Leczenie zespołu Wolffa-Parkinsona-White’a – metody terapii WPW

Leczenie zespołu Wolffa-Parkinsona-White’a (WPW) jest procesem złożonym, który wymaga indywidualnego podejścia do każdego pacjenta. Strategia terapeutyczna zależy przede wszystkim od obecności i nasilenia objawów, częstości występowania epizodów tachyarytmii oraz oceny ryzyka wystąpienia groźnych powikłań¹. Głównym celem leczenia jest spowolnienie szybkiej czynności serca podczas epizodów, zapobieganie przyszłym atakom oraz eliminacja ryzyka nagłej śmierci sercowej².

U pacjentów z zespołem WPW można wyróżnić dwie główne grupy wymagające różnego podejścia terapeutycznego. Pierwszą stanowią pacjenci bezobjawowi, u których wzorzec WPW wykryto przypadkowo podczas badania EKG, a drugą – pacjenci z objawami, którzy doświadczają epizodów tachyarytmii³. Pacjenci bezobjawowi z wzorcem WPW nie wymagają natychmiastowego leczenia, jednak mogą skorzystać z oceny przez kardiologa lub elektrofizjologa w celu określenia ryzyka rozwoju tachyarytmii³.

Ablacja cewnikowa jako metoda z wyboru

Ablacja cewnikowa szlaku dodatkowego stanowi obecnie metodę z wyboru w leczeniu objawowego zespołu WPW³. Ta minimalno inwazyjna procedura polega na wprowadzeniu cienkiej, elastycznej rurki (cewnika) przez naczynie krwionośne, zazwyczaj w pachwinie, a następnie poprowadzeniu jej do serca⁴. Czujniki na końcu cewnika wykorzystują ciepło (ablacja częstotliwościami radiowymi) lub ekstremalne zimno (krioablacja) do stworzenia małych blizn w tkance serca, które blokują nieprawidłowe sygnały elektryczne powodujące nieregularne bicie serca⁴.

Skuteczność ablacji cewnikowej jest imponująca – metaanaliza wykazała wskaźnik sukcesu wynoszący 94%, wskaźnik nawrotów na poziomie 6% oraz wskaźnik powikłań związanych z procedurą wynoszący zaledwie 1%⁵. Ablacja z wykorzystaniem częstotliwości radiowych w połączeniu z krioablacją dla szlaków przegrodowych i szlaków znajdujących się w pobliżu małych tętnic wieńcowych charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem sukcesu przy niskim ryzyku⁶. Zobacz więcej: Ablacja cewnikowa w zespole WPW – procedura i skuteczność

Farmakoterapia w zespole WPW

Leczenie farmakologiczne może być przydatne w niektórych przypadkach, szczególnie u pacjentów, którzy odmawiają ablacji cewnikowej oraz u pacjentów z wyższym ryzykiem powikłań związanych z ablacją⁶. Terapia medyczna może być również odpowiednia u kobiet w ciąży, aż do momentu, gdy ekspozycja na promieniowanie będzie bezpieczna⁶.

Przy wyborze farmakoterapii należy pamiętać, że leki antyarytmiczne klasy Ic i klasy III spowalniają przewodnictwo przez szlak dodatkowy, ułatwiając blokadę nadkomorowego częstoskurczu. Jeśli pacjent ma w wywiadzie migotanie przedsionków lub trzepotanie przedsionków, należy również zastosować lek blokujący węzeł przedsionkowo-komorowy⁶. Wśród najczęściej stosowanych leków znajdują się prokainamid, amiodaron, flekainid i propafenon⁷⁸. Zobacz więcej: Farmakoterapia w zespole WPW – leki antyarytmiczne i przeciwwskazania

Leczenie nagłych epizodów

W przypadku nagłych epizodów tachyarytmii związanych z zespołem WPW, podejście terapeutyczne zależy od stabilności hemodynamicznej pacjenta oraz rodzaju arytmii. Pacjenci z utrzymującą się tachyarytmią, którzy są uznani za hemodynamicznie niestabilnych – co określa się na podstawie hipotensji, ostro zmienionego stanu psychicznego, objawów wstrząsu, niedokrwiennego bólu w klatce piersiowej lub ostrej niewydolności serca – powinni zostać poddani zsynchronizowanej kardiowersji elektrycznej¹⁰.

U pacjentów hemodynamicznie stabilnych z ortodromicznym AVRT (wąskozespołowym częstoskurczem nadkomorowym) można zastosować manewr Valsalvy oraz inne techniki pobudzające nerw błędny, a następnie adenozynę jako terapię pierwszego rzutu¹¹. Wytyczne ACC/AHA/HRS z 2015 roku zalecają beta-blokery lub blokery kanałów wapniowych jako leki drugiego rzutu, przy czym kardiowersja elektryczna jest zarezerwowana dla arytmii opornych na leczenie¹¹.

Wskazania do leczenia inwazyjnego

Ablacja cewnikowa jest wskazana u określonych grup pacjentów. Zgodnie z wytycznymi, procedura ta jest zalecana u pacjentów z objawowym częstoskurczem re-entry przedsionkowo-komorowym (AVRT), pacjentów z migotaniem przedsionków lub innymi tachyarytmiami przedsionkowymi z szybką odpowiedzią komorową przez szlak dodatkowy oraz u pacjentów z AVRT lub migotaniem przedsionków z szybką częstością rytmu komorowego wykrytym przypadkowo podczas badania elektrofizjologicznego¹².

Procedura jest również wskazana u pacjentów bezobjawowych z preekscytacją komorową, których sposób zarobkowania, zawód, możliwość ubezpieczenia lub dobre samopoczucie psychiczne mogą być wpływane przez nieprzewidywalne tachyarytmie, lub u których takie tachyarytmie mogłyby zagrażać bezpieczeństwu publicznemu¹². Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zespołem WPW i rodzinnym wywiadem nagłej śmierci sercowej¹².

Leczenie chirurgiczne

Chirurgiczna ablacja szlaku dodatkowego jest obecnie rzadko wykonywana, ale może być konieczna w przypadkach opornych na leczenie¹³. U większości pacjentów ablacja cewnikowa zapewnia wyleczenie WPW, jednak w wybranych, opornych przypadkach nadal istnieje rola dla interwencji chirurgicznej¹³. Wskaźnik sukcesu ablacji chirurgicznej jest bliski 100%, a wskaźnik powikłań jest niski, jednak ablacja cewnikowa pozostaje mniej inwazyjną opcją¹⁴.

Ablacja chirurgiczna może być preferowana, jeśli pacjent przechodzi operację serca z innych powodów (np. pomostowanie tętnic wieńcowych lub operacja zastawkowa) i jest zalecana, gdy ablacja cewnikowa i leki nie są skuteczne¹⁴. Większość osób nie będzie potrzebować operacji serca z powodu zespołu WPW, ale w niektórych przypadkach dostawcy opieki zdrowotnej mogą zastosować operację na otwartym sercu, aby zablokować dodatkowy szlak serca¹⁵.

Rokowanie i długoterminowe wyniki

Rokowanie w zespole WPW po odpowiednim leczeniu jest bardzo dobre. Ludzie, którzy otrzymują leczenie zespołu Wolffa-Parkinsona-White’a, mają typową długość życia¹⁶. Ablacja cewnikowa lub operacja może wyleczyć WPW u wielu osób, a wskaźnik sukcesu procedury waha się między 85% a 95%, przy czym wskaźniki sukcesu będą się różnić w zależności od lokalizacji i liczby dodatkowych szlaków⁷.

Długoterminowe wyniki z badań rejestrowych wykazały znaczną różnicę w wynikach między pacjentami po ablacji a niepodavanymi ablacji¹⁷. W długoterminowej perspektywie udana ablacja WPW wiąże się ze zmniejszoną śmiertelnością (dzięki zapobieganiu nagłej śmierci sercowej, a także zmniejszonemu ryzyku niewydolności serca)¹⁷. Biorąc pod uwagę wysoki wskaźnik sukcesu i niską częstość występowania powikłań, ta kuracyjna procedura powinna być rozważana nawet u pacjentów bezobjawowych¹⁷.