Rodzaje napadów padaczkowych – klasyfikacja i objawy

Klasyfikacja napadów padaczkowych opiera się głównie na tym, gdzie w mózgu rozpoczyna się nieprawidłowa aktywność elektryczna¹. Dokładna diagnoza typu napadu ma kluczowe znaczenie dla identyfikacji konkretnych objawów, ryzyka i opcji leczenia¹. Napady można podzielić na dwie główne kategorie: ogniskowe i uogólnione.

Napady ogniskowe

Napady ogniskowe rozpoczynają się w określonym regionie mózgu i początkowo wpływają tylko na funkcje kontrolowane przez ten obszar². Mogą one pozostać zlokalizowane lub rozprzestrzenić się na inne obszary mózgu. Napady ogniskowe są najczęstszym typem padaczki u dorosłych³.

Napady ogniskowe z zachowaną świadomością

Podczas napadów ogniskowych z zachowaną świadomością pacjent pozostaje w pełni świadomy tego, co się dzieje wokół niego, nawet jeśli nie może się poruszać lub reagować⁴. Te napady mogą obejmować objawy ruchowe lub nieruchowe.

Objawy ruchowe mogą obejmować⁵:

• Mlaskanie ustami lub ruchy żucia
• Powtarzalne podnoszenie przedmiotów lub szarpanie za ubranie
• Nagłą utratę napięcia mięśniowego w kończynach
• Rytmiczne szarpnięcia wpływające na jedną lub obie strony ciała
• Wydawanie głośnego krzyku

Objawy nieruchowe mogą obejmować⁵:

• Wznoszące uczucie w żołądku
• Déjà vu
• Nietypowe zapachy lub smaki
• Nagłe, intensywne uczucie strachu lub radości
• Dziwne uczucie jak fala przechodząca przez głowę
• Sztywność lub drgania w części ciała
• Uczucie mrowienia lub drętwienia
• Zaburzenia widzenia, takie jak kolorowe lub migające światła

Większość napadów ogniskowych z zachowaną świadomością jest krótka, trwając od kilku sekund do dwóch minut⁶.

Napady ogniskowe z zaburzoną świadomością

Napady ogniskowe z zaburzoną świadomością wpływają na większą część jednej półkuli mózgu niż napady z zachowaną świadomością⁷. Wcześniej były nazywane napadami złożonymi częściowymi. Podczas tych napadów pacjent traci świadomość tego, co się dzieje wokół niego i zazwyczaj nie pamięta wydarzenia po napadzie⁴.

Objawy mogą obejmować⁸:

• Mlaskanie ustami
• Pocieranie rąk
• Wydawanie przypadkowych dźwięków
• Poruszanie ramionami
• Szarpanie za ubranie
• Manipulowanie przedmiotami
• Przyjmowanie nietypowej postawy
• Żucie lub połykanie

Te napady zazwyczaj trwają od jednej do dwóch minut⁶. Po napadzie pacjent może być zdezorientowany lub mieć trudności z mówieniem przez krótki czas⁶.

Napady ogniskowe według lokalizacji w mózgu

Objawy napadów ogniskowych często zależą od obszaru mózgu, w którym się rozpoczynają⁹:

Napady płata skroniowego są najczęstszym typem napadów ogniskowych². Mogą różnić się intensywnością i często rozpoczynają się od aury².

Napady płata czołowego mogą obejmować, w zależności od zajętego obszaru, nocne wybudzenia, szamotanie się i rowerowe ruchy kończyn².

Napady płata potylicznego mogą rozpoczynać się od halucynacji wzrokowych w postaci migających lub kolorowych świateł¹⁰.

Napady uogólnione

Napady uogólnione rozpoczynają się od szeroko rozprzestrzenionej, nadmiernej aktywności elektrycznej obejmującej obie półkule mózgu¹⁰. Objawy obejmują wpatrywanie się i mruganie, szarpnięcia, utratę napięcia mięśniowego oraz sztywnienie kończyn¹⁰.

Napady nieświadomości (absence)

Napady nieświadomości głównie dotykają dzieci, ale występują również u dorosłych¹¹. Powodują utratę świadomości otoczenia, zazwyczaj na okres do 15 sekund¹¹. Pacjent wydaje się wpatrywać w przestrzeń, niektórzy mogą mrugać oczami lub mlaskać ustami¹¹. Po napadzie pacjent nie ma pamięci o zdarzeniu¹¹.

Objawy trwają około 10 sekund i mogą być bardzo subtelne¹². Mogą występować wiele razy dziennie¹³.

Napady miokloniczne

Napady miokloniczne powodują szarpnięcia ramion, nóg lub górnej części ciała, jakby pacjent otrzymał porażenie prądem¹¹. Te napady powodują krótkie, podobne do wstrząsu szarpnięcia w mięśniu lub grupie mięśni¹⁰. Występują gdy ciało szarpie się przez bardzo krótki okres, zazwyczaj krócej niż sekundę¹⁴.

Napady miokloniczne mogą występować w skupiskach i często pojawiają się krótko po przebudzeniu⁷.

Napady kloniczne

Napady kloniczne powodują podobne drgania jak napady miokloniczne, ale objawy trwają dłużej, zazwyczaj do dwóch minut¹¹. To rzadki typ napadu, najczęściej występujący u niemowląt¹⁴.

Napady atoniczne

Napady atoniczne powodują nagły spadek siły mięśni¹⁴. Wszystkie mięśnie pacjenta nagle się rozluźniają, co może prowadzić do upadku na ziemię i ryzyka urazu¹¹. Są również nazywane napadami upuszczającymi¹⁵. Mają tendencję do bycia krótkimi i występują bez ostrzeżenia⁷.

Napady toniczne

Napady toniczne powodują nagłe sztywnienie wszystkich mięśni pacjenta¹¹, co może oznaczać utratę równowagi i upadek¹¹. Podczas napadu tonicznego napięcie mięśni pacjenta znacznie wzrasta, prowadząc do napięcia i sztywności ciała¹⁴.

Napady toniczno-kloniczne

Napady toniczno-kloniczne to najczęstszy typ napadów uogólnionych¹⁶. Są to napady, które większość ludzi kojarzy z padaczką⁷. Mają dwie fazy¹¹:

Faza toniczna rozpoczyna się tym, co jest znane jako faza toniczna, podczas której występują następujące objawy¹⁴:

• Wszystkie mięśnie sztywnieją
• Pacjent zazwyczaj upada i traci przytomność
• Powietrze jest wypychane z płuc, często powodując jęk
• Szczęka się zaciska
• Ślina może wyciekać z ust
• Pacjent może przygryźć policzek lub język

Faza kloniczna następuje po fazie tonicznej, podczas której kończyny pacjenta zaczynają szybko się szarpać¹⁴. Pacjent staje się nieprzytomny, jego ciało sztywnieje, a jeśli stoi, zazwyczaj upada do tyłu. Następnie szarpie się i trzęsie, gdy mięśnie rozluźniają się i napinają rytmicznie⁷.

Napady o nieznanym początku

Czasami lekarze nie mogą określić, w jaki sposób napady się rozpoczynają¹⁷. W takich przypadkach mówi się o napadach o nieznanym początku. Gdy uzyskane zostaną dodatkowe informacje, napady te mogą zostać przeklasyfikowane jako ogniskowe lub uogólnione.

Ewolucja napadów

Napady ogniskowe mogą ewoluować w napady uogólnione¹⁸. Czasami dzieje się to powoli, a czasami może się to stać szybko¹⁸. Kiedy napad ogniskowy rozprzestrzenia się na cały mózg, staje się napadem toniczno-klonicznym obustronnym.

Niektóre napady ogniskowe mogą przekształcać się w napady konwulsyjne obustronne¹⁹. Zazwyczaj trwają od 30 sekund do dwóch minut. Po nich dziecko może być zmęczone lub zdezorientowane przez kilka minut i może nie wrócić do normalnego funkcjonowania przez godziny¹⁹.