Bruceloza w krajach rozwiniętych – programy kontroli i eradykacji

Kraje rozwinięte osiągnęły znaczące sukcesy w kontroli i eradykacji brucelozy dzięki wdrożeniu kompleksowych programów nadzoru, szczepień i eliminacji zakażonych zwierząt. Te doświadczenia stanowią wzór dla innych regionów świata w walce z tą chorobą odzwierzęcą.

Stany Zjednoczone – model skutecznej eradykacji

Bruceloza, choć nadal jest chorobą podlegającą zgłoszeniu, stała się rzadka w Stanach Zjednoczonych dzięki skutecznym środkom kontroli weterynaryjnej, w tym rutynowemu badaniu zwierząt gospodarskich i programom szczepień¹. Rocznie do CDC zgłasza się około 100 przypadków, przy czym większość występuje w Kalifornii, Florydzie, Teksasie, Arizonie i Wirginii¹.

Długotrwały krajowy program eradykacji w dużej mierze wyeliminował chorobę u bydła amerykańskiego. Obecnie tylko sporadyczne przypadki spillover występują u bydła i innych zwierząt gospodarskich w pobliżu Greater Yellowstone Area (GYA), gdzie dzikie żubry i jelenie stanowią ostatni rezerwuar tej choroby w Stanach Zjednoczonych².

Wszystkie 50 stanów, Portoryko i Wyspy Dziewicze USA są wolne od brucelozy, z wyjątkiem sporadycznych przypadków spillover występujących u zwierząt gospodarskich w pobliżu Greater Yellowstone Area². APHIS prowadzi nadzór nad zwierzętami w rzeźniach, badając rocznie około pół miliona zwierząt pod kątem przeciwciał przeciwko Brucella³.

Wyniki ekonomiczne programu eradykacji

Sektor hodowlany i mleczarski oraz amerykański konsument osiągnęli ogromne oszczędności finansowe dzięki sukcesowi Cooperative State-Federal Brucellosis Eradication Program. Roczne straty z powodu obniżonej produkcji mleka, poronionych cieląt i świń oraz zmniejszonej efektywności rozrodu spadły z ponad 400 milionów dolarów w 1952 roku do mniej niż 1 miliona dolarów obecnie⁴.

Narodowa strategia nadzoru przekracza standardy Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt dla kraju uznanego za wolny od brucelozy⁵. Obecnie USDA aktualizuje Narodowy Plan Nadzoru Brucelozy Bydła, aby lepiej sprostać obecnym potrzebom programu, zachowując jednocześnie status wolny od choroby⁶.

Europa – zróżnicowane podejście do kontroli

W Unii Europejskiej sytuacja epidemiologiczna brucelozy znacznie się poprawiła w ostatnich dziesięcioleciach. W 2021 roku zgłoszono 165 potwierdzonych przypadków brucelozy w UE/EOG, co daje wskaźnik powiadomień wynoszący 0,04 przypadków na 100 000 populacji⁷. Po znacznym spadku wskaźników powiadomień w 2020 roku, głównie z powodu pandemii COVID-19, wskaźnik powiadomień UE/EOG nieznacznie wzrósł w 2021 roku⁷.

Niektóre kraje europejskie skutecznie kontrolują brucelozę – na przykład Wielka Brytania i Irlandia⁸. Szkocja jest oficjalnie wolna od brucelozy, a wybuch choroby mógłby mieć znaczący wpływ na zdrowie zwierząt i ludzi oraz ograniczenia handlowe⁹. Mimo eradykacji brucelozy z rodzimego stada krajowego, pozostaje stałe zagrożenie ponownego wprowadzenia choroby przez zwierzęta importowane⁹.

Irlandia została uznana za wolną od brucelozy w 2009 roku¹⁰. Większość przypadków w Wielkiej Brytanii jest nabywanych za granicą, a to samo prawdopodobnie dotyczy przypadków irlandzkich¹⁰. Irlandia Północna została formalnie uznana za Oficjalnie Wolną od Brucelozy (OBF) region UE 6 października 2015 roku¹¹.

Kanada – kompleksowy system nadzoru

Bruceloza u bydła została wyeliminowana z Kanady, chociaż B. abortus nadal utrzymuje się w dzikich stadach żubrów w niektórych obszarach¹². Status Kanady jako wolnej od brucelozy jest utrzymywany przez serię programów zaprojektowanych do wykrywania zakażonych zwierząt w populacji tak wcześnie, jak to możliwe poprzez nadzór¹³.

Przypadki ludzkiej brucelozy są rzadkie w Kanadzie. Zakażenie u ludzi można zapobiec poprzez unikanie niepasteryzowanych produktów mlecznych oraz ostrożne obchodzenie się z zakażonymi zwierzętami i ich tkankami¹³. Programy nadzoru są prowadzone w sektorach bydła, świń, hodowanych żubrów oraz hodowanych jeleni i łosi¹⁴.

Australia i region Pacyfiku

Australia uznaje brucelozę za chorobę podlegającą zgłoszeniu na poziomie krajowym i monitoruje przypadki przez National Notifiable Diseases Surveillance System¹⁵. Kraj ten osiągnął sukces w kontroli choroby, podobnie jak inne rozwinięte kraje regionu.

Na Tajwanie bruceloza bydła została wyeliminowana od 1989 roku, a nadzór nad brucelozą u kóz prowadzony od 1986 roku nie wykazał dotąd żadnych przypadków pozytywnych¹⁶. W latach 2011-2016 odnotowano dwa przypadki importowane na Tajwanie¹⁶.

Wyzwania w utrzymaniu statusu wolnego od choroby

Mimo sukcesów w eradykacji, kraje rozwinięte muszą radzić sobie z nowymi wyzwaniami. Obecność B. abortus u dzikich żubrów i jeleni w Greater Yellowstone Area zagraża statusowi brucelozy w okolicznych stanach i zdrowiu ich stad bydła i domowych żubrów, które są wolne od choroby³.

Aby nadal wykazywać status wolny od brucelozy w Stanach Zjednoczonych, konieczne jest zmniejszenie ryzyka przenoszenia brucelozy z dzikiej przyrody na zwierzęta gospodarskie⁵. Największe ryzyko przenoszenia stanowią dzikie jelenie i żubry, które są nosicielami choroby w Greater Yellowstone Area⁵.

Strategie nadzoru i kontroli

Skuteczne programy kontroli brucelozy w krajach rozwiniętych opierają się na kilku kluczowych elementach. Po pierwsze, regularne badania serologiczne stad, w tym testy mleka takie jak milk ring test, są wykorzystywane do przesiewu i odgrywają ważną rolę w kampaniach eliminacji choroby¹⁷.

Po drugie, kompleksowe systemy nadzoru obejmujące wszystkie zwierzęta są wymagane do skutecznego zmniejszenia zachorowalności na brucelozę w populacji ludzkiej¹⁸. Przykład z Korei Południowej pokazuje, że rozszerzenie programu nadzoru na wszystkie bydło było związane ze znaczącym spadkiem przypadków ludzkiej brucelozy¹⁸.

Wreszcie, koordynacja między sektorami zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt jest kluczowa dla skutecznej kontroli tej choroby odzwierzęcej¹⁹. Międzynarodowe organizacje, takie jak FAO, WHO, WOAH i CDC, dostarczają wytycznych dotyczących nadzoru nad brucelozą i standardów kontroli¹⁹²⁰.