rumień
Nerki i drogi moczowe Chromaturia
Ogólne i miejsce podania Wynaczynienie Ból, uczucie gorąca Ból w klatce piersiowej, obrzęk, złe samopoczucie, osłabienie, dreszcze, zakrzepica w miejscu podania

43

Fluoresceina – bezpieczeństwo stosowania i świadome monitorowanie objawów

Fluoresceina jest substancją o ugruntowanym profilu bezpieczeństwa, jednak – jak każdy lek – może powodować działania niepożądane. Najczęściej mają one charakter łagodny i przemijający, lecz należy mieć świadomość możliwości wystąpienia poważniejszych reakcji, zwłaszcza alergicznych. Objawy takie jak nudności, wymioty czy świąd są typowe, ale pojawienie się trudności w oddychaniu, obrzęków lub innych niepokojących objawów wymaga natychmiastowej pomocy. Zgłaszanie działań niepożądanych jest istotne dla poprawy bezpieczeństwa wszystkich pacjentów.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane po podaniu fluoresceiny?

Najczęściej pojawiają się nudności, wymioty, omdlenia oraz świąd skóry.

Czy fluoresceina może powodować reakcje alergiczne?

Tak, mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym bardzo rzadko wstrząs anafilaktyczny.

Jak długo utrzymuje się pomarańczowy kolor moczu po fluoresceinie?

Zwykle barwa moczu wraca do normy w ciągu 24–36 godzin.

Czy działania niepożądane fluoresceiny są groźne?

Większość objawów jest łagodna, ale możliwe są też poważne reakcje, np. trudności z oddychaniem.

Reklama
Reklama