Epidemiologia zespołu oddechowego Bliskiego Wschodu (MERS) – rozmieszczenie geograficzne

Zespół oddechowy Bliskiego Wschodu (MERS) jest chorobą wirusową wywołaną przez koronawirusa MERS-CoV, która po raz pierwszy została zidentyfikowana w Arabii Saudyjskiej we wrześniu 2012 roku¹². Od czasu odkrycia, choroba ta stała się przedmiotem intensywnego nadzoru epidemiologicznego ze względu na wysoką śmiertelność i potencjał pandemiczny.

Rozmieszczenie geograficzne i zasięg występowania

Zdecydowana większość przypadków MERS występuje w krajach Półwyspu Arabskiego i regionach sąsiadujących. Arabia Saudyjska odpowiada za około 80-85% wszystkich zgłoszonych przypadków na świecie³⁴⁵. Do krajów endemicznych należą Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Jordania, Katar, Oman, Kuwejt, Jemen, Liban i Iran⁶⁷.

Przypadki importowane zostały zarejestrowane w wielu krajach poza regionem Bliskiego Wschodu, w tym w Europie, Azji, Afryce Północnej i Ameryce Północnej⁸. Większość tych przypadków była związana z podróżami do krajów endemicznych lub bliskim kontaktem z osobami, które podróżowały do tych regionów⁹¹⁰.

Statystyki globalne i śmiertelność

Od września 2012 roku do kwietnia 2025 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) została powiadomiona o łącznie 2629 potwierdzonych przypadkach MERS, w tym 955 zgonów¹¹. Inne źródła podają nieco różne liczby – według niektórych danych do 2025 roku zarejestrowano 2626 przypadków z 953 zgonami¹², co wskazuje na ciągłe aktualizowanie statystyk w miarę pojawiania się nowych przypadków.

Współczynnik śmiertelności przypadków (CFR – Case Fatality Rate) wynosi około 35%¹¹³¹⁴. Należy jednak podkreślić, że ta wartość może być zawyżona, ponieważ łagodne przypadki mogą nie być wykrywane przez istniejące systemy nadzoru¹³¹⁵. Badania sugerują, że rzeczywisty współczynnik śmiertelności może być niższy, szczególnie gdy uwzględni się przypadki bezobjawowe i o łagodnym przebiegu¹⁶.

Największe ogniska epidemiczne

Największe ogniska MERS wystąpiły w placówkach opieki zdrowotnej w Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Republice Korei¹. Szczególnie znaczące było ognisko w Korei Południowej w 2015 roku, które było największym znanym ogniskiem MERS poza Półwyspem Arabskim⁸¹⁷.

Ognisko koreańskie zostało zapoczątkowane przez jednego pacjenta, który powrócił z podróży po kilku krajach Bliskiego Wschodu (Bahrajn, Arabia Saudyjska, Katar i ZEA)⁸. Ostatecznie doprowadziło to do 186 potwierdzonych laboratoryjnie zakażeń, w tym 38 zgonów (20% śmiertelności), co stanowiło zagrożenie dla krajów sąsiednich¹⁸.

Trendy epidemiologiczne i wzorce występowania

Analiza danych epidemiologicznych wskazuje, że MERS wykazuje wzorzec sporadyczny, różny od wyraźnego wzorca epidemicznego obserwowanego w przypadku SARS¹⁹. Charakteryzuje się nietypowym skupieniem przypadków na Bliskim Wschodzie, bez wystąpienia epidemii w innych krajach, do których się rozprzestrzenił¹⁹.

Przypadki MERS-CoV występują w Arabii Saudyjskiej przez cały rok, bez wyraźnej sezonowości²⁰. Nie ma dowodów na trwałą transmisję w społeczności – ograniczona transmisja między ludźmi może wystąpić, szczególnie w placówkach opieki zdrowotnej i skupiskach domowych²⁰²¹.

Od początku pandemii COVID-19 odnotowano znacznie mniej przypadków MERS-CoV w Arabii Saudyjskiej w porównaniu z dużymi ogniskami epidemicznymi z lat 2012-2019¹². Na początku 2025 roku zgłoszono tylko jeden przypadek MERS w Arabii Saudyjskiej¹¹, co może być związane z wprowadzonymi środkami ostrożności lub zmianami w nadzorze epidemiologicznym. Szczegółowe informacje o rozmieszczeniu geograficznym poszczególnych ognisk oraz dynamice rozprzestrzeniania się wirusa w regionie można znaleźć w dalszych analizach Zobacz więcej: Rozprzestrzenianie geograficzne MERS – analiza przestrzenna i czasowa.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

MERS pozostaje istotnym zagrożeniem dla zdrowia publicznego ze względu na swój potencjał epidemiczny i pandemiczny²². Ciągła cyrkulacja MERS-CoV w populacjach wielbłądów jednogarbnych zwiększa ryzyko przeniesienia zoonotycznego²³. Wirus został uznany przez WHO za jeden z patogenów priorytetowych w ramach programu Research and Development Blueprint²⁴.

Kontrola MERS, jak każdej innej choroby zoonotycznej, wymaga zaangażowanego przywództwa krajowego, solidnych systemów nadzoru, wyszkolonych zasobów ludzkich, jasnej strategii komunikacji, przejrzystości i dzielenia się danymi, zaufania społecznego oraz solidnej koordynacji między zdrowiem ludzkim i zwierzęcym²³. Dalsze informacje o czynnikach ryzyka i grupach szczególnie narażonych na zakażenie MERS-CoV można znaleźć w analizie grup ryzyka Zobacz więcej: Grupy ryzyka i czynniki predysponujące do zakażenia MERS.