Dodatkowe metody diagnostyczne w zapaleniu przełyku – badania obrazowe i testy czynnościowe

Diagnostyka zapalenia przełyku nie ogranicza się wyłącznie do endoskopii z biopsją. Istnieje szereg dodatkowych metod badawczych, które mogą dostarczyć cennych informacji o funkcji przełyku, stopniu zaawansowania zmian oraz pomóc w różnicowaniu przyczyn stanu zapalnego¹. Te uzupełniające badania są szczególnie przydatne w przypadkach trudnych diagnostycznie lub gdy wymagana jest szczegółowa ocena czynnościowa przełyku.

Badania radiologiczne z kontrastem

Badanie radiologiczne przełyku z podwójnym kontrastem (ezofagografia) jest zalecane jako początkowe badanie obrazowe u pacjentów zgłaszających się z dysfagią². Podczas tego badania pacjent przyjmuje roztwór baru, który pokrywa wyściółkę przełyku i sprawia, że organ staje się widoczny na zdjęciach rentgenowskich. Badanie to pozwala na uwidocznienie zwężeń (strictur) i innych nieprawidłowości w przełyku³.

W przypadku eozynofilowego zapalenia przełyku, badanie z baritem może wykazać charakterystyczne pierścienie koncentryczne ułożone jeden nad drugim, podłużne bruzdy, przełyk o wąskim kalibrze lub zwężenia⁴. Te zmiany mogą być szczególnie widoczne w zaawansowanych przypadkach choroby, gdzie dochodzi do przebudowy ściany przełyku.

Badania z baritem i endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego należy traktować jako badania uzupełniające się, a nie konkurencyjne w ocenie pacjentów z dysfagią⁵. Badanie radiologiczne może dostarczyć informacji o morfologii i funkcji przełyku, podczas gdy endoskopia umożliwia bezpośrednią wizualizację błony śluzowej i pobranie próbek do badania histopatologicznego.

Monitorowanie pH przełyku

24-godzinne monitorowanie pH przełyku z impedancją jest cennym narzędziem diagnostycznym, szczególnie w różnicowaniu między eozynofilowym zapaleniem przełyku a chorobą refluksową żołądkowo-przełykową¹. Test ten wykorzystuje cewkę z czujnikiem kwasowości na końcu i czujnikami impedancji rozmieszczonymi wzdłuż cewki, mierząc poziomy kwasu i niekwasowe w przełyku przez okres 24 godzin.

Ambulatoryjne monitorowanie pH jest ogólnie uważane za diagnostyczny złoty standard do stosowania u pacjentów z chorobą refluksową żołądkowo-przełykową⁶. Badanie to może pomóc w wykluczeniu refluksu jako przyczyny eozynofilii przełykowej, co jest istotne w procesie różnicowania diagnostycznego eozynofilowego zapalenia przełyku.

Alternatywą dla tradycyjnego monitorowania pH jest bezprzewodowe monitorowanie refluksu¹. Podczas endoskopii lekarz umocowuje małą sondę do wewnętrznej ścianki przełyku, która mierzy refluks kwasowy przez okres 48 do 96 godzin. Ta metoda jest mniej uciążliwa dla pacjenta niż tradycyjne monitorowanie z cewką nosową.

Testy czynnościowe przełyku

Manometria przełyku to badanie oceniające funkcję mięśni przełyku i sposób ich kurczenia się w celu przemieszczania pokarmów i płynów do żołądka⁷. Test ten wykonuje się przez wprowadzenie małej rurki przez nos do przełyku i mierzy ciśnienie oraz skurcze mięśni. Manometria wysokiej rozdzielczości jest testem diagnostycznym oceniającym funkcję mięśni przełykowych i sposób ich kurczenia się w celu przemieszczania pokarmów i płynów do żołądka⁸.

Test impedancji mierzy sposób przemieszczania się płynów z żołądka do przełyku⁷. Badanie to może dostarczyć informacji o funkcji motorycznej przełyku i wykryć zaburzenia perystaltyki, które mogą przyczyniać się do objawów dysfagii. W przypadku eozynofilowego zapalenia przełyku, zaburzenia motoryczne mogą być wtórne do stanu zapalnego i przebudowy ściany przełyku.

EndoFlip to test wykonywany podczas endoskopii w celu zmierzenia średnicy i stopnia rozciągnięcia w całym przełyku⁷. Badanie to może być szczególnie przydatne w ocenie podatności ściany przełyku i wykrywaniu obszarów sztywności lub zwężeń, które mogą nie być widoczne podczas standardowej endoskopii.

Nowoczesne techniki diagnostyczne

Test z gąbką przełykową (esophageal sponge) to procedura wykonywana w gabinecie lekarskim⁹. Polega ona na połknięciu kapsułki z dołączoną nitką. Kapsuła rozpuszcza się w żołądku i uwalnia gąbkę, którą lekarz wyciąga przez usta za pomocą nitki. Podczas wyciągania gąbka pobiera próbki tkanek przełykowych, co pozwala lekarzowi na określenie stopnia zapalenia w przełyku bez konieczności wykonywania endoskopii.

Panel diagnostyczny eozynofilowego zapalenia przełyku (EDP) to narzędzie molekularne, które może pomóc w dalszej identyfikacji i stratyfikacji ryzyka pacjentów¹⁰. Test ten ocenia ekspresję 96 genów, które są dysregulowane w eozynofilowym zapaleniu przełyku i charakteryzuje się wysoką czułością oraz swoistością diagnostyczną.

Ultrasonografia endoskopowa

Endoskopowa ultrasonografia (EUS) to procedura diagnostyczna, która łączy endoskop (elastyczną rurkę ze światłem i kamerą) z technologią ultrasonograficzną⁸. EUS pozwala lekarzom na wizualizację i ocenę warstw przełyku oraz otaczających tkanek w wysokiej rozdzielczości. Badanie to jest przydatne w diagnostyce nowotworów przełyku i innych schorzeń wymagających szczegółowej oceny struktury ściany przełyku.

W kontekście zapalenia przełyku, ultrasonografia endoskopowa może dostarczyć informacji o grubości ściany przełyku, obecności powiększonych węzłów chłonnych czy innych zmianach strukturalnych, które mogą wpływać na proces diagnostyczny i planowanie leczenia.

Badania laboratoryjne

Testy laboratoryjne są zwykle nieprzydatne, chyba że występują powikłania (np. krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego)². Elektrokardiografia (EKG) i troponina lub inne markery sercowe są potrzebne, gdy ostry zespół wieńcowy znajduje się w diagnostyce różnicowej.

W przypadku podejrzenia eozynofilowego zapalenia przełyku, badania krwi mogą wykazać podwyższoną liczbę eozynofili lub zwiększone stężenie całkowitej immunoglobuliny E, co sugeruje reakcję alergiczną⁹. Jednakże te badania mają ograniczoną wartość diagnostyczną i nie mogą zastąpić badania histopatologicznego w ustalaniu diagnozy.

Badania alergologiczne

Testowanie alergiczne może być pomocne w kierowaniu leczenia eozynofilowego zapalenia przełyku, chociaż nie odgrywa roli w ustalaniu diagnozy tego schorzenia¹¹. Znajomość historii atopowej pacjenta – w tym astmy, atopowego zapalenia skóry, alergii sezonowych, alergicznego nieżytu nosa czy alergii pokarmowych – może być pomocna, ponieważ choroby alergiczne są częstsze u pacjentów z eozynofilowym zapaleniem przełyku.

Wiele dzieci przechodzi testowanie alergiczne bezpośrednio po postawieniu diagnozy, aby sprawdzić, czy istnieją alergeny, które można wyeliminować z diety lub środowiska¹¹. U pacjentów dorosłych rola alergologa jest mniej dobrze zdefiniowana, a wielu gastroenterologów rezerwuje testowanie alergiczne do momentu po leczeniu pacjenta sterydami miejscowymi lub w przypadkach, gdy pacjent nie odpowiada na standardowe leczenie medyczne.

Integracja wyników różnych badań

Skuteczna diagnostyka zapalenia przełyku wymaga integracji wyników z różnych metod badawczych. Zgodnie z wytycznymi, diagnoza i monitorowanie eozynofilowego zapalenia przełyku wymagają holistycznego podejścia oceniającego trzy domeny: objawy kliniczne, obraz endoskopowy oraz wyniki histopatologiczne¹². Istnieje kilka ograniczeń związanych z każdą z tych trzech domen, więc żadna pojedyncza domena nie powinna być wykorzystywana wyłącznie do wyciągania wniosków dotyczących diagnozy lub sposobu radzenia sobie z trwającą aktywnością chorobową.

Ze względu na niejednorodny charakter eozynofilowego zapalenia przełyku, które może mieć nakładające się objawy i symptomy z innymi stanami eozynofilowymi, konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki różnicowej poprzez wszystkie trzy domeny¹². Niektórzy pacjenci mogą prezentować objawy, które nie korelują z wynikami endoskopowymi i histologicznymi, ponieważ mogą być maskowane przez zachowania adaptacyjne lub nakładać się z innymi schorzeniami.