Antybiotykoterapia miejscowa stanowi podstawę leczenia bakteryjnego zapalenia spojówek1. Miejscowe stosowanie antybiotyków pozwala osiągnąć wysokie stężenia leku bezpośrednio w miejscu infekcji, co zwiększa skuteczność działania w porównaniu z terapią doustną1.
Antybiotyki pierwszego rzutu
W łagodnych przypadkach bakteryjnego zapalenia spojówek zaleca się stosowanie antybiotyków starszej generacji2. Do tej grupy należą:
- Chloramfenikol 0,5% – aplikowany co 2 godziny przez pierwsze 2 dni, następnie 3-4 razy dziennie3
- Fusydyna 1% – stosowana 2 razy dziennie3
- Erytromycyna – szczególnie przydatna u dzieci i w przypadku uczulenia na inne antybiotyki4
Chloramfenikol jest często wybieranym lekiem pierwszego rzutu ze względu na szerokie spektrum działania i dobrą tolerancję5. Należy jednak pamiętać, że nie jest zalecany w ciąży i podczas karmienia piersią6.
Antybiotyki w cięższych infekcjach
W umiarkowanych i ciężkich przypadkach bakteryjnego zapalenia spojówek stosuje się fluorochinolony najnowszej generacji, które zapewniają doskonałe pokrycie bakterii Gram-ujemnych i niektórych Gram-dodatnich7. Do tej grupy należą:
- Moksyfloksacyna 0,5% – 1 kropla 2 razy dziennie przez 7 dni4
- Ciprofloksacyna 0,3% – preferowana u osób noszących soczewki kontaktowe4
- Gatifloksacyna – skuteczna przeciwko szerokiem spektrum bakterii8
Zasady dawkowania i czasu leczenia
Niezależnie od wybranego antybiotyku, zaleca się rozpoczęcie od częstszego dawkowania (np. co 2 godziny) przez pierwsze 1-2 dni, a następnie zmniejszenie częstotliwości (np. 4 razy dziennie) na kolejne 5-7 dni1. Całkowity czas leczenia wynosi zazwyczaj 7-10 dni9.
Kluczowe jest przestrzeganie pełnego cyklu antybiotykoterapii, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej1. Przedwczesne przerwanie leczenia może prowadzić do nawrotu infekcji i rozwoju oporności bakteryjnej.
Formy farmaceutyczne
Antybiotyki miejscowe dostępne są w dwóch głównych postaciach:
- Krople do oczu – preferowane u dorosłych i starszych dzieci ze względu na łatwość aplikacji10
- Maści – zalecane u małych dzieci i osób mających trudności z aplikacją kropli11
Maści mogą powodować przemijające zaburzenia widzenia do 20 minut po aplikacji, dlatego niektórzy pacjenci wolą stosować je wyłącznie przed snem11.
Szczególne przypadki wymagające leczenia doustnego
Infekcje wywołane przez Neisseria gonorrhoeae i Chlamydia trachomatis wymagają leczenia ogólnoustrojowego9. W przypadku rzeżączki zaleca się jednorazową dawkę ceftriaksonu 1g domięśniowo plus azytromycynę 1g doustnie9. Chlamydialne zapalenie spojówek leczy się azytromycyną lub doksycykliną przez 2-3 tygodnie12.
Monitorowanie skuteczności leczenia
Pacjenci powinni zaobserwować poprawę w ciągu 24-48 godzin od rozpoczęcia antybiotykoterapii10. Brak poprawy lub pogorszenie objawów w tym czasie wymaga ponownej oceny przez okulistę i ewentualnej zmiany leczenia13.


















