Po czym rozpoznać legionellozę?

Legionelloza – co to jest?

Legionelloza jest chorobą wywoływaną przez gram (-) bakterie z rodzaju Legionella, w większości przypadków przez Legionella pneumophila. Bakterie te można najczęściej spotkać w rezerwuarach wodnych, takich jak stawy, jeziora czy bagna, ale również w klimatyzacji, instalacjach wodociągowych czy basenach. Najczęściej bakterie rozwijają się w słuchawkach prysznicowych czy sitkach zabezpieczających krany [1].   

Legionella w wodzie! Jak można się zarazić?

Co ważne, bakteriami z rodzaju Legionella nie można zarazić się poprzez spożycie wody ani przez kontakt z innym człowiekiem. Jedyną możliwą, potencjalną drogą zakażenia może być kontakt z wodnym aerozolem zawierającym te bakterie. Do zakażenia może więc dojść np. podczas:

• kąpieli lub prysznica;
• mycia rąk lub twarzy i pochylania się nad kranem;
• przebywania w pomieszczeniu z klimatyzatorem emitującym mgiełkę wody;
• inhalacji lub nebulizacji wodą kranową [1].

Legionelloza w Polsce

Legionelloza wciąż należy do rzadkich chorób w Polsce, chociaż trend zakażeń w ostatnich latach jest rosnący. W latach 2008-2016 obserwowano średnio kilkanaście przypadków zakażeń rocznie, ale w 2022 odnotowano w Polsce już 118 przypadków, a rokiem później aż 240 zakażeń, z czego 25 osób zmarło. Rosnące wartości obserwowane są również w Europie, zdecydowanie najwięcej w czasie wakacji. Warto zapoznać się z objawami oraz metodami profilaktyki chroniącymi przed zakażeniem tą groźną chorobą [2]. 

Jakie są objawy legionellozy?

Zakażenia bakteriami z rodzaju Legionella może przebiegać na dwa różne sposoby, albo jako tzw. choroba legionistów, albo gorączka Pontiac. Pierwsza z nich stanowi ok. 10% przypadków i dotyka najczęściej osób starszych oraz z deficytem odporności. Objawy choroby legionistów przypominają ciężkie zapalenie płuc:

• występują problemy z oddychaniem i duszności:
• najczęściej jest obecny mokry kaszel z odkrztuszaniem plwociny;
• może wystąpić wysoka gorączka (nawet 40°C);
• zdarzają się zaburzenia świadomości;
• nawet co 5 przypadek choroby legionistów kończy się zgonem [3].

Zdecydowanie łagodniejszy przebieg ma gorączka Pontiac, wielokrotnie może mieć nawet bezobjawowy przebieg. Z reguły ustępuje samoistnie po kilku dniach i najczęściej powoduje następujące objawy:

• objawy są podobne do grypy;
• ogólne rozbicie, zmęczenie i osłabienie organizmu;
• bóle głowy, stawów i mięśni;
• suchy męczący kaszel;
• dreszcze:
• biegunka, wymioty czy nudności [1].

Jak zapobiegać zakażeniom legionellozy?

Profilaktyka polega na eliminacji bakterii Legionella w wodzie, a dokładniej ze zbiorników wodnych i systemów wodociągowych. Jest to związane z pracą stacji sanitarno-epidemiologicznych, które prowadzą pomiary stanu jakości tego typu wód. W przypadku stwierdzenia obecności tych bakterii, przeprowadza się dezynfekcję np. poprzez chlorowanie. W domu należy regularnie myć kratki w kranach, regularnie przepłukiwać słuchawkę prysznicową czy spuszczać wodę przez 2-3 minuty po dłuższym nieużywaniu [1,3]. 

Jak leczyć legionellozę?

Jeżeli choroba ma przebieg grypopodobny to jej leczenie jest zbliżone do leczenia tradycyjnego przeziębienia. Stosuje się leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwkaszlowe oraz domowe sposoby. Wskazany jest również odpoczynek w łóżku. Antybiotyki z reguły nie są konieczne. 

Sytuacja wygląda zgoła inaczej, jeżeli zakażenie przyjmuje postać choroby legionistów. W tym przypadku konieczna może być nawet hospitalizacja. Leczenie opiera się na podawaniu antybiotyków, np. lewofloksacyny czy azytromycyny, a w ciężkich przypadkach dożylnych makrolidów, np. spiramycyny lub erytromycyny czy fluorochinolonów np. ofloksacyny czy lewofloksacyny. Leczenie antybiotykami w większości przypadków poprawia stan pacjentów w przeciągu kilku dni [1,3].

Podsumowanie 

W 2023 roku było w Polsce głośno na temat legionelli, ponieważ  w województwie podkarpackim wystąpiło ognisko tej bakterii, a 25 osób zmarło. Pomimo, że bakteria nie przenosi się z człowieka na człowieka, to nie wolno jej lekceważyć. Należy uważać na aerozol, który wydziela się chociażby z miejskich fontann. Warto zapoznać się z metodami profilaktyki oraz leczenia legionellozy.