Epidemiologia zapalenia przełyku – częstość występowania różnych typów

Zapalenie przełyku stanowi grupę schorzeń o różnorodnej etiologii, których epidemiologia znacząco się różni w zależności od typu i przyczyny choroby. Współczesne badania epidemiologiczne wskazują na istotne różnice w częstości występowania poszczególnych form zapalenia przełyku, co ma kluczowe znaczenie dla planowania opieki zdrowotnej i zrozumienia obciążenia chorobowego w populacji¹.

Analiza danych epidemiologicznych pokazuje, że zapalenie przełyku dotyka różne grupy wiekowe i demograficzne w odmiennym stopniu. Podczas gdy niektóre formy choroby są stosunkowo rzadkie, inne stanowią znaczący problem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach rozwiniętych. Obserwuje się również wyraźne trendy czasowe – niektóre typy zapalenia przełyku wykazują rosnącą częstość występowania, co może być związane zarówno z lepszą diagnostyką, jak i rzeczywistym wzrostem zachorowalności².

Zapalenie żołądkowo-przełykowe – najczęstsza forma

Zapalenie przełyku związane z chorobą refluksową żołądkowo-przełykową stanowi najczęstszą formę tego schorzenia. Według szacunków ekspertów, około 1% populacji cierpi na nadżerkowe zapalenie przełyku, które jest najpoważniejszą postacią tej choroby¹. Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego występują miesięcznie u 33-44% populacji ogólnej, podczas gdy codzienne objawy dotykają 7-10% ludzi³.

Częstość występowania objawów refluksu jest znacznie wyższa niż rzeczywista częstość zapalenia przełyku. W Wielkiej Brytanii, wśród pacjentów zgłaszających się do lekarza pierwszego kontaktu z objawami refluksu przełykowego, zapalenie przełyku stwierdza się u 40-65% chorych. Jednak retrospektywna analiza ponad 8000 badań endoskopowych w Hampshire wykazała, że choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa stanowiła 23% wszystkich schorzeń górnego odcinka przewodu pokarmowego³.

Szwedzki rejestr narodowy oszacował częstość występowania zapalenia przełyku (rozpoznanego endoskopowo) na mniej niż 5% w grupie 55-latków. Inne badania szacują częstość występowania na około 2%⁴. Różnice te mogą wynikać z odmiennych metodologii badań oraz kryteriów diagnostycznych stosowanych w poszczególnych krajach.

Eozynochłonne zapalenie przełyku – rosnący problem

Eozynochłonne zapalenie przełyku (EoE) to stosunkowo nowo rozpoznawane schorzenie, które zyskało na znaczeniu w ostatnich dwóch dekadach. Według aktualnych szacunków, częstość występowania EoE wynosi około 0,51 na 1000 osób, a częstość zachorowań to około 1 na 10 000 nowych przypadków rocznie². Co istotne, EoE stało się obecnie najczęstszą przyczyną zatykania się pokarmem w przełyku².

Badania populacyjne wskazują na znaczny wzrost częstości występowania EoE, który przewyższa zwiększoną rozpoznawalność choroby i liczbę wykonywanych badań endoskopowych. Metaanaliza badań populacyjnych oszacowała częstość występowania EoE na 34,2 przypadki na 100 000 osób, przy czym w Ameryce Północnej wskaźnik ten wynosi 31,9 przypadków na 100 000 dorosłych⁵ Zobacz więcej: Eozynochłonne zapalenie przełyku – epidemiologia i trendy wzrostowe.

W populacji pediatrycznej częstość występowania EoE jest niższa, ale również wykazuje tendencję wzrostową. Duża metaanaliza oszacowała częstość zachorowań i występowania u dzieci na odpowiednio 5,1 przypadków na 100 000 osób rocznie i 19,1 przypadków na 100 000 osób⁶. EoE diagnozuje się u 26,5% pacjentów poddawanych ezofagogastroduodenoskopii z dowolnego powodu, a odsetek ten wzrasta do 12-22%, gdy wskazaniem jest dysfagia⁶.

Zapalenie polekowe i inne formy

Zapalenie przełyku wywołane lekami ma szacunkową częstość występowania 3,9 przypadków na 100 000 populacji rocznie, przy średnim wieku rozpoznania 41,5 lat¹. Większość przypadków zapalenia polekowego przełyku pozostaje niezgłoszona lub niewykryta, a jedynie ciężkie przypadki wymagają pomocy medycznej, co utrudnia dokładne określenie częstości występowania⁷.

Zapalenie przełyku wywołane promieniowaniem jest stosunkowo częstym powikłaniem radioterapii. Ostre uszkodzenie niezmiennie występuje przy dawkach 6000 cGy podawanych w frakcjach 1000 cGy tygodniowo. Niższe dawki lub dłuższe schematy leczenia wiążą się z niższą częstością zapalenia popromiennego przełyku¹.

Zapalenie infekcyjne przełyku

Częstość występowania objawowego zapalenia infekcyjnego przełyku jest wysoka u osób z zespołem nabytego niedoboru odporności (AIDS), białaczką i chłoniakami, a niska (mniej niż 5%) w ogólnej populacji medycznej⁴. Kandydowe zapalenie przełyku jest najczęstszym typem zapalenia infekcyjnego przełyku⁴.

Wirus opryszczki pospolitej typu I stanowi drugą najczęstszą przyczynę zapalenia infekcyjnego przełyku. Chociaż uzyskanie dokładnych danych dotyczących częstości występowania zapalenia herpetycznego przełyku jest trudne, infekcja ta została zgłoszona u około 1% pacjentów z immunosupresją i u aż 43% pacjentów podczas badań pośmiertnych⁴ Zobacz więcej: Zapalenie infekcyjne przełyku – epidemiologia i czynniki ryzyka.

Różnice geograficzne i demograficzne

Epidemiologia zapalenia przełyku wykazuje znaczne różnice geograficzne. Globalna częstość występowania choroby refluksowej żołądkowo-przełykowej waha się od 2,5% do 7,8% w Azji Wschodniej, przez 8,8% do 25,9% w Europie, do 8,7% do 33,1% na Bliskim Wschodzie⁸. W Stanach Zjednoczonych około 18,1-27,8% populacji doświadcza objawów choroby refluksowej żołądkowo-przełykowej⁸.

Różnice rasowe i etniczne w częstości występowania nadżerkowego zapalenia przełyku są dobrze udokumentowane w literaturze. Badania z Stanów Zjednoczonych i Europy pokazują, że osoby rasy białej mają wyższą częstość występowania ciężkich stopni zapalenia przełyku i przełyku Barretta w porównaniu z Latynosami, osobami rasy czarnej i Azjatami⁸.

Perspektywy przyszłości

Współczesne badania epidemiologiczne wskazują na potrzebę dalszego monitorowania trendów w częstości występowania zapalenia przełyku. Szczególnie eozynochłonne zapalenie przełyku wymaga stałej obserwacji, ponieważ jego częstość nie wydaje się stabilizować mimo zmniejszenia liczby diagnoz podczas pierwszych 21 miesięcy pandemii COVID-19⁹. Przyszłe badania powinny skupić się na identyfikacji czynników ryzyka i zrozumieniu przyczyn rosnącej częstości występowania różnych form zapalenia przełyku.