Patogeneza kifozy wrodzonej i pourazowej – mechanizmy powstawania

Kifoza wrodzona i pourazowa reprezentują dwa odmienne mechanizmy patogenetyczne prowadzące do nadmiernego zakrzywienia kręgosłupa. Kifoza wrodzona jest rzadką przyczyną hiperkifozy, ale może być poważnie upośledzająca, szybko postępująca i częściej związana z powikłaniami neurologicznymi w porównaniu z innymi przyczynami kifozy¹. Natomiast kifoza pourazowa rozwija się w wyniku poważnych urazów kręgosłupa, które zakłócają normalną biomechanikę i strukturę kręgosłupa.

Patogeneza kifozy wrodzonej

Kifoza wrodzona występuje z powodu nieprawidłowego rozwoju kręgów, w tym niepowodzenia w formowaniu się rozwijających się segmentów kręgosłupa lub ich nieprawidłowego oddzielenia². Deformacja kręgosłupa w kifozie wrodzonej zwykle postępuje wraz ze wzrostem, a wielkość progresji jest wprost proporcjonalna do liczby dotkniętych kręgów, typu zajęcia i ilości pozostałego normalnego wzrostu w dotkniętych kręgach³.

Kifoza wrodzona jest obecna przy urodzeniu i występuje, gdy kolumna kręgowa nie rozwija się normalnie, gdy dziecko znajduje się w macicy⁴. Kości mogą nie formować się prawidłowo lub kilka kręgów może być zrośnięte razem⁴. Kifoza wrodzona zazwyczaj pogarsza się w miarę dorastania dziecka⁴.

Najczęstszą lokalizacją kifozy wrodzonej jest T10-L1³. Diagnoza może być postawiona na podstawie zwykłych radiogramów, ale MRI i tomografia komputerowa oraz rekonstrukcje trójwymiarowe są zwykle potrzebne, aby w pełni pokazać zakres tego stanu³. Niektóre przypadki kifozy wrodzonej występują rodzinnie, więc wydaje się, że genetyka również odgrywa rolę w tym typie kifozy⁵.

Patogeneza kifozy pourazowej

Kifoza pourazowa to stan wynikający z poważnego urazu, takiego jak upadek z wysokości, wypadek samochodowy, wypadek podczas jazdy konnej lub nawet odbicie się od fali podczas pływania łodzią⁶. Deformacja kifotyczna – nieprawidłowa krzywizna kręgosłupa – może się rozwinąć, szczególnie jeśli uraz nie zostanie szybko leczony⁶.

Złamania kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego zmieniają biomechanikę kręgosłupa, a rozkład obciążenia powoduje kifozę z czasem⁷. Utrata wysokości w trzonie kręgu i zakłócenie tylnego pasa napięciowego może prowadzić do kifozy w kręgosłupie⁷. W wyniku istniejącej deformacji mechanizmy kompensacyjne próbują osiągnąć równowagę strzałkową⁷.

Występuje to, gdy złamania kręgów powodują klinowanie, a normalnie blokowe kręgi stają się skośne, powodując deformację kręgosłupa, ból i ograniczony zakres ruchu⁶. Ponieważ kifoza pourazowa może postępować, jeśli uraz goi się bez interwencji, celem dla pacjentów w ostrej fazie jest skorygowanie ustawienia kręgosłupa tak szybko, jak to jest bezpieczne⁶.

Czynniki wpływające na progresję

Kifoza rozwijająca się w dowolnej części kręgosłupa powoduje ucisk trzonu kręgu z powodu siły grawitacji – utrata wysokości kręgu zwiększa się z powodu sił grawitacji⁷. Kifoza może narastać progresywnie, gdy linia grawitacji przesuwa się do przodu⁷. Uszkodzenie krążka podczas urazu zwiększa degenerację krążka, a wiadomo, że degeneracja krążka i utrata wysokości krążka zwiększają rozwój kifozy⁷.

Zalecenia dotyczące leczenia opierają się na różnych czynnikach, w tym na typie złamania (niektóre rodzaje złamań sprawiają, że pacjent jest bardziej podatny na kifozę), miejscu złamania, stopniu angulacji w dotkniętej części kręgosłupa i rozmiarze pacjenta⁶. Jeśli kifoza jest znaczna, może być zalecana operacja w celu uniknięcia długoterminowych konsekwencji kifozy, w tym bólu, przeprostowania i urazów z nadużycia z lordozy w szyi i dolnych plecach⁹.

Kifoza jatrogenna

Kifoza jatrogenna, czyli „w wyniku interwencji medycznej”, odnosi się do kifozy rozwijającej się jako powikłanie chirurgicznego leczenia kręgosłupa¹⁰. Kifoza po laminektomii jest najczęstszym typem kifozy jatrogennej, która może rozwinąć się po dekompresyjnej operacji kręgosłupa wymagającej usunięcia tylnych elementów kręgosłupa¹⁰.

Kifoza po laminektomii rozwija się stopniowo z zakłóceniem tylnego pasa napięciowego, zwiększając obciążenia uciskowe na przednie elementy¹¹. Kifoza jatrogenna jest powszechnie spowodowana złamaniem kręgosłupa piersiowo-lędźwiowego leczonego nieoperacyjnie (szczególnie jeśli tylne więzadła są zakłócone) lub rozległymi laminektomiami z fuzją lub bez¹².