Jak prawidłowo dawkować Roztwory do testów punktowych?

Roztwory do testów punktowych są stosowane w diagnostyce schorzeń alergicznych IgE-zależnych. W artykule omówimy szczegółowo, jak i kiedy dawkować ten lek, aby uzyskać wiarygodne wyniki testów skórnych.

Spis treści

• Wskazania do stosowania
• Dawkowanie i sposób podawania
• Przeciwwskazania
• Środki ostrożności
• Działania niepożądane
• Przechowywanie
• Słownik pojęć

Wskazania do stosowania

Roztwory do testów punktowych są przeznaczone wyłącznie do diagnostyki schorzeń alergicznych IgE-zależnych, takich jak alergiczny nieżyt nosa i spojówek, alergiczna astma oskrzelowa, niektóre postacie atopowego zapalenia skóry, alergiczna pokrzywka oraz alergie pokarmowe^[1].

Dawkowanie i sposób podawania

Roztwory do testów punktowych należy stosować zgodnie z poniższymi krokami:

1. Przygotowanie skóry: Do przeprowadzania testów wykorzystuje się przyśrodkową część przedramienia, które pacjent luźno opiera na stole. Szczególne przygotowanie skóry nie jest konieczne. Przy skrajnych wartościach temperatury na zewnątrz należy chwilę odczekać w celu aklimatyzacji do temperatury pomieszczenia. Jeśli skórę oczyszcza się wodą, alkoholem etylowym etc., należy poczekać co najmniej 2 minuty aż powróci jej normalne ukrwienie^[1].
2. Próby kontrolne: Równocześnie należy przeprowadzić dwie próby kontrolne, aby sprawdzić indywidualną reaktywność skóry pacjenta:
   • Ujemna próba kontrolna z rozpuszczalnikiem obecnym w wyciągu alergenowym
   • Dodatnia próba kontrolna z roztworem histaminy^[2]
3. Nałożenie roztworu: Na zaznaczonym miejscu na skórze umieszcza się kroplę roztworu testowego za pomocą pipetki. Ze względów higienicznych nie należy dotykać skóry pipetką. Odległość między tak nałożonymi kroplami powinna wynosić ok. 4 cm^[1].
4. Nakłucie skóry: Skórę nakłuwa się pionowo igłą lub lancetem w obrębie kropli naniesionego roztworu (zwykły test punktowy). Można kierować igłę lub lancet pod kątem ostrym i po nakłuciu lekko unieść ostrze, aby niewielka ilość roztworu dostała się do skóry (zmodyfikowany test punktowy). Należy unikać wywoływania krwawienia^[2].
5. Usunięcie nadmiaru roztworu: Nadmiar roztworu należy usunąć po 5-10 minutach w przypadku łagodnego przebiegu reakcji, a natychmiast po wystąpieniu silnego odczynu^[1].
6. Odczyt wyników: Wyniki testów punktowych należy odczytywać po ok. 10-20 minutach. Odczyn dodatni to bladożółtawy bąbel (obrzęk) z żywoczerwoną otoczką (rumieniem). Reakcję uznaje się za dodatnią, gdy średnica bąbla jest ≥ 3 mm. Roztwór kontrolny ujemny nie powinien wywołać reakcji (średnica bąbla 0 mm). Reakcję można ocenić na podstawie następującego schematu:
   • Æ = brak bąbla (jak roztwór kontrolny ujemny)
   • (+) = bąbel o średnicy < 3 mm
   • + = bąbel o średnicy ≥ 3 – < 4 mm
   • ++ = bąbel o średnicy ≥ 4 – < 5 mm
   • +++ = bąbel o średnicy ≥ 5 – < 6 mm
   • ++++ = bąbel o średnicy ≥ 6 mm^[2]
7. Obserwacja pacjenta: Po nakropleniu roztworów testowych, pacjent powinien pozostać pod obserwacją przez co najmniej 30 minut, po tym czasie lekarz powinien ocenić stan pacjenta^[1].

Przeciwwskazania

Roztworów do testów punktowych nie należy stosować w następujących przypadkach:

• Ciężkie, uogólnione schorzenia
• Chorobowe zmiany skórne w obszarze, który ma być wykorzystany do testowania
• Leczenie lekami blokującymi receptory beta-adrenergiczne (beta-blokerami) oraz inhibitorami ACE
• Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą^[1]

Środki ostrożności

Zaleca się wykonywanie testów w okresie bezobjawowym lub o niewielkim nasileniu objawów klinicznych. W leczeniu niepożądanych reakcji alergicznych zaleca się adrenalinę, dlatego należy wziąć pod uwagę przeciwwskazania do jej podania^[1].

Działania niepożądane

U silnie wrażliwych pacjentów mogą wystąpić nasilone reakcje miejscowe. W razie potrzeby można wówczas zastosować miejscowo krem ze steroidem lub podać doustny lek przeciwhistaminowy. W pojedynczych przypadkach mogą wystąpić reakcje uogólnione, niekiedy o ciężkim przebiegu (do wstrząsu anafilaktycznego włącznie)^[2].

Przechowywanie

Roztwory do testów punktowych należy przechowywać w lodówce (2°C – 8°C). Nie zamrażać. Przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci^[2].

Słownik pojęć

• IgE – Immunoglobulina E, przeciwciało zaangażowane w reakcje alergiczne.
• Histamina – Związek chemiczny uwalniany podczas reakcji alergicznych, powodujący objawy takie jak świąd i obrzęk.
• Wstrząs anafilaktyczny – Ciężka, uogólniona reakcja alergiczna, która może być zagrażająca życiu.
• Beta-blokery – Leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego i innych schorzeń sercowo-naczyniowych.
• Inhibitory ACE – Leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego i niewydolności serca.

Podsumowanie:

Materiały źródłowe

• [1]: Charakterystyka produktu leczniczego
• [2]: Ulotka leku