Reklama

Ustekinumab, adalimumab i etanercept to leki biologiczne stosowane m.in. w łuszczycy i chorobach zapalnych stawów. Różnią się mechanizmem działania, wskazaniami oraz bezpieczeństwem w różnych grupach pacjentów.

Porównywane substancje czynne – ustekinumab, adalimumab, etanercept

W tej analizie skupiamy się na trzech nowoczesnych lekach biologicznych: ustekinumabie, adalimumabie oraz etanercepcie. Wszystkie są stosowane w leczeniu chorób o podłożu autoimmunologicznym, takich jak łuszczyca plackowata, łuszczycowe zapalenie stawów czy choroba Crohna1234.
Są to leki biologiczne, co oznacza, że są wytwarzane w procesie biotechnologicznym i działają poprzez hamowanie wybranych elementów układu odpornościowego odpowiedzialnych za stan zapalny564.

  • Ustekinumab to przeciwciało monoklonalne, które blokuje interleukiny 12 i 23 – białka biorące udział w wywoływaniu stanu zapalnego w chorobach autoimmunologicznych5.
  • Adalimumab oraz etanercept należą do grupy leków blokujących czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), który odgrywa ważną rolę w rozwoju stanu zapalnego64.
  • Wszystkie trzy substancje są stosowane w leczeniu ciężkich postaci łuszczycy, łuszczycowego zapalenia stawów i innych chorób zapalnych, szczególnie wtedy, gdy inne leczenie nie przynosi efektu lub jest przeciwwskazane1234.

Wskazania do stosowania – kiedy się je podaje?

Wszystkie trzy leki mają podobne główne wskazania, ale istnieją między nimi pewne różnice.

  • Ustekinumab jest wykorzystywany w leczeniu umiarkowanej do ciężkiej łuszczycy plackowatej, łuszczycowego zapalenia stawów (także w monoterapii lub z metotreksatem), choroby Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego12.
  • Adalimumab stosuje się w łuszczycy, łuszczycowym zapaleniu stawów, chorobie Crohna, a także w wielu innych chorobach zapalnych, np. reumatoidalnym zapaleniu stawów, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, czy zapaleniu błony naczyniowej oka3.
  • Etanercept jest lekiem zarejestrowanym do leczenia łuszczycy, łuszczycowego zapalenia stawów oraz reumatoidalnego zapalenia stawów, a także młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów. Nie jest natomiast stosowany w leczeniu choroby Crohna czy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego4.

Wszystkie trzy substancje można stosować u dorosłych, ale zakres stosowania u dzieci różni się:

  • Ustekinumab jest stosowany u dzieci od 6. roku życia w łuszczycy, ale nie u dzieci z chorobą Crohna czy łuszczycowym zapaleniem stawów2.
  • Adalimumab i etanercept mogą być stosowane już u młodszych dzieci w różnych wskazaniach, jednak zakres tych wskazań zależy od wieku dziecka i masy ciała34.
Ważne: Choć ustekinumab, adalimumab i etanercept mają podobne wskazania, nie wszystkie są stosowane w tych samych chorobach. Na przykład etanercept nie jest zarejestrowany do leczenia choroby Crohna czy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, podczas gdy ustekinumab i adalimumab są wykorzystywane w tych schorzeniach1234. Dodatkowo, zakres stosowania u dzieci i młodzieży jest różny dla każdej z tych substancji.

Mechanizm działania i różnice w działaniu na organizm

Wszystkie trzy substancje wpływają na układ odpornościowy, ale robią to w różny sposób:

  • Ustekinumab blokuje interleukiny 12 i 23, które biorą udział w wywoływaniu stanu zapalnego w chorobach autoimmunologicznych. Dzięki temu hamuje szlaki zapalne prowadzące do rozwoju łuszczycy, łuszczycowego zapalenia stawów, choroby Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego57.
  • Adalimumab i etanercept blokują czynnik TNF-α, który jest jednym z głównych białek wywołujących i podtrzymujących stan zapalny w organizmie64.

Różnice dotyczą także sposobu podania i losów leku w organizmie:

  • Ustekinumab podaje się podskórnie lub dożylnie (w zależności od choroby), a jego działanie utrzymuje się długo, dzięki czemu kolejne dawki podaje się nawet co 8-12 tygodni89.
  • Adalimumab i etanercept są zwykle podawane podskórnie, a dawki trzeba przyjmować częściej (najczęściej co tydzień lub co dwa tygodnie)1011.

Ustekinumab różni się od pozostałych także tym, że nie wpływa bezpośrednio na TNF-α, lecz na inne szlaki zapalne. To może mieć znaczenie w przypadku pacjentów, u których leki anty-TNF nie działają lub są źle tolerowane5.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje mają podobne główne przeciwwskazania:

  • Nie należy ich stosować u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki leku121314.
  • Są przeciwwskazane w przypadku istotnych, aktywnych zakażeń (np. czynnej gruźlicy)121314.

Dodatkowe przeciwwskazania:

  • Adalimumab i etanercept nie mogą być stosowane u osób z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością serca1314.

Wszystkie leki wymagają zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z przebytymi zakażeniami, nowotworami, zaburzeniami hematologicznymi lub chorobami autoimmunologicznymi15164.
W przypadku ustekinumabu szczególną uwagę zwraca się na zakażenia (w tym gruźlicę), nowotwory złośliwe, reakcje alergiczne oraz choroby płuc i serca15.

Ważne jest, aby przed rozpoczęciem leczenia wykluczyć aktywne zakażenia oraz sprawdzić, czy pacjent nie miał w przeszłości gruźlicy lub poważnych infekcji. Nie należy też stosować tych leków jednocześnie z innymi lekami biologicznymi o podobnym mechanizmie działania17184.

Bezpieczeństwo szczepień i ryzyko infekcji:

  • Wszystkie trzy leki mogą zwiększać podatność na zakażenia, w tym gruźlicę oraz infekcje grzybicze i wirusowe15164.
  • Nie wolno przyjmować żywych szczepionek w trakcie leczenia oraz przez pewien czas po jego zakończeniu. W przypadku dzieci narażonych na te leki w okresie płodowym, należy unikać żywych szczepionek przez kilka miesięcy po urodzeniu1920.

W przypadku leczenia ustekinumabem okres ten jest dłuższy niż dla leków anty-TNF, co należy wziąć pod uwagę planując szczepienia niemowląt19.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Wszystkie trzy substancje mają podobne ograniczenia dotyczące stosowania w ciąży, karmieniu piersią oraz u osób starszych czy z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby:

  • Ciąża: Zaleca się unikanie leczenia ustekinumabem, adalimumabem i etanerceptem w czasie ciąży, chyba że lekarz uzna, że korzyści przeważają nad ryzykiem21224. Substancje te przenikają przez łożysko, a u noworodków istnieje zwiększone ryzyko zakażeń.
  • Karmienie piersią: Leki te przenikają do mleka kobiecego w bardzo małych ilościach. Decyzja o kontynuacji leczenia podczas karmienia powinna być podejmowana indywidualnie2324.
  • Dzieci i młodzież: Wszystkie trzy leki mają wskazania pediatryczne, ale różnią się pod względem minimalnego wieku, masy ciała i rodzaju leczonej choroby252627. Ustekinumab nie jest zalecany do leczenia łuszczycowego zapalenia stawów ani choroby Crohna u dzieci i młodzieży.
  • Osoby starsze: W tej grupie należy zachować ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko infekcji i nowotworów2829.
  • Osoby z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby: Dla wszystkich trzech substancji brak jest szczegółowych danych o konieczności modyfikacji dawki, dlatego leki te stosuje się ostrożnie303132.
  • Kierowcy: Ustekinumab nie wpływa lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów. Adalimumab i etanercept mogą sporadycznie powodować zawroty głowy, dlatego w razie ich wystąpienia należy zachować ostrożność3334.

Ustekinumab, adalimumab i etanercept – podobieństwa i różnice w praktyce

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Ustekinumab Łuszczyca plackowata, łuszczycowe zapalenie stawów, choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego Od 6. roku życia (tylko łuszczyca plackowata) Nie zaleca się, chyba że lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko Nie wpływa lub wpływ nieistotny
Adalimumab Łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, inne choroby zapalne Od 4-6. roku życia (w zależności od choroby) Nie zaleca się, chyba że lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko Może wywołać zawroty głowy
Etanercept Łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów Od 2-6. roku życia (w zależności od choroby) Nie zaleca się, chyba że lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko Może wywołać zawroty głowy

Ustekinumab wśród leków biologicznych – wybór zależy od indywidualnych potrzeb

Ustekinumab, adalimumab i etanercept to leki biologiczne, które mogą skutecznie poprawiać jakość życia osób z ciężkimi chorobami autoimmunologicznymi. Wybór konkretnej substancji zależy od rodzaju choroby, wieku pacjenta, wcześniejszych doświadczeń z leczeniem oraz indywidualnych przeciwwskazań.

Ustekinumab wyróżnia się dłuższym odstępem pomiędzy dawkami oraz innym mechanizmem działania, co może być korzystne u osób, które nie reagują dobrze na leczenie anty-TNF. Z kolei adalimumab i etanercept mają szersze zastosowanie w chorobach stawów i są lepiej przebadane u dzieci. Każda z tych substancji wymaga regularnej kontroli lekarskiej i monitorowania bezpieczeństwa terapii.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się ustekinumab od adalimumabu i etanerceptu?

Ustekinumab blokuje interleukiny 12 i 23, a adalimumab i etanercept hamują czynnik TNF-α. Działa więc na inne szlaki zapalne.

Czy ustekinumab można stosować u dzieci?

Ustekinumab jest stosowany u dzieci od 6. roku życia, ale tylko w leczeniu łuszczycy plackowatej.

Który z tych leków jest bezpieczniejszy w ciąży?

Nie zaleca się stosowania żadnego z tych leków w ciąży, chyba że lekarz uzna to za konieczne.

Czy można szczepić dzieci leczone ustekinumabem?

Podczas leczenia nie wolno podawać żywych szczepionek. Po zakończeniu terapii należy odczekać odpowiedni czas.

Reklama
Reklama