Co to jest niedobór pokarmowy selenu?

Niedobór pokarmowy selenu (choroba Keshan) to stan odżywienia charakteryzujący się niedoborem selenu w organizmie. Selen jest ważnym pierwiastkiem śladowym, który pełni wiele funkcji w organizmie, takich jak ochrona komórek przed uszkodzeniem oksydacyjnym i wspomaganie układu odpornościowego. Niedobór selenu może prowadzić do różnych objawów.

Przyczyny

Jakie są przyczyny niedoboru pokarmowego selenu?

Poziom selenu w żywności jest silnie zależny od jego zawartości w środowisku: glebie i wodzie. Na obszarach, gdzie gleba jest uboga w selen, częściej obserwuje się niedobory tego pierwiastka u ludzi. Klasycznym przykładem są Chiny, ale zawartość selenu w glebie w Polsce (i innych krajach europejskich) także nie jest wysoka, stąd jego ilość w diecie może nie być wystarczająca.

Przyczyną niedoborów selenu może być także nieprawidłowo zbilansowany, nieróżnorodny i niezdrowy jadłospis. Niedożywienie, choroby zapalne jelit i inne choroby prowadzące do upośledzonego wchłaniania jelitowego (np. zespół krótkiego jelita) także mogą przyczyniać się do niedoborów selenu w organizmie.

Objawy

Jakie są objawy niedoboru pokarmowego selenu?

Niedobory selenu w organizmie są związane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób nowotworowych oraz schorzeń układu sercowo-naczyniowego. Objawy niedoboru selenu mogą obejmować też zaburzenia nastroju czy pogorszenie działania układu immunologicznego i gorszą odporność. Mają także związek z chorobami tarczycy (np. autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy), wątroby i skóry. Niedostateczny poziom selenu w organizmie negatywnie wpływa na procesy spermatogenezy i obniża męską płodność oraz sprzyja uszkodzeniom mięśnia sercowego.

Diagnoza

Jak diagnozuje się niedobór pokarmowy selenu?

Ilościowe oznaczenie selenu we krwi wymaga pobrania próbki krwi żylnej. Optymalne dla organizmu stężenia pierwiastka są zależne od wieku oraz płci i wynoszą: 75-85 ug/L u mężczyzn poniżej 60. roku życia i 110-120 ug/L u mężczyzn powyżej 60. roku życia. U kobiet, bez względu na wiek, odpowiedni poziom selenu we krwi wynosi 98-108 ug/L.

Leczenie

Jak leczy się niedobór pokarmowy selenu?

W preparatach aptecznych selen występuje w postaci organicznej i nieorganicznej. Formy organiczne wchłaniają się w ok. 85–90% w jelitach, natomiast nieorganiczne w 10%. Najlepiej przyswajalną formą selenu jest selenocysteina. Równie dobrze przyswajalną postacią jest selenometionina, głównie w tej formie selen występuje naturalnie w żywności. Według zaleceń EFSA (Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności) zalecane dzienne spożycie selenu dla osoby dorosłej to 70 ug. Selen warto przyjmować z białkami i ich pochodnymi (jak metionina), witaminami A i E, które zwiększają jego wchłanianie w organizmie. Nie należy łączyć selenu z cynkiem, ponieważ stosowane jednocześnie znoszą swoje działanie. Zaleca się przyjmowanie cynku w porze porannej po jedzeniu bogatym w witaminy A i E.

Zapobieganie

Jaki zapobiega się niedoborowi pokarmowemu selenu?

Aby zapobiegać niedoborom selenu, warto spożywać różnorodne źródła selenu w diecie, takie jak orzechy brazylijskie, ryby, mięso, jaja i produkty zbożowe. Warto również pamiętać o zrównoważonym odżywianiu i urozmaicaniu posiłków, aby dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość selenu.