, , ,

Co to są przywry i jak się ich pozbyć?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Jakie są skuteczne leki na przywry?

Czy wiesz, co to są przywry? Jak się można nimi zarazić oraz jak skutecznie leczyć przywry? Wszystkiego o przywrzycach i przywrach dowiesz się z poniższego artykułu.
Jaki jest skuteczny lek na przywry? (fot. Canva)

Co to są przywry i przywrzyce?

Przywry (łac. Trematoda) to pasożyty, które bytują w zwierzętach i ludziach. Mają płaskie ciało z przyssawkami, którymi przyczepiają się do różnego podłoża. Przywrzyca natomiast to choroba wywoływana przez przywry. Z racji miejsca, w którym osiadają przywry, wyróżniamy następujące rodzaje tych pasożytów:

  • przywry krwi,
  • przywry wątrobowe (a dokładniej żółciowe),
  • przywry jelitowe,
  • przywry płucne.

Człowiek zawsze jest żywicielem ostatecznym przywry. Żywicielami pośrednimi są zwykle ślimaki słodkowodne, chociaż w przypadku niektórych gatunków można wyróżnić kilka żywicieli pośrednich [1].

Do zarażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie zanieczyszczone pokarmu z larwami. Najczęściej jest to surowa woda lub rośliny wodne. Innym sposobem może być konsumpcja zarażonych i niepoprawnie obrobionych termicznie ryb. Istnieje także możliwość wniknięcia cerkarii (stadium pośredniego) przywry bezpośrednio do organizmu człowieka przez skórę, np. podczas kontaktu z wodą [1].

Przywry – objawy. Po czym poznać ich obecność?

Objawy chorób pasożytniczych wywołanych przez przywry zależą od ich lokalizacji. Jak wykryć przywry? W większości przypadków pierwsze objawy zarażenia przywrami są niejednoznaczne. Przypominają klasyczne przeziębienie. Chory może być osłabiony, mieć dreszcze, gorączkę oraz bóle mięśni. Jeśli zarażenie pochodzi od przywry wątrobowej, to bardzo często pacjent skarży się na ból w prawej, górnej części brzucha [1-3].

Leki na przywry.

W miarę rozwoju choroby, w przypadku przywr wątrobowych, dochodzi do zaburzeń związanych z transportem żółci przed przewody żółciowe. Może dojść do ich obstrukcji i objawów typowych dla kamicy żółciowej. W zaawansowanej chorobie pacjent może doświadczyć zapalenia trzustki lub uszkodzenia wątroby [2,3].

Objawy przywry płucnej bywają podobne. Nie dochodzi tu do zaburzeń dotyczących przewodów żółciowych, chociaż pacjent może skarżyć się na ból brzucha. Przy tym pasożycie chory najczęściej skarży się na ból w klatce piersiowej i uporczywy, suchy kaszel. Kaszel po pewnym czasie przechodzi w produktywny i pojawia się wydzielina – często zabarwiona krwią [4].

Przywra krwi może prezentować objawy charakterystyczne dla każdej z przywrzyc. Jaja tej przywry są transportowane wraz z krwią do innych narządów, np. wątroby, płuc lub pęcherza moczowego, co w efekcie może je uszkadzać. U chorego z przywrą krwi można zdiagnozować anemię, zaburzenia myślenia i niedożywienie [5].

Jak wykryć przywry?

Objawy przywr są dość niespecyficzne. Jak najlepiej i najszybciej wykryć przywry? Do wykrycia przywr, a dokładniej ich jaj służy badanie mikrobiologiczne kału. Badanie powinno być wykonane kilka razy i może nie dać pozytywnego wyniku bezpośrednio po zarażeniu, gdyż czasami od zarażenia do wydzielania jaj upływa sporo czasu – często od 6 do 8 tygodni. Do badań wykorzystuje się także próbki moczu [1].

Do wykrywania przywr wykorzystuje się także badania krwi. Jednym z objawów przywrzycy jest eozynofilia (zwiększona liczba eozynofilów). W przypadku motylicy wątrobowej wskazówką mogą być podwyższone poziomy enzymów wątrobowych i bilirubiny, co świadczy o niepoprawnej pracy tego narządu. Wykonuje się także badania immunologiczne, które mają na celu wykrycie specyficznych przeciwciał i antygenów [1].

Do diagnostyki stosuje się także badania obrazowe, takie jak USG, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny [1].

Jakie są skuteczne leki na przywry?

Jeśli pasożyt zostanie wykryty, to jak się pozbyć przywry? Czy istnieją skuteczne leki na przywry? Podstawowymi lekami stosowanymi w celu pozbycia się przywr są leki przeciwpasożytnicze. Do leczenia przywrzycy powinno stosować się głównie prazykwantel i triklabendazol. Zasady stosowania przedstawia Tabela 1.

Tabela 1. Dawkowanie leków na przywry [6,7]

Substancja chemicznaDawkowanieInformacje
Prazykwantel25 mg/kg masy ciała 3 razy na dobę przez 2 dni.

Preparat dostępny jedynie jako import docelowy.

Spożywać podczas posiłku.

TriklabendazolTerapia dwudawkowa. 10 mg/kg masy ciała w odstępie 12 godzin.

Niedostępny w Polsce.

Podawać podczas posiłku.

Terapia dla dzieci od 6. roku życia.

Inne leki na przywry to albendazol (Zentel) i mebendazol (Vermox). To substancje, które zakłócają przemianę materii pasożytów poprzez zmniejszenie produkcji energii, co prowadzi do ich śmierci. Nie są to leki I rzutu w leczeniu przywrzyc, jednak z racji trudnej dostępności wyżej wymienionych leków, mogą być stosowane [8].

Jak stosować albendazol i mebendazol do leczenia przywry? Zalecenia prezentuje Tabela 2.

Tabela 2. Dawkowanie albendazolu i mebendazolu w leczeniu przywrzyc [8].

Substancja chemicznaDawkowanieUwagi
Albendazol1200 mg na dobę przez 7 dni.Największa skuteczność w leczeniu motylicy wątrobowej.
Mebendazol4000 mg na dobę przez 21 dni.Dawkowanie dla motylicy wątrobowej.
400 mg na dobę przez 20 dni.Terapia dla przywry jelitowej.

Natomiast nie są to polecane schematy terapeutyczne, gdyż ich skuteczność jest niższa niż leki I rzutu i niosą za sobą więcej działań niepożądanych.

Czy jest możliwe leczenie naturalne przywry?

W internecie można natknąć się na sposoby naturalnego leczenia przywr. Poleca się tam stosowanie ziół takich jak wrotycz lub piołun. Niektórzy zalecają przyjmowanie żywicy z balsamowca mirra.

Zioła mają oczywiście działanie przeciwpasożytnicze, jednak przy zarażeniu przywrami nie wyleczą nas z choroby. Nie ma na to dowodów naukowych. Stosowanie jedynie ziół może opóźnić rozpoczęcie terapii i być przyczyną większych szkód dla organizmu niż pożytku.

Bibliografia

  1. „Foodborne trematode infections”. Dostęp: 5 grudzień 2023. [Online]. Dostępne na: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/foodborne-trematode-infections
  2. „CDC – DPDx – Clonorchiasis”. Dostęp: 5 grudzień 2023. [Online]. Dostępne na: https://www.cdc.gov/dpdx/clonorchiasis/index.html
  3. „CDC – DPDx – Opisthorchiasis”. Dostęp: 5 grudzień 2023. [Online]. Dostępne na: https://www.cdc.gov/dpdx/opisthorchiasis/index.html
  4. C.-C. for D. C. and Prevention, „CDC – Paragonimiasis – General Information – Frequently Asked Questions (FAQs)”. Dostęp: 5 grudzień 2023. [Online]. Dostępne na: https://www.cdc.gov/parasites/paragonimus/gen_info/faqs.html
  5. „CDC – Schistosomiasis – FAQs”. Dostęp: 5 grudzień 2023. [Online]. Dostępne na: https://www.cdc.gov/parasites/schistosomiasis/gen_info/faqs.html
  6. C.-C. for D. C. and Prevention, „CDC – Paragonimiasis – Resources for Health Professionals”. Dostęp: 5 grudzień 2023. [Online]. Dostępne na: https://www.cdc.gov/parasites/paragonimus/health_professionals/index.html
  7. R. Good i D. Scherbak, „Fascioliasis”, w StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2023. Dostęp: 5 grudzień 2023. [Online]. Dostępne na: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537032/
  8. J.-Y. Chai, B.-K. Jung, i S.-J. Hong, „Albendazole and Mebendazole as Anti-Parasitic and Anti-Cancer Agents: an Update”, Korean J. Parasitol., t. 59, nr 3, s. 189–225, cze. 2021, doi: 10.3347/kjp.2021.59.3.189.

Powiązane produkty

  • Vermox, tabletki, 100 mg

Omawiane substancje

  • Albendazol

    Albendazol jest lekiem przeciwpasożytniczym stosowanym w leczeniu chorób wywołanych przez pasożyty. Substancja ta działa na układ nerwowy pasożytów, co powoduje ich śmierć.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Mebendazol

    Mebendazol jest lekiem przeciwpasożytniczym stosowanym w leczeniu chorób wywołanych przez pasożyty jelitowe. Substancja ta działa poprzez hamowanie metabolizmu pasożytów, co prowadzi do ich śmierci.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Prazykwantel

    Prazykwantel to substancja lecznicza stosowana w leczeniu chorób pasożytniczych, takich jak schistosomatoza. Działa poprzez zaburzanie metabolizmu pasożytów, co prowadzi do ich śmierci.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Zakażenie pasożytnicze

    Zakażenie pasożytnicze wywoływane jest przez pasożyty takie jak robaki czy pierwotniaki. Może prowadzić do różnorodnych objawów, w zależności od rodzaju pasożyta i miejsca infekcji.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , , .