Wielbłądy dromedary jako główne źródło zakażeń MERS-CoV

Wielbłądy dromedary (jednogarbne) odgrywają fundamentalną rolę jako główne zwierzęce źródło zakażeń MERS-CoV u ludzi¹². Te zwierzęta stanowią kluczowy element w łańcuchu transmisji wirusa z populacji zwierząt do populacji ludzkiej, funkcjonując jako główny rezerwuar odzwierzęcy dla MERS-CoV³⁴.

Rozprzestrzenienie MERS-CoV w populacji wielbłądów

Wirus MERS-CoV został zidentyfikowany i powiązany z zakażeniami u ludzi w wielbłądach dromedary w kilku państwach na Bliskim Wschodzie, w Afryce i Azji Południowej¹. Badania wykazały, że przeciwciała przeciwko MERS-CoV zostały wykryte u niemal wszystkich badanych wielbłądów dromedary na Półwyspie Arabskim i w kilku krajach afrykańskich⁵. Hipoteza, że wielbłądy dromedary są gospodarzami MERS-CoV, została udowodniona poprzez wykrycie RNA wirusa w różnych próbkach pobranych od tych zwierząt w Katarze, Arabii Saudyjskiej, Omanie i Egipcie oraz izolację wirusa z próbek nosowych i kałowych⁶.

Szczególnie istotne są dowody z Arabii Saudyjskiej, gdzie pełne sekwencje genomowe MERS-CoV były identyczne w izolatach pochodzących zarówno od człowieka ze śmiertelnym zakażeniem, jak i od jego wielbłądów⁵. To stanowi bezpośredni dowód na transmisję wirusa między wielbłądami a ludźmi.

Produkty wielbłądzie jako źródło zakażenia

MERS-CoV może być obecny w różnych produktach pochodzących od wielbłądów. Wirus został wykryty w mięsie wielbłądów, narządach, mleku i moczu⁷. Istotne jest to, że zakażone wielbłądy mogą nie wykazywać obserwowalnych objawów choroby, co znacznie utrudnia identyfikację potencjalnych źródeł zakażenia⁷.

Spożycie mleka wielbłądziego zostało powiązane z zakażeniami u ludzi⁸. Tryb transmisji jest nadal badany, ale podejrzewa się, że może odbywać się poprzez ślinę podczas bezpośredniego kontaktu z zakażonymi wielbłądami lub poprzez spożycie mleka lub nieprzygotowanego mięsa⁹. MERS-CoV może rozprzestrzeniać się na ludzi z zakażonych wielbłądów dromedary poprzez kontakt z zakażonymi zwierzętami lub spożycie bądź ekspozycję na skażone produkty zwierzęce¹⁰.

Mechanizmy transmisji z wielbłądów na ludzi

Dokładne drogi transmisji między wielbłądami oraz z wielbłądów na ludzi nie są w pełni jasne¹¹. Chociaż poprzednie badania nad obecnością przeciwciał MERS-CoV u pracowników rzeźni w Arabii Saudyjskiej i w Egipcie sugerowały, że wirus nie jest łatwo przenoszony z wielbłądów na ludzi, gromadzą się dowody na rolę wielbłądów dromedary jako potencjalnego rezerwuaru MERS-CoV i bezpośrednią transmisję wirusa z zakażonych wielbłądów na ludzi¹¹.

MERS-CoV może rozprzestrzeniać się z zwierząt na ludzi z powodu bliskiego kontaktu oraz niewłaściwie przygotowanego mięsa i mleka wielbłądów¹². Bezpośredni kontakt fizyczny z wielbłądami może prowadzić do transmisji na ludzi¹³. Niektóre zakażenia ludzi MERS-CoV zostały powiązane z ekspozycją na wielbłądy⁵.

Znaczenie epidemiologiczne kontaktu z wielbłądami

Około 80% przypadków u ludzi zostało zgłoszonych przez Arabię Saudyjską, głównie w wyniku bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z zakażonymi wielbłądami dromedary¹. Ekspozycja na wielbłądy jest uznawanym czynnikiem ryzyka rozwoju MERS¹⁴¹⁵.

Zidentyfikowano kilka niezależnych czynników ryzyka zwiększających podatność na pierwotne zakażenia MERS-CoV, w tym bezpośrednią ekspozycję na wielbłądy dromedary w ciągu dwóch tygodni przed wystąpieniem choroby oraz bezpośredni kontakt fizyczny z wielbłądami dromedary w ciągu poprzednich 6 miesięcy². Większość przypadków w społeczności wystąpiła u osób mających bliski kontakt z wielbłądami lub pijących mleko wielbłądzie¹⁶.

Długotrwałe zakażenie wielbłądów

Dowody sugerują, że MERS-CoV zarażał wielbłądy przez długi okres czasu¹⁷. To rodzi pytanie, dlaczego MERS nie został wykryty u pacjentów w Arabii Saudyjskiej przed 2012 rokiem, mimo że wirus prawdopodobnie krążył w populacji wielbłądów znacznie wcześniej¹⁷.

Kilka wirusów MERS-CoV zostało również wyizolowanych z wielbłądów, co wskazuje, że mogą one być gospodarzem pośrednim dla MERS-CoV⁴. Obecne dowody wskazują, że nietoperze są prawdopodobnie pierwotnym źródłem, a wielbłądy dromedary są uważane za możliwego gospodarza pośredniego dla MERS-CoV⁴.

Regionalne zróżnicowanie ryzyka

Chociaż wielbłądy dromedary są obecne w wielu regionach świata, ryzyko transmisji MERS-CoV nie jest równomiernie rozłożone. Kraje uważane za znajdujące się na Półwyspie Arabskim lub w jej pobliżu obejmują: Bahrajn, Irak, Iran, Izrael, Zachodni Brzeg i Gazę, Jordanię, Kuwejt, Liban, Oman, Katar, Arabię Saudyjską, Syrię, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Jemen¹⁸.

Ponieważ ryzyko transmisji MERS-CoV z wielbłądów w Afryce Północnej, Zachodniej i Wschodniej nie jest jeszcze w pełni poznane, należy rozważyć ocenę MERS u podróżnych pochodzących z tych regionów, którzy rozwijają ciężką chorobę układu oddechowego w ciągu 14 dni od bezpośredniego kontaktu fizycznego z wielbłądami¹⁸. Istnieją mocne dowody sugerujące, że wielbłądy służą jako rezerwuar wirusa i że zakażenie u ludzi może być nabyte z kontaktu z wielbłądami i produktami wielbłądzimi, przy czym MERS-CoV nie wydaje się być obecny u wielbłądów australijskich¹⁹.