Regionalne różnice w występowaniu duru brzusznego na świecie

Rozmieszczenie geograficzne duru brzusznego na świecie jest wysoce nierównomierne i odzwierciedla różnice w rozwoju socjoekonomicznym, dostępie do czystej wody oraz standardach sanitarnych. Zrozumienie tych różnic regionalnych jest kluczowe dla planowania interwencji zdrowia publicznego i alokacji zasobów¹.

Azja Południowa – region najwyższego ryzyka

Azja Południowa nosi największe globalne obciążenie durem brzusznym, z szacowaną zachorowalnością przekraczającą 306 przypadków na 100 tysięcy osób rocznie¹. Kraje takie jak Bangladesz, Indie i Pakistan są szczególnie dotknięte tym problemem. W Indiach przeprowadzone badania wykazały dramatyczne różnice między obszarami miejskimi a wiejskimi – w trzech miejskich lokalizacjach zachorowalność wahała się od 576 do 1173 przypadków na 100 tysięcy dzieci rocznie, podczas gdy w obszarach wiejskich wynosiła jedynie 35 przypadków na 100 tysięcy dzieci rocznie².

Pakistan zasługuje na szczególną uwagę ze względu na trwającą od listopada 2016 roku epidemię ekstensywnie lekoopornego (XDR) szczepu Salmonella Typhi w prowincji Sindh³. Ta epidemia przyczyniła się do wzrostu liczby przypadków duru brzusznego nie tylko lokalnie, ale także wśród podróżnych powracających z tego regionu do krajów rozwiniętych.

Afryka Subsaharyjska – rosnące obciążenie

Afryka Subsaharyjska charakteryzuje się wysoką i rosnącą zachorowalnością na dur brzuszny, z szacowaną liczbą 7,2 miliona przypadków rocznie i wskaźnikiem zachorowalności wynoszącym 762 na 100 tysięcy mieszkańców rocznie⁴. Region ten wykazuje znaczną heterogenność – podczas gdy niektóre kraje Afryki Północnej i Południowej mają bardzo niskie wskaźniki (poniżej 5 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców rocznie), kilka krajów Afryki Wschodniej i Zachodniej odnotowuje wskaźniki przekraczające 100 na 100 tysięcy².

Program SETA (Severe Typhoid in Africa) przeprowadzony w sześciu krajach Afryki Subsaharyjskiej – Burkina Faso, Demokratycznej Republice Konga, Etiopii, Ghanie, Madagaskarze i Nigerii – wykazał, że cztery z tych krajów odnotowały ponad 100 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców rocznie, co klasyfikuje je jako obszary wysokiego obciążenia⁵.

Region Śródziemnomorski Wschodni

Kraje regionu Śródziemnomorskiego Wschodniego WHO wykazują średnio wysokie wskaźniki zachorowalności, szacowane na 187 przypadków na 100 tysięcy osób rocznie¹. Region ten charakteryzuje się dużą zmiennością między poszczególnymi krajami, przy czym niektóre obszary doświadczają okresowych epidemii związanych z konfliktami zbrojnymi, przemieszczeniami ludności lub załamaniem systemów sanitarnych.

Kraje rozwinięte – przypadki związane z podróżami

W krajach rozwiniętych dur brzuszny jest chorobą rzadką, występującą głównie u osób podróżujących do regionów endemicznych. W Stanach Zjednoczonych rocznie diagnozuje się około 350 przypadków, przy czym około 85% dotyczy podróżnych międzynarodowych⁶. Podobną sytuację obserwuje się w Europie, gdzie w 2019 roku 24 kraje UE/EOG zgłosiły łącznie 1439 przypadków, z czego 92,4% było związanych z podróżami, głównie do Pakistanu i Indii⁷.

W Kanadzie średnio 140 przypadków rocznie występuje w latach 2011-2016, przy czym większość dotyczy podróżnych⁸. Australia również klasyfikuje dur brzuszny jako chorobę podlegającą zgłoszeniu, monitorowaną przez National Notifiable Diseases Surveillance System⁹.

Ameryka Łacińska i Karaiby

Region Ameryki Łacińskiej i Karaibów wykazuje średnie wskaźniki zachorowalności wynoszące 10-100 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców rocznie². Jednak dane z tego regionu są ograniczone, a nadzór epidemiologiczny sugeruje, że wskaźniki znacznie spadły w ciągu ostatnich 30 lat, chociaż okresowo nadal występują epidemie. Brak współczesnych badań populacyjnych z Ameryki Łacińskiej utrudnia dokładną ocenę aktualnego obciążenia chorobą.

Oceania

Kraje Oceanii również charakteryzują się średnimi wskaźnikami zachorowalności (10-100 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców rocznie)². Samoa jest jednym z krajów tego regionu, które wprowadzily szczepionki koniugatowe przeciw tyfusowi do swoich rutynowych programów immunizacyjnych ze względu na wysoką szacowaną zachorowalność¹.

Zmiany w rozmieszczeniu geograficznym

Analiza genomiczna 13 tysięcy izolatów Salmonella Typhi z całego świata wykazała, że genotyp 4.3.1 (H58), wcześniej dominujący, nie rozprzestrzenił się poza Azję i wschodnią/południową Afrykę¹⁰. W innych regionach dominują odrębne genotypy, które niezależnie rozwinęły oporność na leki przeciwdrobnoustrojowe. Te obserwacje podkreślają znaczenie regionalnego podejścia do nadzoru epidemiologicznego i strategii kontroli.

Luki w danych pozostają w wielu częściach świata, co utrudnia pełną ocenę globalnego rozmieszczenia duru brzusznego. Sekwencje związane z podróżami mogą służyć jako nieformalne narzędzie nadzoru dla regionów o ograniczonych danych epidemiologicznych¹⁰.