Jakie są objawy hiperlaktacji?

Hiperlaktacja to stan nadprodukcji mleka przez kobiety. Co możemy rozumieć przez nadprodukcję mleka? Generalnie to sytuacja, w której gruczoły mleczne produkują taką ilość pożywienia, które przekracza zapotrzebowanie zdrowych noworodków. Dzienne spożycie mleka przez dzieci różni się, ale średnio uznaje się, że jest to od 450 do 1200 ml dobowo. Wartości ponad tą skalę określa się mianem hiperlaktacji. Poniżej przedstawiamy również inne objawy hiperlaktacji:

• Nadmierny rozrost piersi podczas ciąży.
• Ciągłe lub częste uczucie pełności piersi.
• Ból piersi lub sutków.
• Przeciekania mleka.
• Nawracające zapalenie piersi lub blokada przewodów mlecznych [1].

Czym jest hiperaktywny wypływ pokarmu?

Oprócz samego szybkiego napełniania się piersi mlekiem objawem hiperlaktacji może być hiperaktywny wypływ pokarmu. Jak sama nazwa wskazuje to sytuacja, w której dochodzi do zbyt intensywnego wypływania pokarmu z gruczołu piersiowego. Jest to oczywiście problematyczne dla matki, ale również niekomfortowe i niebezpieczne dla dziecka. Jak dziecko reaguje na szybki wypływ mleka [1]?

Jeśli matka cierpi na hiperaktywny wypływ pokarmu, to warto zwrócić uwagę na zachowanie dziecka podczas karmienia. Możemy wtedy obserwować:

• Nadmierny przyrost masy ciała.
• Niepokój podczas karmienia piersią i trudności w prawidłowym odruchu ssania.
• Częsty kaszel, dławienie się i zachłystywanie się pokarmem.
• Brak chęci i odmowa karmienia piersią.
• Problemy żołądkowo-jelitowe, np. nadmierne gazy, wzdęcia, odbijanie się, refluks żołądkowo-przełykowy, zielone stolce) [1].

Co może być przyczyną hiperaktywnego wypływu mleka?

Jakie są przyczyny hiperlaktacji?

Przyczyny hiperlaktacji mogą być zróżnicowanie. Czasami wpływa na to zachowanie matki, a czasami może być to objaw poważniejszych chorób. Do najczęstszych przyczyn hiperaktywnego wypływu pokarmu należą:

• Nadmierna samostymulacja produkcji mleka, rozumiana jako zbyt częste używanie laktatorów pomiędzy karmieniem dziecka.
• Nadużywanie suplementów diety i ziół, które pobudzają laktację (głównie ze słodem jęczmiennym i koprem włoskim, np. Femaltiker Plus i Lactosan fix).
• Zbyt długi czas przeznaczony na karmienie. Karmienie przez określoną ilość czasu (np. 15, 20 minut), a nie tyle ile potrzebuje dziecko [2].

Przyczyny szybkiego wypływu mleka mogą leżeć u podstaw zaburzeń w układzie hormonalnym:

• Nadprodukcja prolaktyny. Może być wynikiem nadmiernej stymulacji sutków przez laktatory lub zbyt częste karmienie.
• Nadmierne wydzielanie oksytocyny [2].

Co robić przy hiperlaktacji?

Blokowanie karmienia

Jedną z porad w przypadku nadmiernej produkcji mleka jest zastosowanie karmień zblokowanych (ang. block feeding). Chodzi o to, aby naturalnie zmusić organizm do wytworzenia inhibitora laktacji. Dzieje się, to gdy pierś jest pełna w pokarm przez około 3 do 6 godzin. Schemat blokowania pokarmu wygląda następująco:

1. Około godzinę przed planowanym karmieniem dziecka należy opróżnić pierś, np. laktatorem. Po tej czynności nie karmimy już tą piersią.
2. Karmienie dziecka należy przeprowadzać tylko jedną piersią.
3. Proces blokowania powinien trwać od 3 do 6 godzin. W tym czasie karmimy tylko jedną piersią.
4. Po bloku niekarmienia należy powtórzyć operację dla drugiej piersi.
5. Proces możemy powtarzać przez kilka dni [1,2].

Preparaty ziołowe na hiperlaktację

Jeśli problem nie został rozwiązany, to należy wdrożyć inne metody. Przy niewielkim problemie warto rozpocząć od stosowania ziół na hiperlaktację.

Na hiperlaktację stosuje się herbatki z szałwii lekarskiej. Około 3 g wysuszonym liści szałwii zalewa się 200 ml wrzątku. Powinno zastosować się najmniejszą działającą dawkę, gdyż część substancji może przejść do mleka. Jeśli nie osiągnie się efektu, to kolejną dawkę powinno się przyjąć po około 12 godzinach [2].

Inne zioła, które stosuje się przy szybkim wypływie mleka to:

• Ekstrakt z liści jaśminu stosowany bezpośrednio do masażu piersi.
• Niepokalanek zwyczajny i pietruszka zwyczajna stosowane doustnie.

Uważa się, że powyższe zioła zmniejszają poziom prolaktyny. Warto zaznaczyć, że większość dowodów na takie działanie na bardzo mały poziom istotności statystycznej bądź nie ma ich wcale.

Leki na zmniejszenie produkcji mleka

Jednym z leków bez recepty, który stosuje się do zmniejszenia produkcji mleka, jest pseudoefedryna (Apselan, Sudafed). Zwykle stosuje się dawkę od 30 do 60 mg dwa razy na dobę. Lek powinien być podawany przez jak najkrótszy czas – najlepiej doraźnie. Wykazano, że 60 mg pseudoefedryny może zmniejszyć produkcję mleka nawet o około 20%. Lek może być stosowany jedynie po wyraźnym wskazaniu lekarskim [1,3].

Kolejną metodą jest leczenie z użyciem estrogenów w tabletkach antykoncepcyjnych. Taką terapię powinno wprowadzić się nie wcześniej, jak w 6. tygodniu po porodzie. Zmniejszenie produkcji mleka obserwuje się po około tygodniu leczenia [1,4].

Jeśli powyższe terapie nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, to należy wprowadzić agonistów dopaminy: bromokryptynę (Bromocorn) lub kabergolinę (Dostinex) [1,2].

Kabergolinę podaje się w dawce 0,25 mg. Jeśli nie ma efektu, to dawkę ponawia się po 3 dniach. W przypadku dalszego braku reakcji można zwiększyć dawkę do 0,5 mg co 3 do 5 dni.
Inny schemat terpaeutyczny obejmuje stosowanie 0,25 mg kabergoliny co 12 godzin przez 1 dzień. Po stosowaniu leku przez kolejne 5 dni nie powinno się karmić piersią [1,2].

Bromokryptynę podaje się w schemacie 0,25 mg raz dziennie przez 3 dni [1].

Czy nawał pokarmu to hiperlaktacja?

Podczas karmienia piersią można się spotkać z określeniem nawał pokarmu? Co to jest nawał pokarmu i czy jest to objaw hiperlaktacji?

Nawał pokarmu to naturalny stan, który pojawia się najczęściej między 3 a 6 dobą po porodzie. To stan nadprodukcji pokarmu, który nie jest tożsamy z hiperlaktacją. Przy nawale pokarmu kobieta może mieć bolesne i obrzmiałe piersi [5].

Jak radzić sobie z nawałem pokarmu? W tym okresie zalecane jest częstsze karmienie dziecka. Niestety piersi mogą i tak ulec przepełnieniu. Wtedy zaleca się odciąganie pokarmu, ale w niewielkich ilościach. Nie można ich całkowicie opróżniać. Po karmieniu można stosować zimne okłady na piersi, aby przynieść ulgę bolącym i opuchniętym gruczołom [5].

Nawał mleczny najczęściej trwa kilka dni (do 5 lub 7 dni). Jeśli problem z nadmierną produkcją pokarmu trwa dłużej, to należy skontaktować się z lekarzem lub położną [5].