Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 103
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Truskawka zwyczajna jest bogata w witaminę C, antocyjany i kwas elagowy. Jej ekstrakt i koncentrat soku stosuje się w suplementach diety. Wstępne badania wskazują na właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne, ale dowody kliniczne są ograniczone. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- surowce roślinne
Trybula leśna zawiera lignany, flawonoidy i kumaryny o udokumentowanej aktywności w badaniach laboratoryjnych, jednak nie ma potwierdzonych wskazań klinicznych. Nie posiada oficjalnego statusu leczniczego. Wymaga ostrożności – jest toksyczna w ciąży i łatwa do pomylenia z trującym szalejem.
- Trypeptyd-56
Opis w przygotowaniu
Trypsyna to enzym proteolityczny stosowany w leczeniu ran, oparzeń i stanów zapalnych. Działa przeciwzapalnie, oczyszcza martwe tkanki i redukuje obrzęki, wspomagając regenerację i gojenie tkanek.
- syntetyczne i biologiczne
Tryptorelina to skuteczny analog hormonu GnRH stosowany w leczeniu raka prostaty, endometriozy i przedwczesnego dojrzewania, działający poprzez blokowanie produkcji hormonów płciowych.
- surowce roślinne
Trzcina cukrowa dostarcza policosanole, polifenole i flawonoidy o potencjalnym działaniu na profil lipidowy i właściwościach antyoksydacyjnych. Sok zawiera ok. 15% sacharozy – nie jest odpowiedni dla diabetyków. Wyciąg z trzciny wchodzi w skład suplementów diety dostępnych w aptece.
- surowce roślinne
Trzcina karka (Phragmites australis) to surowiec zielarski z długą historią w medycynie chińskiej. Zawiera flawonoidy, triterpeny i witaminy A, C oraz z grupy B. Badania przedkliniczne sugerują działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające, ale brak solidnych danych klinicznych u ludzi. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią.
- surowce roślinne
Trzmielina europejska (Euonymus europaeus) jest rośliną silnie toksyczną – wszystkie jej części, w tym wyciąg z kwiatów, mogą być niebezpieczne. Historycznie używano kory jako środka przeczyszczającego i żółciopędnego, lecz współczesne źródła odradzają stosowanie tej rośliny w jakiejkolwiek formie domowej.
- TS-polisacharyd
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Tuberkulina służy do wykrywania zakażenia prątkami gruźlicy, głównie w teście Mantoux. Pozwala ocenić reakcję immunologiczną organizmu i jest szeroko stosowana w diagnostyce gruźlicy.
- surowce roślinne
Masło tucuma to roślinne masło z nasion amazońskiej palmy, bogate w kwasy laurynowy, mirystynowy i oleinowy oraz β-karoten i witaminę E. Stosowane zewnętrznie nawilża skórę, wzmacnia jej barierę lipidową, łagodzi podrażnienia i dodaje połysku włosom.
- syntetyczne i biologiczne
Tukatynib to innowacyjny lek celowany na HER2-dodatniego raka piersi, skuteczny także przy przerzutach do mózgu. Stosowany w skojarzeniu zwiększa szanse terapii w zaawansowanych stadiach choroby.
Tulatromycyna to antybiotyk makrolidowy stosowany w weterynarii do leczenia zakażeń układu oddechowego u bydła i świń. Charakteryzuje się szerokim spektrum działania, długim okresem półtrwania oraz skuteczną penetracją tkanek.
- surowce roślinne
Damiana (Turnera diffusa) to roślina lecznicza z Meksyku i Ameryki Środkowej, stosowana tradycyjnie jako afrodyzjak i tonik nerwowy. Jej aktywne składniki – flawonoidy, arbutyna i olejki eteryczne – wykazują w badaniach przedklinicznych działanie anksjolityczne, hipoglikemiczne i modulujące gospodarkę hormonalną. Dane kliniczne u ludzi są ograniczone; wymagana ostrożność przy cukrzycy i ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Turoktokog alfa pegolum to rekombinowany czynnik VIII z PEG o przedłużonym półokresie trwania (~19 h), stosowany dożylnie w profilaktyce i leczeniu krwawień w hemofilii A u dzieci i dorosłych. W badaniach klinicznych Pathfinder mediana rocznej częstości krwawień wynosiła ~1 epizod rocznie, a ponad połowa pacjentów nie krwawiła wcale.
- syntetyczne i biologiczne
Turoktokog alfa pegylowany to rekombinowany czynnik VIII z przyłączoną cząsteczką PEG, stosowany w hemofilii A u dorosłych i dzieci. Wydłużony czas półtrwania (~19 h) pozwala na wstrzyknięcia co 4 dni, a mediana rocznej częstości krwawień w badaniach klinicznych wyniosła około 1. Lek jest zarejestrowany przez FDA i EMA.
- surowce roślinne
Twardziak jadalny (shiitake) to grzyb bogaty w lentinan, eritadeninę i beta-glukany. Badania kliniczne potwierdzają jego wpływ na odporność, a wstępne dane wskazują na korzystne działanie na poziom cholesterolu i funkcję wątroby. Wyciąg z twardziaka jadalnego dostępny jest w aptekach i sklepach ze zdrową żywnością w postaci kapsułek i proszku.
Tyglan tigilanolu to naturalny ester diterpenoidowy o silnym działaniu przeciwnowotworowym, stosowany miejscowo głównie w leczeniu mastocytom u psów. Mechanizm opiera się na aktywacji PKC, prowadząc do nekrozy guza i stymulacji odporności.
- syntetyczne i biologiczne
Tyklopidyna hamuje agregację płytek krwi, zmniejszając ryzyko powikłań zakrzepowych po udarach, przy miażdżycy i hemodializie. Wymaga kontroli morfologii i ostrożności u osób z zaburzeniami krzepnięcia.
- syntetyczne i biologiczne
Tyldrakizumab to biologiczny lek na umiarkowaną i ciężką łuszczycę plackowatą. Działa poprzez blokowanie IL-23, co tłumi stan zapalny w skórze. Podawany podskórnie co 12 tygodni. W badaniach klinicznych ponad 60% pacjentów osiągnęło wyraźną poprawę już po 3 miesiącach leczenia.
Tyletamina to anestetyk dysocjacyjny stosowany w weterynarii do znieczulenia ogólnego zwierząt, blokujący receptory NMDA i zapewniający analgezję. Nie używana w medycynie ludzkiej z powodu ryzyka powikłań i nadużycia.
Tylmikozyna to makrolidowy antybiotyk stosowany w weterynarii przeciw bakteriom Gram+ i wybranym Gram-, zwalczający infekcje układu oddechowego, pokarmowego i skórne u bydła, świń i drobiu.
Tylozyna to antybiotyk makrolidowy stosowany w weterynarii u zwierząt gospodarskich i domowych. Działa bakteriostatycznie, zwalcza zakażenia układu oddechowego, pokarmowego i skóry, szczególnie skuteczny przeciw Mycoplasma spp.
Tylwalozyna to makrolidowy antybiotyk weterynaryjny stosowany u świń i drobiu w leczeniu infekcji układu oddechowego i pokarmowego. Hamuje syntezę białek bakteryjnych, wykazuje działanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze.
- surowce roślinne
Tymianek pospolity (Thymus vulgaris) zawiera tymol i karwakrol, które działają wykrztuśnie, przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. EMA i WHO uznają go za środek wspomagający leczenie kaszlu i zapalenia oskrzeli. Typowa dawka to 1–2 g suszonego ziela w naparze kilka razy dziennie. Ostrożność wskazana u kobiet w ciąży i osób przyjmujących leki rozrzedzające krew.
- syntetyczne i biologiczne
Tymochinon to główny aktywny składnik oleju z czarnuszki siewnej. W badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach wykazuje działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i przeciwnowotworowe. Badania kliniczne potwierdzają przede wszystkim wpływ na poziom cukru i lipidów we krwi. Nie jest zarejestrowanym lekiem.
- syntetyczne i biologiczne
Tymol wykazuje działanie przeciwjaskrowe w okulistyce oraz przeciwbakteryjne i przeciwświądowe w dermatologii. Łączony z innymi lekami, obniża ciśnienie w oku i wspomaga leczenie chorób skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Tymolol jest lekiem beta-blokerem stosowanym w leczeniu chorób serca i nadciśnienia. Substancja ta działa na receptory beta-adrenergiczne, zmniejszając częstotliwość i siłę skurczów serca.
- syntetyczne i biologiczne
Tymonacyk (tioprolin) to związek siarkowy stosowany jako lek hepatoprotekcyjny w chorobach wątroby, w tym NAFLD. Działa antyoksydacyjnie poprzez uwalnianie cysteiny i odbudowę glutationu. Bezwzględnie przeciwwskazany u dzieci poniżej 6. roku życia.
- syntetyczne i biologiczne
Tymostymulina wzmacnia układ odpornościowy, znajduje zastosowanie w leczeniu niedoborów odporności i jako wsparcie po terapii nowotworowej oraz w wybranych chorobach przewlekłych.
- syntetyczne i biologiczne
Tynidazol jest lekiem przeciwbakteryjnym stosowanym w leczeniu infekcji dróg moczowych. Substancja ta działa na bakterie poprzez niszczenie ich DNA.
Typiracyl wspomaga leczenie zaawansowanych nowotworów, zwiększając skuteczność triflurydyny u dorosłych z przerzutowym rakiem jelita grubego i żołądka, gdy inne terapie zawiodły.
- syntetyczne i biologiczne
Typranawir to inhibitor proteazy HIV-1, przeznaczony dla pacjentów z opornością na inne terapie. Stosowany z rytonawirem, hamuje namnażanie wirusa i wykazuje skuteczność u dorosłych oraz młodzieży.
- syntetyczne i biologiczne
Tyrbanibulina to innowacyjny lek miejscowy stosowany w terapii zmian skórnych wywołanych promieniowaniem UV. Działa selektywnie, hamując rozwój nieprawidłowych komórek na twarzy i skórze głowy.
- syntetyczne i biologiczne
Tyreotropina alfa wspiera diagnostykę i leczenie radiojodem po raku tarczycy, eliminując konieczność odstawiania hormonów i minimalizując ryzyko niedoczynności oraz jej objawów.
Tyrotrycyna to naturalny antybiotyk peptydowy o silnym działaniu przeciwbakteryjnym, głównie na bakterie Gram-dodatnie. Stosowana miejscowo w leczeniu zakażeń skóry i błon śluzowych z niskim ryzykiem działań niepożądanych.
- surowce roślinne
Tysiącznik zwyczajny to gorzkie zioło tradycyjnie stosowane przy niestrawności i braku apetytu. Jego aktywne składniki – sekoirydoidowe glikozydy – pobudzają wydzielanie żółci i soku żołądkowego. Nie wolno go stosować przy wrzodach żołądka ani w ciąży.
- surowce roślinne
Tytoń (Nicotiana tabacum) zawiera nikotynę (1–8% suchej masy liści), alkaloidy pirydynowe, flawonoidy i polifenole. Wyciąg z liści ma udokumentowane historyczne zastosowania lecznicze, a nikotyna jest składnikiem zatwierdzonej terapii odstawienia tytoniu. Ze względu na wysoką toksyczność i uzależniający potencjał nikotyny każde stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem.