Pierwsza pomoc w zawale serca!

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Jak postępować, gdy podejrzewasz zawał serca?

Zawał serca to nie tylko ból w klatce piersiowej. Objawia się on również wieloma innymi symptomami. Warto je poznać, aby móc szybko reagować w przypadku podejrzenia zawału mięśnia sercowego. Po czym go poznać? Jak wygląda pierwsza pomoc?
Zawał serca - pierwsza pomoc (fot. Canva).

Czym jest zawał serca?

Zawał serca, zwany także atakiem serca lub zawałem mięśnia sercowego, to sytuacja medyczna charakteryzująca się nagłym przerwaniem przepływu krwi do części mięśnia sercowego. Zazwyczaj wynika to z zablokowania jednej lub więcej tętnic wieńcowych, które są odpowiedzialne za dostarczanie krwi bogatej w tlen do serca. W konsekwencji ograniczenia przepływu krwi mięsień sercowy nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu i składników odżywczych, co prowadzi do uszkodzenia komórek serca. Jeśli blokada trwa wystarczająco długo, może to spowodować martwicę (śmierć) tej części mięśnia sercowego.

Najczęstszą przyczyną blokady tętnic wieńcowych, a w konsekwencji przepływu krwi jest miażdżyca, choroba, w której blaszki cholesterolowe odkładają się na ścianach tętnic, powodując ich zwężenie i twardnienie. Jeśli te blaszki pękną, powstaje skrzep krwi, który może całkowicie zablokować tętnicę. W rezultacie mięsień sercowy znajdujący się za blokadą nie otrzymuje odpowiedniej ilości krwi, co prowadzi do uszkodzenia komórek mięśnia sercowego.

Jakie mogą być objawy zawału serca?

Symptomy zawału serca mogą przybierać różne formy i nie zawsze są jednoznaczne, jak klasyczny ból w klatce piersiowej. Różnorodność objawów sprawia, że czasem trudno jest od razu zidentyfikować zawał serca. Niektóre osoby mogą odczuwać typowy, intensywny ból w środkowej części klatki piersiowej, który często jest opisywany jako ucisk, gniecenie lub pieczenie. Jednak nie zawsze jest to najbardziej dominujący objaw.

U niektórych osób ból w klatce piersiowej może być mniej wyraźny lub nawet nieobecny, a inne symptomy mogą dominować. Na przykład, zamiast bólu w klatce piersiowej, mogą wystąpić uczucie dyskomfortu, ciężaru lub ucisku, które mogą promieniować do innych części ciała, takich jak ramiona, szyja, plecy, żuchwa lub górna część brzucha. Zmniejszone poczucie bólu lub nawet jego brak bardzo często dotyczy osób chorujących na cukrzycę. Wynika to z faktu, że cukrzyca, zwłaszcza w jej przewlekłej formie, może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, w tym do neuropatii. Neuropatia to uszkodzenie nerwów, które może wpływać na różne części ciała, ale szczególnie często dotyka nerwy obwodowe, które kontrolują odczuwanie bólu, temperatury i dotyku.

Duszność, która polega na trudności z oddychaniem lub uczuciu braku powietrza, może być równie alarmująca i czasami jest pierwszym sygnałem ostrzegawczym, zwłaszcza u osób starszych lub cierpiących na choroby przewlekłe. 

Pojawienie się nagłego, zimnego potu, często na czole i skroniach, może również sugerować zawał serca. Innym symptomem są nudności, które mogą prowadzić do wymiotów. Zawroty głowy lub uczucie omdlenia, wynikające z zaburzeń krążenia, także mogą towarzyszyć zawałowi serca.

Ponadto niektóre osoby doświadczają ekstremalnego zmęczenia lub uczucia ogólnej słabości, które nie wydają się związane z innym wyraźnym powodem. Uczucie niepokoju lub paniki, podobne do ataku paniki, może również być objawem zawału serca.

Różnorodność tych objawów oznacza, że każdy niepokojący sygnał, zwłaszcza gdy występuje w kombinacji z innymi, powinien być traktowany poważnie i wymaga natychmiastowej uwagi medycznej. Ważne jest, aby pamiętać, że nawet jeśli objawy wydają się niejasne lub nietypowe, nie należy ich ignorować, ponieważ zawał serca to stan nagły, który wymaga szybkiej interwencji w celu zminimalizowania ryzyka poważnych konsekwencji.

Nieleczony zawał serca może mieć poważne konsekwencje, w tym trwałe uszkodzenie mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca, a nawet śmierć! Dlatego szybkie rozpoznanie i interwencja są kluczowe. Każda osoba podejrzewająca zawał serca powinna natychmiast wezwać pomoc medyczną.

Jak postępować gdy podejrzewasz, że masz zawał serca?

Jeśli podejrzewasz, że możesz mieć zawał serca, najważniejsze jest podjęcie szybkich działań, ponieważ każda minuta się liczy. Zawał serca to sytuacja, w której przepływ krwi do mięśnia sercowego zostaje zablokowany, co może prowadzić do poważnych uszkodzeń serca, a w niektórych przypadkach do śmierci. Szybka interwencja medyczna może uratować życie i zmniejszyć uszkodzenia serca.

Gdy zauważysz wcześniej wymienione objawy sugerujące zawał serca, takie jak silny ból w klatce piersiowej, duszność, promieniujący ból w ramionach, plecach lub szyi, nadmierne pocenie się, nudności lub zawroty głowy, musisz jak najszybciej podjąć działania:

  • Natychmiastowe wezwanie pomocy. 

Skontaktuj się z numerem alarmowym (999 lub 112) i wezwij pogotowie ratunkowe. Ratownicy medyczni są przeszkoleni w udzielaniu pierwszej pomocy przy zawałach serca i będą w stanie szybko przewieźć Cię do szpitala, gdzie otrzymasz specjalistyczne leczenie. Nie próbuj samodzielnie jechać do szpitala, ponieważ może to być niebezpieczne, szczególnie jeśli stan pogorszy się w drodze.

  • Ogranicz ruch i stres.

Staraj się znaleźć spokojne miejsce, gdzie możesz usiąść lub leżeć. Unikaj nadmiernej aktywności fizycznej, ponieważ może ona dodatkowo obciążyć Twoje serce. Staraj się zachować spokój, choć może to być trudne w takiej sytuacji.

  • Poinformuj innych o swoim stanie. 

Jeśli jesteś w domu lub w miejscu publicznym, poinformuj osoby wokół Ciebie, że czujesz się źle i że potrzebujesz pomocy. To zapewni, że ktoś będzie mógł pomóc, jeśli stan się pogorszy lub jeśli stracisz przytomność. 

  • Zachowaj ostrożność przy przyjmowaniu leków.

Jeśli twój lekarz przepisał Ci leki na sytuacje awaryjne, takie jak aspiryna, weź je tylko po uzgodnieniu z dyspozytorem lub ratownikiem medycznym. Nie eksperymentuj z innymi lekami ani nie pij alkoholu ani innych napojów!

  • Przygotuj się do przyjazdu ratowników.

Jeśli to możliwe, odblokuj drzwi i przygotuj dokumenty medyczne, takie jak lista przyjmowanych leków, aby ratownicy mogli szybko zareagować i uzyskać pełen obraz Twojego stanu zdrowia.

  • Postępuj zgodnie z instrukcjami ratowników.

Gdy ratownicy medyczni przyjadą, podążaj za ich instrukcjami. Są przeszkoleni w udzielaniu pomocy w sytuacjach kryzysowych i wiedzą, co robić, aby zapewnić Tobie najlepszą opiekę. Nie próbuj działać samodzielnie ani wykonywać dodatkowych czynności.

Zawał serce podczas prowadzenia pojazdu

Jeżeli prowadzisz pojazd i zauważysz u siebie objawy zawału serca, to sytuacja jest bardzo poważna, ponieważ zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu może być osłabiona, a dalsza jazda może być niebezpieczna zarówno dla Ciebie, jak i dla innych uczestników ruchu drogowego. W takiej sytuacji należy podjąć szybkie działania w celu zminimalizowania ryzyka wypadku i uzyskania pomocy medycznej.

Przede wszystkim, postaraj się zachować spokój i skupienie, mimo odczuwanych objawów. Staraj się unikać gwałtownych ruchów kierownicą lub nagłych zmian prędkości, aby nie stracić kontroli nad pojazdem. Włącz światła awaryjne, aby ostrzec innych kierowców, że zamierzasz zjechać na pobocze.

Następnie, w miarę możliwości, spróbuj wybrać bezpieczne miejsce do zatrzymania się. Może to być pobocze drogi, parking lub inna przestrzeń z dala od ruchu drogowego. Upewnij się, że jesteś wystarczająco daleko od ruchliwych pasów, aby nie stwarzać zagrożenia dla siebie i innych.

Po zatrzymaniu pojazdu wyłącz silnik i zaciągnij hamulec ręczny, aby zapewnić, że samochód nie poruszy się samoczynnie. Jeśli jesteś w stanie, zadzwoń na numer alarmowy (999 lub 112) i wezwij pomoc medyczną. Poinformuj dyspozytora, że podejrzewasz u siebie zawał serca, oraz podaj dokładne położenie swojego pojazdu, aby ratownicy mogli Cię szybko zlokalizować.

Jeżeli jest to możliwe, pozostaw drzwi pojazdu odblokowane, aby ratownicy mogli łatwo dostać się do Ciebie. Jeśli czujesz, że stan się pogarsza, postaraj się opisać swoje objawy podczas rozmowy z dyspozytorem, aby uzyskać odpowiednie instrukcje.

Podczas oczekiwania na pomoc medyczną nie próbuj opuszczać pojazdu ani podejmować żadnych wysiłków fizycznych. Skup się na spokojnym oddychaniu i utrzymaniu spokoju, chociaż to może być trudne w takiej sytuacji. Pamiętaj, że szybka reakcja i postępowanie zgodnie z instrukcjami służb ratunkowych są kluczowe w zapewnieniu bezpieczeństwa i uzyskaniu odpowiedniej pomocy medycznej.

Pamiętaj, że szybka reakcja w przypadku zawału serca jest kluczowa. Im szybciej otrzymasz pomoc, tym większa szansa na minimalizację uszkodzeń mięśnia sercowego i pełny powrót do zdrowia. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do swojego stanu zdrowia, zawsze lepiej wezwać pomoc i być bezpiecznym niż ryzykować poważne konsekwencje.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje obecnie wiele organizacji pozarządowych, które aktywnie wspierają osoby cierpiące na choroby serca, w tym zapalenie mięśnia sercowego. Jedną z nich ich Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha”.

Logo Fundacja Serce Banacha

Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha” aktywnie realizuje swoje cele poprzez różnorodne działania o charakterze edukacyjnym, informacyjnym i wspierającym chorych.  Stowarzyszenie angażuje się między innymi w inspirowanie i propagowanie nowoczesnych metod informowania pacjentów o możliwościach zapobiegania chorobom serca, nawiązywanie współpracy z instytucjami medycznymi, wspieranie prac badawczych oraz utrzymywanie kontaktów z innymi organizacjami kardiologicznymi na całym świecie.

Autor: Marcin Ruciński, Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha”

Bibliografia

Powiązane produkty

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

  • Zawał serca

    Zawał serca jest poważnym schorzeniem, które może prowadzić do poważnych powikłań i nawet śmierci. Często jest spowodowany przez zablokowanie tętnicy wieńcowej, co prowadzi do niedokrwienia mięśnia sercowego.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: .