Współczesne wyzwania w nadzorze epidemiologicznym ospy wietrznej

Skuteczny nadzór epidemiologiczny nad ospą wietrzną stanowi kluczowy element zarządzania zdrowiem publicznym, jednak napotyka na liczne wyzwania wynikające z różnorodności systemów zdrowotnych, prawnych uregulowań oraz charakteru samej choroby. Współczesne systemy nadzoru muszą radzić sobie z problemami związanymi z niedoszacowaniem przypadków, różnicami w definicjach przypadków oraz zmianami epidemiologicznymi wynikającymi z wprowadzenia szczepień.

Status prawny zgłaszania ospy wietrznej

Jednym z podstawowych wyzwań w nadzorze epidemiologicznym jest różnorodny status prawny zgłaszania ospy wietrznej w poszczególnych krajach. Ospa wietrzna nie jest obecnie chorobą podlegającą krajowemu zgłoszeniu, a dane nadzorcze są ograniczone¹. W Stanach Zjednoczonych CDC nie wymaga od stanowych departamentów zdrowia zgłaszania zakażeń ospą wietrzną, a tylko 31 stanów dobrowolnie przekazywało te informacje na rok 2013².

Sytuacja różni się znacznie między krajami. Ospa wietrzna jest chorobą podlegającą krajowemu zgłoszeniu w Australii, gdzie przypadki są monitorowane przez Krajowy System Nadzoru nad Chorobami Podlegającymi Zgłoszeniu (NNDSS)³. W Irlandii tylko przypadki hospitalizowane z powodu ospy wietrznej podlegają zgłoszeniu⁴. W Anglii ospa wietrzna jest chorobą podlegającą zgłoszeniu, a dane o zgłoszonych przypadkach są dostępne z Centrum Badań i Nadzoru Royal College of General Practitioners przez wartownicze praktyki lekarzy rodzinnych w Anglii⁵.

Różnorodność systemów nadzoru

W 2002 roku Rada Stanowych i Terytorialnych Epidemiologów (CSTE) zaleciła, aby stany ustanowiły nadzór przypadkowy nad ospą wietrzną do 2005 roku. Na rok 2020, 39 stanów prowadziło nadzór przypadkowy nad ospą wietrzną⁶. Ta nierównomierna implementacja nadzoru przypadkowego prowadzi do fragmentarycznego obrazu epidemiologii choroby.

W Kanadzie ograniczone informacje nadzorcze dotyczące ospy wietrznej są dostępne przez Kanadyjski System Nadzoru nad Chorobami Podlegającymi Zgłoszeniu (CNDSS) i Program Monitorowania Immunizacji, ACTive (IMPACT)⁷. Jednak ocena wpływu programów immunizacji przeciwko ospie wietrznej na częstość występowania ospy wietrznej jest trudna, ponieważ infekcje ospą wietrzną są znacznie niedoszacowane, przy czym mniej niż 10% oczekiwanych przypadków jest zgłaszanych przez CNDSS rocznie⁸.

Problemy z niedoszacowaniem przypadków

Jednym z najpoważniejszych wyzwań w nadzorze nad ospą wietrzną jest znaczne niedoszacowanie rzeczywistej liczby przypadków. Zrozumienie obciążenia VZV w Wielkiej Brytanii jest wyzwaniem. Ospa wietrzna nie jest obecnie chorobą zakaźną podlegającą zgłoszeniu, ani prawdopodobnie nie spowoduje, że wszystkie przypadki zgłoszą się do opieki zdrowotnej⁹.

Jako że ospa wietrzna nie jest chorobą podlegającą zgłoszeniu, większość wiedzy o epidemiologii w Wielkiej Brytanii pochodzi z rutynowo zbieranych danych o zgłoszonych przypadkach, dostępnych z Centrum Badań i Nadzoru Royal College of General Practitioners przez wartownicze praktyki lekarzy rodzinnych w Anglii i Walii¹⁰.

Te rutynowo zbierane zestawy danych prawdopodobnie dokładnie rejestrują przypadki umiarkowanej ospy wietrznej (najłagodniejsze przypadki nie będą szukać żadnej porady medycznej), ale w przypadku wtórnych przypadków, na przykład zapalenia tkanki łącznej lub udaru dziecięcego, związek przyczynowy z ospą wietrzną może nie być ustalony klinicznie i tym samym zarejestrowany lub zakodowany¹¹.

Wyzwania definicyjne i diagnostyczne

Potwierdzenie laboratoryjne przypadków ospy wietrznej jest rzadko poszukiwane, ponieważ diagnoza może być zazwyczaj niezawodnie postawiona na podstawach klinicznych. Dlatego żadne dane laboratoryjne nie są dostępne⁵. Ta sytuacja stwarza wyzwania dla dokładnego nadzoru, szczególnie w erze poszszepionkowej, gdy przypadki mogą być łagodniejsze i mniej charakterystyczne.

W miarę jak dzika ospa wietrzna zmniejsza się dzięki szczepieniom, potwierdzenie laboratoryjne podejrzanych przypadków ospy wietrznej stanie się coraz ważniejsze¹². Ponadto wzmożony nadzór nad przypadkami ospy wietrznej jest konieczny, aby upewnić się, że obecne programy immunizacji nie przenoszą obciążenia chorobowego na starsze grupy wiekowe (na przykład młodych dorosłych w wieku rozrodczym), które są narażone na cięższy przebieg choroby¹².

Innowacyjne podejścia do nadzoru

W odpowiedzi na ograniczenia tradycyjnych systemów nadzoru rozwijane są innowacyjne metody monitorowania. Badanie z 2013 roku przeprowadzone przez narzędzie nadzoru chorób w mediach społecznościowych o nazwie Sickweather wykorzystywało anegdotyczne raporty infekcji ospą wietrzną w systemach mediów społecznościowych Facebook i Twitter do mierzenia i rankingu stanów z największą liczbą infekcji na mieszkańca, z Maryland, Tennessee i Illinois w pierwszej trójce².

W Chinach przeprowadzono badanie wykorzystujące indeks Baidu (BDI) do wspomagania nadzoru nad ospą wietrzną. Analiza wykazała, że istniała bliska korelacja między tygodniową liczbą nowo zdiagnozowanych przypadków a BDI. Te odkrycia wskazywały, że BDI w prowincji Yunnan może przewidywać częstość występowania ospy wietrznej w tym samym okresie¹³.

Nadzór w kontekście ognisk choroby

Szczególne wyzwanie stanowi nadzór nad ogniskami ospy wietrznej. Zgłaszanie ognisk ospy wietrznej (przedszkola, szkoły, instytucje itp.) ułatwi działania zdrowia publicznego¹. W niektórych stanach, takich jak Minnesota, od 2013 roku świadczeniodawcy opieki zdrowotnej, przedszkola i szkoły są zobowiązani do zgłaszania wszystkich podejrzanych i potwierdzonych przypadków ospy wietrznej¹⁴.

Ognisko ospy wietrznej definiuje się jako: trzy lub więcej przypadków w okresie dwóch miesięcy u osób w każdym wieku i otoczeniu¹⁵. Szkoły i przedszkola mają zgłaszać wszystkie podejrzane i potwierdzone przypadki ospy wietrznej w swojej placówce, nawet jeśli nie zostały zdiagnozowane przez świadczeniodawcę opieki zdrowotnej¹⁵.

Wyzwania w środowiskach specjalnych

Szczególne wyzwania dla nadzoru stanowią środowiska specjalne, takie jak ośrodki dla osób ubiegających się o azyl. Ognisko ospy wietrznej wystąpiło między grudniem 2015 a majem 2016 roku wśród osób ubiegających się o azyl w ośrodku recepcyjnym w Lacjum we Włoszech. Doświadczenie to wspiera potrzebę dodatkowych środków prewencji i kontroli oraz podkreśla znaczenie krajowych i lokalnych systemów nadzoru dla ośrodków recepcyjnych¹⁶.

W pewnych środowiskach wysokiego ryzyka (np. szpitale i inne placówki opieki zdrowotnej) szybka identyfikacja przypadków i działania zdrowia publicznego są ważne dla zapobiegania infekcji osób podatnych z wysokim ryzykiem poważnych powikłań ospy wietrznej, takich jak osoby z obniżoną odpornością i podatne kobiety w ciąży¹⁷.

Przyszłość nadzoru epidemiologicznego

Współczesne systemy nadzoru nad ospą wietrzną muszą ewoluować, aby sprostać zmieniającym się wyzwaniom epidemiologicznym. Wadliwy system nadzoru i brak publicznych informacji o ogniskach ospy wietrznej doprowadziły do słabej reakcji na ogniska ospy wietrznej¹⁸. Dlatego coraz częściej bada się możliwość wykorzystania danych internetowych do nadzoru nad różnymi chorobami jako pomocy w poprawie prewencji i kontroli chorób¹⁸.

Przyszłe systemy nadzoru będą prawdopodobnie łączyć tradycyjne metody epidemiologiczne z nowoczesnymi technologiami, takimi jak analiza danych internetowych, systemy geoinformacyjne (GIS) oraz sztuczna inteligencja, aby zapewnić bardziej precyzyjny i czasowy obraz epidemiologii ospy wietrznej na poziomie lokalnym, krajowym i globalnym.