Spektrum chorób wywoływanych przez gatunki Aspergillus rozciąga się od zespołów alergicznych przez przewlekłe stany płucne po inwazyjne infekcje1. Każda z tych form charakteryzuje się odmiennymi wzorcami epidemiologicznymi, grupami ryzyka oraz częstością występowania, co odzwierciedla różnice w patogenezie i czynnikach predysponujących.
Gatunki Aspergillus są wszechobecne, rozpowszechnione na całym świecie i znajdują się w rozkładającej się materii roślinnej2. Choroba dotyka pacjentów w każdym wieku, bez przewagi płciowej2. Wdychanie jest powszechne; jedynie intensywne narażenia powodują chorobę u zdrowych, immunokompetentnych osób3.
Epidemiologia alergicznej bronchopneumopatii aspergillowej
Alergiczna bronchopneumopatia aspergillowa (ABPA) stanowi najczęstszą formę aspergillosis związaną z nadwrażliwością. Roczna częstość występowania ABPA szacowana jest na około 5 milionów przypadków na całym świecie4. Choć uczulenie na Aspergillus, manifestujące się dodatnim wynikiem testu skórnego na antygen Aspergillus, występuje u około 25% osób z astmą i 50% pacjentów z mukowiscydozą, ABPA jest znacznie rzadsza5.
Z badań ankietowych i rejestru ABPA wynika, że 0,25-0,8% osób z astmą i około 7% pacjentów z mukowiscydozą ma ABPA5. Częstość występowania ABPA u osób z astmą, które są zależne od steroidów lub mają związane z tym centralne rozstrzenie oskrzeli, jest wyższa i szacowana na 7-10%5. Częstość występowania ABPA wynosi 14% u pacjentów z astmą i 79% u pacjentów z mukowiscydozą2. Rozpowszechnienie ABPA wynosi 1-3% u osób z astmą2.
Epidemiologia przewlekłej aspergillosis płucnej
Przewlekła aspergilloza płucna (CPA) zazwyczaj dotyczy starszych pacjentów ze strukturalnymi nieprawidłowościami płuc2. Szacuje się, że przewlekła aspergilloza płucna dotyka około 3 milionów osób na świecie, co stanowi znacznie więcej niż inwazyjne aspergillosis, które dotyka około 300 tysięcy osób6. Rozpowszechnienie CPA wynosi 1 na 100 tysięcy w Stanach Zjednoczonych; jest wyższe w Azji i Afryce2.
Pacjenci z podstawowymi chorobami płuc, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, gruźlica, astma, rak płuc i sarkoidoza, są narażeni na rozwój przewlekłej formy aspergillosis7. Przewlekła obturacyjna choroba płuc i gruźlica zwiększają ryzyko przewlekłej aspergillosis płucnej2.
Epidemiologia inwazyjnej aspergillosis
Inwazyjne aspergillosis jest znacznie rzadsze niż formy alergiczne i przewlekłe, ale charakteryzuje się najwyższą śmiertelnością. Częstość występowania inwazyjnej aspergillosis wynosi około 1-2 przypadków na 100 tysięcy osób4. Inwazyjne aspergillosis płucne jest główną przyczyną zachorowalności i śmiertelności u pacjentów z obniżoną odpornością1.
Częstość występowania inwazyjnej aspergillosis odzwierciedla stany chorobowe i leczenie, które powodują przedłużającą się neutropenię i immunosupresję5. Chociaż opisano ją u osób immunokompetentnych, inwazyjne aspergillosis jest wyjątkowo rzadka w tej populacji5. Aspergilloza jest najczęstszą inwazyjną infekcją grzybiczą u pacjentów po przeszczepie komórek macierzystych krwiotwórczych (HSCT)2.
Różnice w częstości według grup pacjentów
Częstość występowania inwazyjnej aspergillosis u biorców allogenicznych i autologicznych HSCT wynosi odpowiednio 2-15% i 0,5-4%2. Częstość występowania inwazyjnej aspergillosis u pacjentów OIT może sięgać nawet 6%, przy czym wielu z nich nie ma klasycznych czynników ryzyka2.
W kohortowym badaniu obejmującym 563 pacjentów z dodatnimi hodowlami Aspergillus, 53% zostało zdiagnozowanych z prawdopodobną lub potwierdzoną inwazyjną aspergillosis8. Łącznie uwzględniono 563 pacjentów, z których 266 było skolonizowanych (47%), 203 miało prawdopodobną inwazyjną aspergillosis (36%), a 94 miało potwierdzoną inwazyjną aspergillosis (17%)9.
Śmiertelność w różnych formach aspergillosis
Różne formy aspergillosis charakteryzują się znacznie odmiennymi wskaźnikami śmiertelności. Śmiertelność wynosiła 38% wśród pacjentów skolonizowanych, 67% u pacjentów z prawdopodobną inwazyjną aspergillosis i 79% u pacjentów z potwierdzoną inwazyjną aspergillosis9. Ogólna śmiertelność wśród pacjentów z inwazyjną aspergillosis wynosiła 21,5%10.
W badaniu z Korei łączna śmiertelność i śmiertelność związana z inwazyjną aspergillosis płucną były porównywalne z danymi z zachodnich badań klinicznych11. Potwierdzenie mikrobiologiczne inwazyjnej aspergillosis płucnej było niskie w Korei; dlatego wielu koreańskich lekarzy polegało na teście galaktomannanu do diagnozy mikrobiologicznej11.
Gatunki Aspergillus i ich rozmieszczenie geograficzne
A. fumigatus jest odpowiedzialny za większość przypadków inwazyjnej aspergillosis, prawie wszystkie przypadki przewlekłej aspergillosis i większość zespołów alergicznych3. Aspergillus flavus jest drugim najczęstszym czynnikiem etiologicznym inwazyjnej aspergillosis po A. fumigatus12.
Warunki klimatyczne i geograficzne mogą być istotnymi determinantami lokalnej częstości występowania i rozmieszczenia gatunków Aspergillus12. A. flavus jest bardziej rozpowszechniony w środowisku niektórych krajów tropikalnych, takich jak Indie, Meksyk, Pakistan, Sudan i Arabia Saudyjska, i w konsekwencji pozostaje najczęstszym gatunkiem powodującym aspergillozę w tych krajach12.
Trendy czasowe w epidemiologii form aspergillosis
We Francji podczas lat 2005-2007, 3% zgłoszonych przypadków inwazyjnej aspergillosis było spowodowanych przez A. flavus, co wzrosło do 8,7% w latach 2012-201813. Stwierdzono wyższą częstość (59,2%) diagnoz inwazyjnej aspergillosis spowodowanej przez A. flavus w najgorętszych miesiącach, podkreślając prawdopodobny wpływ wysokich temperatur na rozwój A. flavus13.
Badania nadzorcze, takie jak przeprowadzone we Francji, mogą zwiększać świadomość aspergillosis nie-A. fumigatus, w tym w krajach zachodnich, gdzie ich częstość może wzrosnąć w przyszłości z powodu zmian klimatycznych13. A. flavus inwazyjne aspergillosis może stanowić rosnący problem na półkuli północnej, a dalsze badania są potrzebne do wyjaśnienia jego częstości występowania i czynników ryzyka13.
Wpływ wieku na różne formy aspergillosis
Rozkład wiekowy aspergillosis jest zgodny z rozkładem różnych chorób współistniejących, z którymi jest związana5. Przewlekła aspergilloza płucna zazwyczaj dotyczy starszych pacjentów ze strukturalnymi nieprawidłowościami płuc2, podczas gdy inwazyjne formy mogą wystąpić w każdym wieku, w zależności od stanu układu odpornościowego pacjenta.














