Kifoza stanowi jedną z najczęstszych deformacji kręgosłupa, której częstość występowania znacząco wzrasta wraz z wiekiem. Dane epidemiologiczne wskazują na istotne różnice w występowaniu poszczególnych typów kifozy w zależności od wieku, płci i innych czynników demograficznych1.
Hiperkifoza związana z wiekiem
Hiperkifoza, czyli nadmierne wygięcie kręgosłupa piersiowego, staje się coraz częstszym problemem wraz z postępującym procesem starzenia się populacji. Częstość występowania hiperkifozy wzrasta szczególnie po 40. roku życia, osiągając 20-40% u osób w wieku 60 lat i więcej12. U osób po 70. roku życia częstość ta może sięgać nawet 55%3.
Charakterystyczne jest to, że choć hiperkifoza związana z wiekiem dotyka zarówno kobiet, jak i mężczyzn, to kobiety wykazują większe tempo narastania deformacji, szczególnie w okresie menopauzy1. W badaniach populacyjnych wykazano, że kąt kifozy wzrasta od około 25 stopni u młodych dorosłych do około 38,5 stopni u osób powyżej 65. roku życia3.
Hiperkifoza związana z wiekiem często wynika z osteoporozy i złamań kręgowych, chociaż radiologiczne dowody złamań kręgowych stwierdza się tylko u jednej trzeciej pacjentów z ciężką kifozą1. U kobiet rasy kaukaskiej deformacje kifotyczne wtórne do złamań osteoporotycznych występują u 15% populacji4.
Choroba Scheuermanna – najczęstsza kifoza strukturalna u młodzieży
Choroba Scheuermanna stanowi najczęstszą przyczynę strukturalnej kifozy u młodzieży. Dane epidemiologiczne dotyczące tej choroby wykazują znaczną różnorodność w zależności od badanej populacji i stosowanych kryteriów diagnostycznych Zobacz więcej: Choroba Scheuermanna – szczegółowe dane epidemiologiczne.
Częstość występowania choroby Scheuermanna w populacji ogólnej szacuje się na 0,4-8%15, przy czym niektóre źródła podają nawet szerszy zakres do 10%6. W Stanach Zjednoczonych choroba Scheuermanna dotyka mniej niż 8% dzieci w wieku szkolnym7.
Typowy wiek rozpoznania choroby Scheuermanna przypada na okres między 13. a 16. rokiem życia7, chociaż niektóre źródła wskazują na nieco szerszy zakres 10-12 lat jako typowy wiek początku choroby8. Rzadko diagnozuje się tę chorobę u pacjentów młodszych niż 10 lat9.
Różnice płciowe w występowaniu kifozy
Analiza różnic płciowych w występowaniu kifozy ujawnia interesujące wzorce, które różnią się w zależności od typu deformacji i wieku pacjentów Zobacz więcej: Różnice płciowe i wiekowe w epidemiologii kifozy.
W przypadku choroby Scheuermanna mężczyźni są dotknięci częściej niż kobiety, przy czym stosunek ten wynosi od 2:1 do 7:18. Niektóre badania wskazują na dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia choroby u mężczyzn1, podczas gdy inne źródła sugerują brak istotnych różnic między płciami5.
Interesujące jest to, że wyżsi chłopcy mają zwiększone ryzyko rozwoju ciężkiej postaci choroby Scheuermanna10. Postawa kifotyczna częściej obserwuje się również u wysokich młodych ludzi oraz u dziewcząt w okresie dojrzewania, które są skrępowane rozwojem piersi11.
W przypadku hiperkifozy związanej z wiekiem kobiety wykazują większe tempo progresji deformacji, szczególnie w okresie menopauzy1. Badania genetyczne sugerują, że hiperkifoza ma znaczący komponent dziedziczny i częściej dotyka kobiet niż mężczyzn12.
Czynniki demograficzne i geograficzne
Analiza danych epidemiologicznych ujawnia również interesujące różnice demograficzne i geograficzne w występowaniu kifozy. Badania wskazują na wpływ pochodzenia etnicznego na nasilenie krzywizny kręgosłupa, przy czym Europejczycy i mieszkańcy Ameryki Północnej wykazują większą kifozę niż Azjaci13.
W europejskim badaniu obejmującym ponad 10 000 osób w wieku 50 lat i więcej, częstość występowania choroby Scheuermanna wynosiła 8%, bez różnic między płciami5. Badanie to, prowadzone w 27 ośrodkach w ramach European Vertebral Osteoporosis Study, dostarcza cennych danych o występowaniu kifozy w populacji europejskiej.
Osteoporoza, będąca często przyczyną hiperkifozy u osób starszych, częściej występuje u kobiet, osób starszych, pochodzenia kaukaskiego lub azjatyckiego, oraz u osób przewlekle przyjmujących kortykosteroidy4.
Wpływ kifozy na zdrowie i jakość życia
Dane epidemiologiczne wskazują na znaczący wpływ kifozy na zdrowie publiczne. Hiperkifoza jest związana z obniżoną wydolnością fizyczną, zwiększonym ryzykiem upadków, złamań kręgowych oraz zwiększoną śmiertelnością3. U starszych osób kifoza wiąże się z utratą niezależności i wyższą śmiertelnością14.
Badania wykazały, że osoby z łagodną i ciężką postawą kifotyczną mają wyższy wskaźnik utraty niezależności niż osoby bez kifozy (współczynnik ryzyka 1,70 i 2,08 odpowiednio)14. W badaniu japońskim 6,6% uczestników zostało zakwalifikowanych do najcięższej kategorii kifozy, co plasuje ich w grupie 20-30% populacji osób starszych dotkniętych hiperkifozą związaną ze starzeniem15.
Wczesne rozpoznanie kifozy ma kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia. Większość osób, u których diagnoza zostaje postawiona wcześnie, nie wymaga leczenia chirurgicznego i może skutecznie zarządzać swoim stanem za pomocą metod zachowawczych7. Z tego powodu ważne jest regularne monitorowanie kifozy przez całe życie, nawet po zakończeniu leczenia.













