Indeks substancji czynnych
na literę “K”
strona nr 10
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas oleinowy to jednonienasycony kwas tłuszczowy omega-9, obecny głównie w oliwie z oliwek, oleju rzepakowym i oleju z awokado. Korzystnie wpływa na poziom cholesterolu LDL i wspiera zdrowie układu sercowo-naczyniowego. W kosmetyce i dermokosmetyce działa jako emolient – nawilża, wygładza i wzmacnia barierę lipidową skóry. Stosowany jest także jako substancja pomocnicza w preparatach farmaceutycznych.
- witaminy i minerały
Kwas orotowy (witamina B13) to związek uczestniczący w syntezie pirymidyn i metabolizmie witamin z grupy B. Chroni wątrobę, wspiera produkcję krwinek oraz syntezę białek mięśniowych. Naturalnie występuje w mleku, serwatce i warzywach korzeniowych. Jego niedobór może skutkować anemią, zaburzeniami metabolizmu białek i problemami z wątrobą.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas palmitynowy to nasycony kwas tłuszczowy o szerokim zastosowaniu – od kosmetyków i produktów aptecznych po przemysł spożywczy. W kremach i balsamach działa jako emolient i emulgator, chroniąc skórę przed utratą wilgoci. W organizmie jest ważnym składnikiem błon komórkowych i surfaktantu płucnego, ale jego nadmiar w diecie może niekorzystnie wpływać na profil lipidowy krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas pamidronowy jest stosowany w leczeniu chorób kości. Jest to substancja hamująca resorpcję kości.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) jest substancją leczniczą stosowaną w leczeniu chorób skóry, takich jak łuszczyca i trądzik. PABA jest również stosowana jako składnik wielu kremów przeciwsłonecznych, ponieważ chroni skórę przed szkodliwym promieniowaniem UV.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas paraaminosalicylowy wykorzystywany jest w leczeniu gruźlicy opornej na inne leki, skutecznie hamując rozwój prątków. Stosowany u dorosłych i dzieci powyżej 28. dnia życia.
Kwas piroglutaminowy (PCA) to naturalny składnik nawilżający skórę, wspiera regenerację i wzmacnia barierę ochronną. Stosowany w leczeniu suchości, atopii, egzemy i łuszczycy, poprawia elastyczność i łagodzi stany zapalne.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas pirogronowy jest organiczną substancją chemiczną o wzorze sumarycznym C3H4O3. Jest stosowany w przemyśle farmaceutycznym oraz kosmetycznym.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas podchlorawy jest substancją leczniczą stosowaną głównie do dezynfekcji i odkażania powierzchni oraz wody. Ma silne właściwości bakteriobójcze i wirusobójcze.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas poliakrylowy jest polimerem syntetycznym o właściwościach klejących i wiążących. Jest stosowany w przemyśle chemicznym, farmaceutycznym oraz kosmetycznym.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas poliglutaminowy (PGA) to naturalny biopolimer o wyjątkowych właściwościach nawilżających – wiąże wodę nawet kilkakrotnie skuteczniej niż kwas hialuronowy. Wzmacnia barierę ochronną skóry, redukuje widoczność zmarszczek i łagodzi stany zapalne. Pozyskiwany w procesie fermentacji bakteryjnej, jest bezpieczny i dobrze tolerowany przez każdy typ cery.
Kwas pteroilomonoglutaminowy (kwas foliowy, witamina B9) to kluczowy kofaktor w syntezie DNA, zapobiegający wadom cewy nerwowej u płodu, wspierający leczenie niedokrwistości i obniżający ryzyko chorób serca poprzez regulację homocysteiny.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas punikowy to sprzężony kwas tłuszczowy omega-5, którego głównym źródłem jest olej z pestek granatu. Wyróżnia się silnymi właściwościami przeciwzapalnymi i antyoksydacyjnymi. Badania wskazują na jego potencjalny wpływ na zdrowie metaboliczne, funkcje poznawcze oraz pielęgnację skóry dojrzałej. Jest naturalnym składnikiem stosowanym zarówno w suplementach diety, jak i kosmetykach.
- surowce roślinne
Kwas rozmarynowy to polifenol z grupy depsydów, naturalnie obecny w rozmaryniе, szałwii, melisie i innych ziołach. Wykazuje działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne i antybakteryjne. Stosowany w kosmetykach pielęgnacyjnych, preparatach na skórę trądzikową i suplementach diety. Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego i przenika przez skórę.
Kwas stearynowy to nasycony kwas tłuszczowy stosowany w farmacji jako substancja pomocnicza poprawiająca trwałość i formowanie tabletek oraz stabilizująca kremy. Jest bezpieczny i naturalnie występuje w tłuszczach roślinnych i zwierzęcych.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas szczawiowy dwuwodny jest białym proszkiem o silnym smaku kwaśnym. Jest stosowany w przemyśle spożywczym jako regulator kwasowości.
Kwas szikimowy to naturalny związek roślinny, prekursor leku przeciwwirusowego oseltamiwiru. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i potencjalnie antybakteryjne, wspierając zdrowie skóry i układ odpornościowy.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas taurochenodeoksycholowy to koniugowany kwas żółciowy produkowany naturalnie w wątrobie, uczestniczący w trawieniu tłuszczów i regulacji metabolizmu cholesterolu. Wykazuje właściwości przeciwzapalne i cytoprotekcyjne wobec komórek wątroby. Jego blisko spokrewniony odpowiednik – kwas chenodeoksycholowy – jest stosowany w leczeniu rzadkiej choroby genetycznej, ksantomatozy mózgowo-ścięgnistej (CTX).
- syntetyczne i biologiczne
Kwas taurocholowy to jeden z głównych składników żółci, który powstaje w wątrobie z kwasu cholowego i tauryny. Działa jak naturalny detergent – emulguje tłuszcze w jelicie, umożliwiając ich trawienie i wchłanianie oraz przyswajanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Jego niedobór prowadzi do biegunek tłuszczowych i niedoborów pokarmowych. Znajduje zastosowanie w preparatach wspomagających trawienie, szczególnie u osób po cholecystektomii lub z chorobami wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas taurodeoksycholowy to sprzężony z tauryną kwas żółciowy, który wspiera pracę wątroby i dróg żółciowych. Zmniejsza wchłanianie cholesterolu, zwiększa wydzielanie żółci i chroni komórki wątroby przed uszkodzeniem. Stosowany jest w kamicy żółciowej, pierwotnej marskości żółciowej i cholestazie. Dzięki połączeniu z tauryną jest lepiej tolerowany niż wolne kwasy żółciowe.
Kwas tauroselcholowy (75 Se) to radioznacznik stosowany w diagnostyce scyntygraficznej układu żółciowego, umożliwiający ocenę funkcji pęcherzyka, drożności przewodów i wykrywanie stanów zapalnych.
- Kwas tioglikolowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Kwas tioktynowy działa silnie antyoksydacyjnie i wspiera leczenie zaburzeń czucia w polineuropatii cukrzycowej, pomagając łagodzić objawy takie jak ból, drętwienie czy pieczenie.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas tolfenamowy, należący do NLPZ, stosowany jest głównie w leczeniu ostrych napadów migreny u dorosłych. Działa szybko przeciwbólowo i przeciwzapalnie, potwierdzono jego skuteczność kliniczną.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas trójchlorooctowy (TCA) jest stosowany w medycynie estetycznej do usuwania zmarszczek, blizn i przebarwień skóry. Jednakże, jego stosowanie może powodować poważne skutki uboczne, takie jak oparzenia i trwałe uszkodzenia skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas undecylenowy to środek przeciwgrzybiczy wykorzystywany miejscowo w leczeniu i profilaktyce grzybic skóry, dostępny w maściach i roztworach, często łączony z innymi substancjami.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas ursodeoksycholowy wspomaga leczenie kamieni żółciowych oraz chorób wątroby i dróg żółciowych, poprawiając funkcjonowanie układu żółciowego u dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas ursolowy to triterpenoid naturalnie obecny w skórkach jabłek, rozmarynu, szałwii i lawendzie. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające i ochronne dla wielu narządów. W suplementach stosowany jest głównie przez osoby aktywne fizycznie, ze względu na potencjalny wpływ na masę mięśniową i wydolność. Badania na ludziach są jeszcze na wczesnym etapie.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas usninowy to naturalny związek chemiczny izolowany z porostów, znany przede wszystkim z właściwości przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych i przeciwzapalnych. Znajduje zastosowanie w kosmetykach i preparatach antyseptycznych. Stosowany doustnie – np. w suplementach odchudzających – może być hepatotoksyczny, co budzi poważne zastrzeżenia dotyczące jego bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas wakcenowy to naturalny kwas tłuszczowy trans obecny w mleku, maśle, serach i mięsie przeżuwaczy. Wspiera prawidłowy profil lipidowy, może poprawiać wrażliwość na insulinę i wykazuje potencjał przeciwmiażdżycowy. W organizmie przekształca się do sprzężonego kwasu linolowego (CLA). Jego zawartość w produktach mlecznych jest wyższa latem, gdy zwierzęta żywią się trawą na pastwisku.
- surowce roślinne
Kwas walerianowy to naturalny składnik kozłka lekarskiego i produkt fermentacji jelitowej bakterii. Nie jest substancją czynną o działaniu uspokajającym – tę rolę pełni kwas walerenowy. Kwas walerianowy wpływa na środowisko mikroflory jelitowej i służy w przemyśle do produkcji estrów stosowanych jako aromaty w lekach i kosmetykach.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas walproinowy stosuje się w leczeniu padaczki i zaburzeń nastroju. Różne formy i dawki pozwalają na indywidualizację terapii, jednak wymagają uwagi ze względu na możliwe działania niepożądane.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas wersenowy (EDTA) to związek chemiczny o silnych właściwościach chelatujących – wiąże jony metali ciężkich, co wykorzystuje się w medycynie, kosmetyce i przemyśle spożywczym. W lecznictwie stosowany jest w terapii zatruć ołowiem i innymi metalami. Jako substancja pomocnicza stabilizuje składniki aktywne w kosmetykach i produktach spożywczych, zapobiegając ich degradacji.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas winowy to naturalny związek chemiczny pozyskiwany głównie z winogron, znany w przemyśle jako E334. W farmacji stosuje się go jako substancję pomocniczą w tabletkach musujących i syropach. W kosmetyce działa złuszczająco i reguluje pH preparatów. Uznawany jest za bezpieczny przy normalnym stosowaniu, choć wysokie dawki mogą powodować działanie przeczyszczające.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas zoledronowy, bisfosfonian stosowany do ochrony kości przy chorobach nowotworowych i leczenia hiperkalcemii, cechuje się wysoką skutecznością, lecz wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami nerek.
- syntetyczne i biologiczne
Kwasy AHA (alfa-hydroksykwasy) to substancje złuszczające naskórek, które poprawiają teksturę skóry, rozjaśniają przebarwienia i wspierają produkcję kolagenu. Wyróżnia się kilka ich rodzajów – m.in. kwas glikolowy, mlekowy i migdałowy – różniących się siłą działania i doborem do typu cery. Stosowane regularnie, przy odpowiednim stężeniu i ochronie przeciwsłonecznej, mogą wyraźnie odmienić kondycję skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Kwasy gymnemowe to grupa organicznych związków chemicznych. Kwasy gymnemowe występują naturalnie w roślinach z rodziny Gymnema sylvestre i mają właściwości przeciwzapalne oraz antyoksydacyjne.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas nieorganiczny to związek chemiczny, który zawiera w swojej strukturze co najmniej jeden atom wodoru i jeden atom nie-metalu. Kwas nieorganiczny jest charakterystyczny ze względu na swoje właściwości kwasowe, takie jak zdolność do reakcji z zasadami i tworzenia soli.
