Czynniki środowiskowe w rozwoju alergii pokarmowej

Czynniki środowiskowe odgrywają fundamentalną rolę w rozwoju alergii pokarmowych, często współdziałając z predyspozycjami genetycznymi¹. Naukowcy podejrzewają, że czynniki środowiskowe, w tym styl życia i dieta, wchodzą w interakcję z predyspozycjami genetycznymi, zwiększając ryzyko wystąpienia choroby¹. Wzrost częstości alergii pokarmowych w ostatnich dekadach sugeruje znaczący wpływ zmian w środowisku życia człowieka.

Hipoteza higieny jako główna teoria wyjaśniająca wzrost alergii

Hipoteza higieny została opracowana w celu wyjaśnienia obserwacji, że katar sienny i egzema, obie choroby alergiczne, były mniej powszechne u dzieci z większych rodzin². Teoria ta sugeruje, że czystsze środowiska, zmniejszona ekspozycja na infekcje oraz powszechne stosowanie antybiotyków mogą ograniczać zdolność układu immunologicznego do prawidłowego rozwoju³.

Zgodnie z hipotezą higieny, dzieci coraz częściej dorastają w „sterylnych” środowiskach⁴. Oznacza to, że ich układ immunologiczny może nie otrzymywać wystarczającej wczesnej ekspozycji na drobnoustroje potrzebne do prawidłowego rozwoju⁴. Choroby alergiczne są częstsze w krajach uprzemysłowionych niż w krajach bardziej tradycyjnych lub rolniczych, a także częściej występują w populacjach miejskich niż wiejskich².

Rola mikrobioty jelitowej w rozwoju alergii

Mikrobiota jelitowa uczestniczy w różnych użytecznych funkcjach, takich jak uczenie układu immunologicznego jelit rozpoznawania pokarmów jako nieszkodliwych⁵. Wszelkie zmiany w mikrobiocie jelitowej negatywnie wpływają na mechanizmy tolerancji immunologicznej i w rezultacie odgrywają znaczącą rolę w rozwoju alergii pokarmowej lub nasileniu objawów alergicznych⁵.

Zmiany w mikrobiocie mogą być spowodowane różnymi czynnikami, w tym antybiotykami⁵. Niektóre badania sugerują, że zmiany w mikrobiocie jelitowej występują przed rozwojem alergii pokarmowej, co wskazuje na związek między mikroorganizmami zasiedlającymi jelita a ryzykiem alergii pokarmowych⁶. Nowoczesne badania eksplorują rolę mikrobioty w rozwoju układu immunologicznego, a zakłócenia w bakteriach jelitowych z powodu diety, antybiotyków lub innych czynników mogą zwiększać ryzyko alergii⁷.

Wpływ zanieczyszczeń środowiskowych

Zwiększona ekspozycja na zanieczyszczenia i warunki życia w miastach mogą przyczyniać się do wzrostu alergii pokarmowych⁷. Czynniki związane z nowoczesnym stylem życia zostały powiązane ze zwiększoną częstością alergii pokarmowych w ostatnich latach⁸. Chociaż żadne badanie nie było w stanie bezpośrednio wykazać, że określona substancja chemiczna powoduje alergie pokarmowe, wielu lekarzy uważa, że substancje chemiczne w naszej żywności, na powierzchniach i w powietrzu mogą powodować nadmierną aktywność i dezorientację układu immunologicznego⁹.

Jeśli układ immunologiczny dziecka jest narażony na działanie niewłaściwych substancji chemicznych i staje się nadmiernie aktywny, jest bardziej skłonny do popełniania błędów, takich jak uznanie sera za szkodliwy¹⁰. Te czynniki środowiskowe mogą przyczyniać się do ogólnego wzrostu częstości chorób alergicznych obserwowanego na całym świecie.

Zmiany w diecie i przetwarzaniu żywności

Jedna z teorii stojących za wzrostem alergii pokarmowych dotyczy znacznych zmian w typowej diecie dzieci w ciągu ostatnich 30-40 lat¹¹. Diety bogate w przetworzoną żywność i ubogie w świeże owoce i warzywa mogą negatywnie wpływać na zdrowie jelit i funkcjonowanie układu immunologicznego⁷.

Niektóre teorie próbujące wyjaśnić wzrost alergii pokarmowych obejmują przetwarzanie żywności (np. prażenie i emulgowanie orzeszków ziemnych do masła orzechowego, a nie smażenie lub gotowanie orzeszków ziemnych) oraz opóźnienie ekspozycji na alergen w niemowlęctwie¹². Sposób przygotowania i przetwarzania pokarmów może wpływać na ich właściwości alergizujące.

Rola witaminy D i ekspozycji na słońce

Witamina D jest ważnym regulatorem odpowiedzi immunologicznej⁵. Naukowcy zaproponowali, że zarówno nadmiar, jak i niski poziom witaminy D w organizmie, które są regulowane przez ekspozycję na słońce i spożycie witaminy z dietą, mogą zwiększać ryzyko alergii pokarmowej⁵.

Czy cierpimy na wyższe wskaźniki alergii pokarmowych, ponieważ spędzamy coraz więcej czasu w pomieszczeniach, pozbawiając się witaminy D, która odgrywa ważną rolę w rozwoju mechanizmów immunoregulacyjnych?¹⁴ Badania pokazują, że ekspozycja na witaminę D może pomóc naszemu układowi immunologicznemu w lepszej samoregulacji, rozwijaniu zdrowej odpowiedzi na obce substancje i zmniejszeniu podatności na alergie¹⁵.

Wpływ stresu i czynników psychologicznych

Stres może wpływać na rozwój alergii pokarmowych poprzez różne mechanizmy. Osoby z obniżoną kwasowością żołądka z powodu stresu, leków, niedoboru witaminy B i cynku mogą być narażone na wyższe ryzyko rozwoju alergii pokarmowej lub nasilenia istniejących objawów alergicznych⁵. Doniesiono, że częściowo strawione białka pokarmowe mogą być rozpoznawane przez organizm jako najeźdźcy, co prowadzi do rozwoju reakcji alergicznej⁵.

Kilka czynników może wywołać nowe alergie, w tym zmiany środowiskowe, stres, zmiany hormonalne i ekspozycja na nowe alergeny¹⁶. Te czynniki mogą wpływać na funkcjonowanie układu immunologicznego i zwiększać prawdopodobieństwo rozwoju nadwrażliwości na pokarmy.

Teoria podwójnej ekspozycji na alergeny

Badanie LEAP (Learning Early About Peanut Allergy) sugerowało również, że rozwój alergii na orzeszki ziemne zależy od tego, czy dzieci po raz pierwszy mają kontakt z orzeszkami ziemnymi poprzez jedzenie ich czy przez kontakt ze skórą¹⁷. Niektóre niemowlęta w grupie, która unikała orzeszków ziemnych, zostały uczulone na orzeszki ziemne w młodym wieku. Badacze postawili hipotezę, że ekspozycja na niewielkie ilości orzeszków ziemnych przez skórę mogła spowodować to uwrażliwienie¹⁷.

Teoria podwójnej ekspozycji na alergeny sugeruje, że początkowa ekspozycja na alergeny pokarmowe przez skórę, szczególnie u niemowląt z egzemą, może prowadzić do alergii, podczas gdy ekspozycja drogą pokarmową (jedzenie pokarmu) może prowadzić do tolerancji¹⁸. To wyjaśnia, dlaczego egzema jest uważana za największy czynnik ryzyka rozwoju alergii pokarmowych.