Epidemiologia brucelozy – zasięg występowania i częstość zakażeń

Bruceloza należy do najważniejszych chorób odzwierzęcych na świecie, stanowiąc poważne wyzwanie dla zdrowia publicznego, szczególnie w regionach o niewystarczających standardach higieny, bezpieczeństwa żywności i opieki weterynaryjnej¹. Choroba dotyka zarówno ludzi, jak i zwierzęta gospodarskie, wywierając znaczący wpływ na ekonomię i zdrowie społeczeństw na całym świecie.

Współczesne badania ujawniają, że globalna częstość występowania brucelozy jest wyższa niż wcześniej szacowano, z liczbą 1,6-2,1 miliona nowych przypadków ludzkich rocznie¹². Szacuje się, że około 3,5 miliarda ludzi na świecie znajduje się w grupie ryzyka zachorowania na brucelozę³.

Rozmieszczenie geograficzne brucelozy

Obszary endemiczne dla brucelozy obejmują kraje basenu Morza Śródziemnego, Bliski Wschód, Azję Środkową, Chiny, subkontynent indyjski, Afrykę Subsaharyjską oraz części Meksyku, Ameryki Środkowej i Południowej²⁴. Zgłaszana częstość występowania ludzkiej brucelozy w obszarach endemicznych znacznie się różni, wahając się od mniej niż 0,1 do ponad 200 przypadków na 100 000 populacji⁴.

Regiony o ograniczonych zasobach, takie jak kraje śródziemnomorskie, Bliski Wschód, Azja Środkowa i niektóre części Afryki, zgłaszają podwyższone wskaźniki zachorowań¹. Największe obciążenie chorobą występuje w krajach basenu Morza Śródziemnego i Półwyspu Arabskiego, a choroba jest również powszechna w Indiach, Meksyku oraz Ameryce Południowej i Środkowej⁵.

Sytuacja epidemiologiczna w różnych regionach świata

W Stanach Zjednoczonych rocznie zgłasza się 100-200 przypadków ludzkiej brucelozy, przy czym większość z nich jest spowodowana przez Brucella melitensis³⁷. Rzeczywista częstość występowania szacowana jest jednak na 5-12 razy wyższą, głównie ze względu na choroby przenoszone przez żywność⁷. Importowane niepasteryzowane produkty mleczne, takie jak świeży kozi lub owczy ser z krajów sąsiadujących (szczególnie z Meksyku), stanowią ważne źródło zakażeń⁷.

W Unii Europejskiej i Europejskim Obszarze Gospodarczym w 2021 roku zgłoszono 165 potwierdzonych przypadków brucelozy, co daje wskaźnik powiadomień wynoszący 0,04 przypadków na 100 000 populacji⁸. Największą liczbę przypadków zgłoszono we Włoszech, Hiszpanii, Grecji i Francji⁸. Zobacz więcej: Bruceloza w krajach rozwiniętych – programy kontroli i eradykacji

Czynniki demograficzne i zawodowe

Bruceloza dotyka wszystkie grupy wiekowe, jednak szczególnie narażeni są mężczyźni w wieku 13-40 lat⁹¹⁰. W północnej Arabii Saudyjskiej 60% przypadków brucelozy występowało u osób w wieku 13-40 lat, podczas gdy 21% u osób młodszych niż 13 lat⁹. Stosunek mężczyzn do kobiet wynosi około 1,7:1¹⁰.

Ekspozycja zawodowa na zwierzęta odgrywa istotną rolę w zwiększonej podatności mężczyzn na rozwój brucelozy¹⁰. Choroba jest również uważana za zagrożenie zawodowe dla osób pracujących w sektorze hodowlanym¹¹. Szczególnie narażone grupy zawodowe to osoby pracujące w rzeźniach lub przemyśle mięsnym, weterynarze, pracownicy laboratoriów i myśliwi¹².

Trendy czasowe i sezonowość

Mimo skoordynowanych wysiłków w celu zarządzania i łagodzenia rozprzestrzeniania się brucelozy, nadal stanowi ona znaczące wyzwanie dla zdrowia publicznego¹³. W niektórych regionach obserwuje się wzrost liczby przypadków – na przykład w Chinach częstość występowania wzrosła prawie dziesięciokrotnie z 0,24 na 100 000 ludzi w 1978 roku do 2,73 na 100 000 w 2018 roku¹⁴.

Analiza sezonowa wskazuje, że bruceloza występuje częściej w okresie wiosny i lata, gdy ma miejsce poród zwierząt¹⁵. W niektórych regionach, takich jak Hangzhou w Chinach, zima i wiosna są okresami szczytowej zachorowalności¹⁶. Zobacz więcej: Bruceloza w krajach rozwijających się – wyzwania epidemiologiczne

Wyzwania w nadzorze epidemiologicznym

Bruceloza jest chorobą podlegającą zgłoszeniu w większości krajów¹¹¹⁷, jednak skuteczność systemów nadzoru znacznie się różni. W wielu krajach rozwijających się i rozwiniętych brakuje nadzoru nad populacjami zwierząt¹⁸. Według Światowej Bazy Danych Informacji o Zdrowiu Zwierząt, Meksyk miał największą liczbę zgłoszonych ognisk – 5514 w 2014 roku, następnie Chiny (2138), Grecja (1268) i Brazylia (1142)¹⁸.

Informacje z nadzoru epidemiologicznego są kluczowe dla podejmowania decyzji epidemiologicznych i potrzebne do kierowania decydentów, władz zdrowia publicznego i służb weterynaryjnych do odpowiednich działań¹⁹. Kombinacja diagnostyki serologicznej i molekularnej w nadzorze jest niezbędna do identyfikacji, kwantyfikacji i kierowania odpowiednich interwencji zdrowia publicznego²⁰.

Perspektywy kontroli i zapobiegania

Najbardziej skuteczną strategią zapobiegania jest eliminacja zakażenia u zwierząt¹¹. W krajach, gdzie eradykacja u zwierząt poprzez szczepienia lub eliminację zakażonych zwierząt nie jest wykonalna, zapobieganie zakażeniu u ludzi opiera się przede wszystkim na podnoszeniu świadomości, środkach bezpieczeństwa żywności, higienie zawodowej i bezpieczeństwie laboratoryjnym²¹.

Skuteczna kontrola brucelozy u ludzi zależy od inwestycji w programy nadzoru i kontroli w celu zmniejszenia brucelozy w populacjach bydła²². Kompleksowy program nadzoru obejmujący wszystkie bydło jest wymagany do skutecznego zmniejszenia zachorowalności na brucelozę w populacji ludzkiej²³.