Tabletki dzień po: jak działają, skutki uboczne, legalność w Polsce

Jak działa tabletka dzień po?

Tabletka “dzień po” to kolokwialne określenie na antykoncepcję awaryjną. Antykoncepcję awaryjną stosuje się po stosunku płciowym, który przebiegł bez zabezpieczeń lub, w którym stosowane metody antykoncepcji zawiodły lub mogły zawieść. Celem antykoncepcji awaryjnej jest niedopuszczenie do ciąży. Jak działa tabletka dzień po i dlaczego jest tak skuteczna?

W skład tabletek dzień po wchodzi jedna z dwóch substancji: lewonorgestrel (np. Escapelle, Postinor) lub octan uliprystalu (EllaOne). Działają one w taki sposób, że hamują lub opóźniają proces owulacji. Lewonorgestrel dodatkowo może utrudniać implantację zarodka w endometrium łożyska [1,2]. Mechanizm działania tabletki dzień po sprawia, że jest to skuteczna metoda zapobiegania niechcianej ciąży w sytuacjach awaryjnych.

Jaka jest skuteczność tabletek dzień po?

Czy tabletki dzień po są skuteczne? Z pewnością nie można ich traktować jako rodzaj antykoncepcji, gdyż do klasycznej antykoncepcji hormonalnej stosuje się inne preparaty. Escapelle i EllaOne powinno zażywać się jedynie w stanach nagłych. Skuteczność tabletek dzień po zależy głównie od czasu ich przyjęcia po stosunku płciowym.

Jeśli chodzi o EllaOne to zgodnie z metaanalizą procentowa częstość ciąży wyniosła 2,1 (26 przypadków ciąży na 1241 badanych). Kobiety zażyły antykoncepcję awaryjną w czasie od 48 do 120 godzin po stosunku bez antykoncepcji lub gdy ona zawiodła [1,3]. W przypadku lewonorgestrelu, czyli Escapelle i podobnych warunków częstość procentowa była zbliżona [1-3].

Z tego powodu można stwierdzić, że skuteczność tabletek dzień po jest wysoka, jednak ważna jest pora ich zażycia. Największą skuteczność wykazują wzięte jak najszybciej po stosunku. Badania potwierdzają, że tabletki dzień po mogą zapobiec ciąży w około 98% przypadków, gdy zostaną przyjęte w odpowiednim czasie.

Kiedy można wziąć tabletkę “dzień po”?

Antykoncepcję awaryjną powinno się przyjąć jak najszybciej po stosunku bez zabezpieczeń lub takim, w którym użyte metody antykoncepcji mogły okazać się nieskuteczne. Czas przyjęcia tabletki dzień po ma kluczowe znaczenie dla jej skuteczności. Okres, w którym dany preparat ma największe prawdopodobieństwo zadziałania, zależny jest od leku.

Zasady dawkowania przedstawia Tabela 1. Im szybciej zostanie przyjęta tabletka dzień po, tym większa jej skuteczność w zapobieganiu ciąży.

Tabela 1. Zasady stosowania antykoncepcji awaryjnej [1,2].

Jakie są skutki uboczne tabletki dzień po?

Czy tabletka dzień po jest bezpieczna? Każdy lek ma pewne działania niepożądane, tak samo jest w tym przypadku, jednak nie sprawia to, że preparat jest niebezpieczny. Skutki uboczne tabletki dzień po są zazwyczaj łagodne i przemijające. Najczęstsze objawy po zażyciu tabletki “dzień po” związane są z układem pokarmowym.

Pacjentka może mieć nudności, bóle brzucha i wymioty. Często zdarzają się także bóle głowy i mięśni oraz zmęczenie [1,2,4]. Skutki uboczne tabletki dzień po zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni i nie wymagają dodatkowego leczenia.

W przypadku Escapelle, czyli tzw. tabletki “72h po” skutkiem ubocznym może być tkliwość piersi, opóźnienie cyklu miesiączkowego lub pojawienie się nieregularnych krwawień miesiączkowych [2,4]. Te skutki uboczne tabletki dzień po są normalną reakcją organizmu na nagłą zmianę poziomu hormonów.

Co zrobić, jeśli zwymiotuję tabletkę “dzień po”?

Najczęstszym skutkiem ubocznym po antykoncepcji awaryjnej są wymioty. Co należy zrobić w takim przypadku, aby lek działał poprawnie? Jest to ważne pytanie, ponieważ wymioty mogą wpłynąć na skuteczność tabletek dzień po. Jeśli organizm nie zdąży wchłonąć substancji czynnej, działanie leku może być niewystarczające.

Jeśli wymioty wystąpią do 3 godzin od zażycia leku, to należy przyjąć dodatkową tabletkę [1,2]. W takiej sytuacji warto skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą, aby uzyskać dodatkowe wskazówki dotyczące postępowania po wymiotach.

Czy tabletka dzień po jest bezpieczna w przypadku ewentualnej ciąży?

Wiemy już, że antykoncepcja awaryjna nie stanowi większego zagrożenia dla organizmu kobiety, jednak co w sytuacji, jeśli przypadkowo zażyje się tabletkę, będąc w ciąży? Oczywiście jest to zabronione, ale co jeśli zarodek ulegnie już implantacji w błonie śluzowej macicy? Czy tabletka dzień po jest bezpieczna dla rozwijającego się płodu?

Antykoncepcja awaryjna to nie to samo, co tabletki wczesnoporonne. Tabletki dzień po nie powodują przerwania ciąży, nawet jeśli zostaną podczas niej zażyte. Wtedy nie spełnią swojej roli [1,2]. Badania pokazują, że przypadkowe przyjęcie tabletki dzień po w czasie ciąży nie zwiększa ryzyka wad wrodzonych u dziecka.

Czy tabletka dzień po jest legalna w Polsce?

Czy tabletka dzień po jest legalna? Antykoncepcja awaryjna jest dostępna w Polsce i jest legalna. To leki o kategorii dostępności Rx, czyli przepisywane przez lekarza i dostępne na receptę. W Polsce każdy lekarz (nie tylko ginekolog) może przepisać taki preparat. Tabletka dzień po jest legalna i może być przepisana przez lekarza rodzinnego, ginekologa czy lekarza w szpitalnym oddziale ratunkowym.

Dostępność tabletek dzień po w Polsce jest regulowana przez przepisy prawne, które zapewniają kobietom dostęp do antykoncepcji awaryjnej w sytuacjach nagłych. Legalność tabletki dzień po oznacza, że kobiety mogą legalnie i bezpiecznie skorzystać z tej formy antykoncepcji po konsultacji z lekarzem.

3 fakty, o których musisz wiedzieć po zażyciu tabletki “dzień po”?

Na sam koniec artykułu przedstawiamy jeszcze kilka faktów, które powinnaś znać po zażyciu antykoncepcji awaryjnej. Te informacje pomogą ci lepiej zrozumieć, jak działa tabletka dzień po i czego możesz się spodziewać po jej przyjęciu.

Po pierwsze, pora zażycia tabletki nie ma znaczenia. Można ją wziąć w każdym dniu cyklu, niezależnie od posiłku. Jednak najlepiej przyjąć ją najszybciej jak to możliwe. Im szybciej zostanie przyjęta, tym większa skuteczność tabletek dzień po.

Tabletki dzień po są skuteczne, ale nie zapewniają 100% bezpieczeństwa. Zawsze warto stosować inne metody antykoncepcji, najlepiej u obu partnerów. Skuteczność tabletek dzień po jest wysoka, ale nie można traktować ich jako regularnej metody antykoncepcji.

Jeśli zastosowałaś antykoncepcję awaryjną, to możesz dalej stosować swoją codzienną metodę antykoncepcji. Jednak podczas kolejnych stosunków płciowych zaleca się dodatkową metodę antykoncepcji w formie barierowej, np. prezerwatywę lub krążek dopochwowy – aż do momentu kolejnego krwawienia [2]. Pamiętaj, że tabletki dzień po nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Podsumowanie

Tabletka dzień po jest bezpieczną i skuteczną metodą antykoncepcji awaryjnej, która może zapobiec niechcianej ciąży po niezabezpieczonym stosunku. Skutki uboczne tabletki dzień po są zazwyczaj łagodne i przemijające, a najczęściej obejmują nudności, bóle głowy i brzucha. Skuteczność tabletek dzień po jest najwyższa, gdy zostaną przyjęte jak najszybciej po stosunku – im wcześniej, tym lepiej. Tabletka dzień po jest legalna w Polsce i dostępna na receptę od każdego lekarza. Ważne jest, aby pamiętać, że antykoncepcja awaryjna nie jest metodą regularnej antykoncepcji i powinna być stosowana jedynie w sytuacjach nagłych.

Pytania i odpowiedzi