Reklama

Co to jest ustekinumab i do czego służy?

Ustekinumab jest w pełni ludzkim przeciwciałem monoklonalnym, które działa na specyficzne białka zapalne – interleukiny IL-12 i IL-23. Blokując te cytokiny, lek hamuje procesy zapalne odpowiedzialne za rozwój i utrzymanie chorób takich jak łuszczyca plackowata, łuszczycowe zapalenie stawów, choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego12.

Ustekinumab jest dostępny w różnych postaciach, m.in. jako roztwór do wstrzykiwań podskórnych (we wstrzykiwaczach lub ampułkostrzykawkach) oraz jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej. W zależności od choroby, dawka i sposób podania mogą się różnić3.

Przeciwwskazania do stosowania ustekinumabu

Przeciwwskazania bezwzględne (nie stosować w żadnym przypadku)

  • Nadwrażliwość na ustekinumab lub którąkolwiek substancję pomocniczą – może prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, w tym wstrząsu anafilaktycznego45.
  • Aktywna, istotna klinicznie infekcja, np. czynna gruźlica – podanie ustekinumabu może nasilić zakażenie lub spowodować jego rozprzestrzenienie się, co stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia4567.

Przeciwwskazania względne (stosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach)

Ustekinumab może być stosowany jedynie po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka u pacjentów z:

  • Przebyte lub utajone zakażenia gruźlicy – konieczne jest wcześniejsze leczenie przeciwgruźlicze oraz ścisłe monitorowanie89.
  • Przewlekłe lub nawracające zakażenia – podanie leku wymaga ostrożności ze względu na ryzyko nasilenia infekcji89.
  • Pacjenci z historią nowotworów złośliwych – brak wystarczających danych, dlatego decyzja o leczeniu powinna być bardzo ostrożna1011.
  • Pacjenci poddawani jednocześnie innym terapiom immunosupresyjnym – brak danych dotyczących bezpieczeństwa skojarzeń z innymi lekami biologicznymi lub fototerapią1213.
Ważne: Przed rozpoczęciem leczenia ustekinumabem lekarz dokładnie oceni stan zdrowia, zwłaszcza pod kątem zakażeń i historii chorób nowotworowych. Nie należy samodzielnie rozpoczynać lub przerywać terapii.

Zachowaj szczególną ostrożność stosując ustekinumab

W trakcie leczenia ustekinumabem należy uważnie monitorować pacjenta, zwłaszcza w następujących sytuacjach:

  • Ryzyko zakażeń – ustekinumab osłabia układ odpornościowy, co może zwiększyć ryzyko ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych takich jak reaktywacja gruźlicy, zakażenia bakteryjne, grzybicze, wirusowe i pasożytnicze1415.
  • Reakcje nadwrażliwości – mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym opóźnione, nawet kilka dni po podaniu leku, a także obrzęk naczynioruchowy i wstrząs anafilaktyczny1016.
  • Zmiany skórne – obserwowano przypadki złuszczającego zapalenia skóry oraz łuszczycy erytrodermalnej, które mogą wymagać przerwania leczenia1217.
  • Choroby toczniowe – w trakcie leczenia zgłaszano przypadki tocznia rumieniowatego i zespołu toczniopodobnego; konieczne jest szybkie zgłoszenie się do lekarza w przypadku zmian skórnych lub bólu stawów1819.
  • Pacjenci w podeszłym wieku – ze względu na większe ryzyko zakażeń u osób starszych, leczenie wymaga ostrożności i uważnego monitorowania2019.
  • Ryzyko chorób sercowo-naczyniowych – w trakcie terapii należy regularnie oceniać czynniki ryzyka, gdyż odnotowano zdarzenia takie jak zawał serca czy udar mózgu2122.
  • Wrażliwość na lateks – osłona igły może zawierać lateks, co jest istotne dla osób uczulonych2122.
  • Szczepienia – nie należy stosować żywych szczepionek podczas leczenia ustekinumabem oraz przez co najmniej 15 tygodni po ostatniej dawce leku. Szczególnie ostrożne podejście dotyczy niemowląt narażonych na lek w okresie płodowym2324.
Ważne: W przypadku pojawienia się objawów infekcji lub reakcji alergicznej, leczenie ustekinumabem powinno zostać przerwane do czasu ustąpienia objawów.

Podsumowanie przeciwwskazań i ostrożności przy stosowaniu ustekinumabu

Ustekinumab jest skutecznym lekiem w leczeniu chorób zapalnych skóry i jelit, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia szeregu przeciwwskazań i zachowania ostrożności. Przede wszystkim nie powinien być stosowany u osób z aktywną gruźlicą lub inną istotną infekcją oraz u osób z nadwrażliwością na lek. W przypadku pacjentów z przewlekłymi zakażeniami, historią nowotworów lub stosujących inne leki immunosupresyjne, decyzja o leczeniu powinna być podjęta bardzo ostrożnie. Ważne jest również monitorowanie pojawiania się ciężkich reakcji alergicznych, infekcji oraz objawów tocznia i zmian skórnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku oraz na kwestie związane ze szczepieniami.

Przestrzeganie tych zasad pomaga bezpiecznie korzystać z leczenia ustekinumabem i maksymalizuje korzyści terapeutyczne, minimalizując ryzyko powikłań456725262728.

Przeciwwskazanie Typ
Nadwrażliwość na ustekinumab lub substancje pomocnicze Przeciwwskazane
Aktywna, istotna klinicznie infekcja (np. czynna gruźlica) Przeciwwskazane
Przewlekłe lub nawracające infekcje (względne) Należy zachować ostrożność
Historia nowotworów złośliwych (względne) Należy zachować ostrożność
Jednoczesne stosowanie innych leków immunosupresyjnych Należy zachować ostrożność
Pacjenci w podeszłym wieku (≥ 65 lat) Należy zachować ostrożność
Ryzyko chorób sercowo-naczyniowych Należy zachować ostrożność
Wrażliwość na lateks (w przypadku wstrzykiwaczy) Należy zachować ostrożność
Stosowanie szczepionek żywych Przeciwwskazane

Pytania i odpowiedzi

Kiedy nie można stosować ustekinumabu?

Ustekinumabu nie można stosować przy nadwrażliwości na lek lub aktywnej, ciężkiej infekcji, np. czynnej gruźlicy.

Czy ustekinumab zwiększa ryzyko zakażeń?

Tak, lek może osłabiać odporność, zwiększając ryzyko nowych lub reaktywację ukrytych zakażeń.

Czy można szczepić się podczas leczenia ustekinumabem?

Nie zaleca się szczepień żywymi szczepionkami podczas terapii oraz przez co najmniej 15 tygodni po ostatniej dawce leku.

Czy osoby starsze mogą stosować ustekinumab?

Tak, ale u pacjentów powyżej 65 lat należy zachować szczególną ostrożność ze względu na większe ryzyko infekcji.

Co zrobić w przypadku reakcji alergicznej na ustekinumab?

W przypadku ciężkiej reakcji alergicznej leczenie należy przerwać i zgłosić się do lekarza.

Reklama
Reklama