Jak dieta Low FODMAP wpływa na ból brzucha u dzieci?

Badanie pokazało, że u dzieci z zespołem jelita drażliwego (IBS) oraz czynnościowym bólem brzucha zastosowanie diety Low FODMAP może wyraźnie zmniejszyć nasilenie bólu w porównaniu ze zwykłym sposobem żywienia¹². Już po pierwszym tygodniu dzieci stosujące tę dietę odczuwały średnio o 20 mm mniejszy ból (w skali 0-100), a efekt ten utrzymywał się przez kolejne tygodnie obserwacji².

Dieta Low FODMAP polega na ograniczeniu pewnych rodzajów węglowodanów, które są słabo trawione w jelicie cienkim i szybko fermentowane przez bakterie jelitowe⁸. W wyniku tego procesu powstają gazy, które mogą powodować wzdęcia i nasilać ból, szczególnie u dzieci z wrażliwym układem pokarmowym⁸.

Dlaczego skuteczność diety była trudna do oceny?

Choć dzieci na diecie Low FODMAP odczuwały mniejszy ból, odsetek tych, u których osiągnięto wyraźną poprawę (czyli spadek bólu o co najmniej 30% i 25 mm), był podobny w obu grupach¹. Jednym z powodów może być niewielka liczba uczestników, gdyż badanie zakończono wcześniej i objęło ono tylko 38 dzieci zamiast planowanych 74¹⁰¹¹.

W praktyce stosowanie diety okazało się trudne – za przestrzeganie zaleceń uznawano spożywanie co najmniej 80% zapewnionych posiłków, a ten poziom udało się osiągnąć tylko 41% dzieci z grupy Low FODMAP¹². Dieta wymaga eliminacji wielu produktów, co może być wyzwaniem zarówno dla dzieci, jak i ich opiekunów, a także może budzić obawy o prawidłowy rozwój¹³. Dodatkowo pandemia COVID-19 utrudniła realizację badania i przestrzeganie zaleceń¹⁴¹⁵.

Co ciekawe, poprawę odnotowano także w grupie stosującej zwykłą dietę. Może to wynikać z tzw. efektu placebo – regularne, kontrolowane posiłki same w sobie mogły poprawić sposób odżywiania i ograniczyć spożycie wysoko przetworzonej żywności¹⁶. W tego typu schorzeniach odpowiedź placebo jest dość częsta⁵.

Co te wyniki oznaczają dla rodzin dzieci z bólem brzucha?

Wyniki badania pokazują, że dieta Low FODMAP może być pomocna w zmniejszaniu bólu brzucha u dzieci, ale nie jest rozwiązaniem dla każdego⁶. Ze względu na ograniczoną liczbę uczestników trudno jednoznacznie ocenić jej skuteczność, dlatego nie powinna być stosowana rutynowo bez konsultacji specjalistycznej⁶.

U dzieci, u których standardowe metody leczenia nie przynoszą efektów, dieta ta może być jedną z opcji, pod warunkiem ścisłej współpracy z dietetykiem pediatrycznym⁷⁹. W praktyce często rozważa się łagodniejsze podejście, np. ograniczenie tylko wybranych produktów bogatych w FODMAP zamiast całkowitej eliminacji¹⁷.

Pytania i odpowiedzi