Leczenie aspergiliozy – metody terapii i postępowanie

Leczenie aspergiliozy stanowi złożony proces, który wymaga indywidualnego podejścia w zależności od postaci choroby, stanu układu immunologicznego pacjenta oraz nasilenia objawów¹. Strategia terapeutyczna może obejmować leki przeciwgrzybicze, kortykosteroidy, procedury chirurgiczne lub kombinację różnych metod². Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego leczenia, szczególnie w przypadkach inwazyjnej aspergiliozy³.

Leki przeciwgrzybicze w leczeniu aspergiliozy

Leki przeciwgrzybicze stanowią podstawę leczenia większości postaci aspergiliozy⁴. Wybór konkretnego preparatu zależy od typu infekcji, stanu pacjenta oraz ewentualnej oporności na określone substancje czynne. Worikonazol jest obecnie uznawany za lek pierwszego wyboru w leczeniu inwazyjnej aspergiliozy⁵⁶. Alternatywne opcje terapeutyczne obejmują izawukonazol, pozakonazol oraz liposomalne preparaty amfoterycyny B⁷. Zobacz więcej: Leki przeciwgrzybicze w leczeniu aspergiliozy - przegląd opcji

Echinokanyny, takie jak kaspofungina czy mikafungina, są zazwyczaj stosowane jako leczenie ratunkowe lub w terapii skojarzonej⁵⁸. Czas trwania terapii przeciwgrzybiczej jest zazwyczaj długi – minimum 6-12 tygodni, ale może być przedłużony w zależności od odpowiedzi na leczenie i stopnia immunosupresji⁹¹⁰.

Leczenie różnych postaci aspergiliozy

Strategia leczenia różni się znacząco w zależności od postaci aspergiliozy. Alergiczne zapalenie oskrzelików i pęcherzyków płucnych (ABPA) wymaga przede wszystkim stosowania kortykosteroidów doustnych, które zmniejszają stan zapalny¹¹¹. Leki przeciwgrzybicze mogą być dodawane do terapii w celu zmniejszenia dawki kortykosteroidów i poprawy funkcji płuc¹.

Przewlekła postać aspergiliozy płucnej wymaga długotrwałego leczenia doustnymi lekami przeciwgrzybiczymi, takimi jak itrakonazol czy worikonazol⁴¹². W przypadkach, gdy farmakoterapia nie przynosi oczekiwanych rezultatów, może być rozważane leczenie chirurgiczne¹³. Zobacz więcej: Leczenie chirurgiczne aspergiliozy - wskazania i techniki

Leczenie chirurgiczne i procedury interwencyjne

Leczenie chirurgiczne odgrywa istotną rolę w terapii niektórych postaci aspergiliozy, szczególnie gdy występują aspergillomy (grzybniaki) powodujące krwawienie z płuc¹⁴. Usunięcie masy grzybiczej jest często metodą z wyboru, gdy aspergilloma wywołuje objawy¹⁴. Procedura embolizacji może być stosowana jako tymczasowe rozwiązanie w przypadku krwawienia płucnego¹⁴.

Chirurgia jest również rekomendowana w przypadkach zlokalizowanej choroby, która jest łatwo dostępna do oczyszczenia chirurgicznego, na przykład w inwazyjnym zapaleniu zatok czy zlokalizowanych zmianach skórnych¹⁵. Decyzja o zastosowaniu leczenia chirurgicznego powinna uwzględniać stan ogólny pacjenta, lokalizację zmian oraz dostępność doświadczonego zespołu chirurgicznego.

Leczenie wspomagające i modyfikacja czynników ryzyka

Oprócz bezpośredniego leczenia przeciwgrzybiczego, istotne znaczenie ma leczenie wspomagające i modyfikacja czynników ryzyka³. W przypadkach inwazyjnej aspergiliozy kluczowe jest zmniejszenie immunosupresji, gdy jest to możliwe⁹¹⁶. Może to obejmować redukcję dawek leków immunosupresyjnych lub ich całkowite odstawienie, jeśli pozwala na to stan podstawowej choroby.

Leczenie wspomagające może również obejmować tlenoterapię, płynoterapię dożylną oraz leczenie chorób towarzyszących¹⁷. W przypadkach ciężkich infekcji inwazyjnych może być rozważane zastosowanie czynników stymulujących kolonie granulocytów lub transfuzji granulocytów⁹.

Profilaktyka wtórna i monitorowanie

Pacjenci, którzy przeszli skuteczne leczenie inwazyjnej aspergiliozy i wymagają ponownej immunosupresji, powinni otrzymać profilaktykę wtórną w celu zapobieżenia nawrotom⁹. Profilaktyka może obejmować stosowanie pozakonazolu, worikonazolu lub mikafunginy¹⁵.

Regularne monitorowanie odpowiedzi na leczenie jest niezbędne i powinno obejmować ocenę kliniczną, badania obrazowe oraz badania mikrobiologiczne¹⁸. Monitorowanie stężeń leków przeciwgrzybiczych w surowicy może być wskazane, szczególnie przy stosowaniu triazoli¹⁹. Czas trwania leczenia powinien być dostosowany do odpowiedzi klinicznej, mikrobiologicznej i radiologicznej, przy minimalnym okresie terapii wynoszącym 6 tygodni¹⁰.