Uliprystal – przeciwwskazania

Wprowadzenie do przeciwwskazań – czym jest uliprystal?

Uliprystal (łac. Ulipristalum, Ulipristali acetas) to substancja czynna zaliczana do grupy modulatorów receptora progesteronowego. Występuje w dwóch głównych zastosowaniach: jako doraźny środek antykoncepcyjny (tzw. antykoncepcja awaryjna) oraz w leczeniu umiarkowanych i ciężkich objawów mięśniaków macicy u kobiet w wieku rozrodczym¹². Uliprystal działa poprzez hamowanie lub opóźnianie owulacji, a w przypadku mięśniaków wpływa na endometrium i zmniejsza objętość mięśniaków³⁴.

W niektórych sytuacjach jego stosowanie jest całkowicie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), w innych możliwe wyłącznie po dokładnej ocenie przez lekarza (przeciwwskazania względne). Istnieją także sytuacje, gdy należy zachować szczególną ostrożność podczas terapii uliprystalem.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować uliprystalu?

• Nadwrażliwość na uliprystal lub inne składniki preparatu – wystąpienie reakcji alergicznej na substancję czynną lub jakąkolwiek substancję pomocniczą całkowicie wyklucza stosowanie uliprystalu. Podanie leku w takim przypadku może prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, takich jak wysypka, obrzęk, trudności w oddychaniu czy wstrząs anafilaktyczny⁵⁶⁷⁸⁹.
• Ciąża i karmienie piersią – w przypadku leków z uliprystalem stosowanych w leczeniu mięśniaków macicy (np. octan uliprystalu 5 mg), nie wolno go stosować u kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Stosowanie w tych sytuacjach może mieć negatywny wpływ na płód lub niemowlę⁶.
• Krwawienie z dróg rodnych o nieznanej przyczynie lub niezwiązane z mięśniakami macicy – jeśli występuje nieprawidłowe krwawienie, którego przyczyna nie została ustalona lub nie jest związana z mięśniakami, uliprystal nie powinien być stosowany. Może to utrudnić rozpoznanie poważniejszych chorób, takich jak nowotwory⁶.
• Nowotwory narządów rodnych – uliprystal jest przeciwwskazany u kobiet z rozpoznanym rakiem macicy, szyjki macicy, jajnika lub piersi. Lek może wpływać na hormony, które mają znaczenie w rozwoju tych nowotworów⁶.
• Dziedziczne zaburzenia związane z nietolerancją laktozy – niektóre preparaty zawierają laktozę. Osoby z dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny przyjmować tych leków, gdyż może to prowadzić do poważnych zaburzeń trawiennych¹⁰¹¹.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosować tylko po dokładnej ocenie ryzyka?

• Ciężka astma oskrzelowa leczona doustnymi glikokortykosteroidami – stosowanie uliprystalu może być niebezpieczne u kobiet z ciężką postacią astmy, szczególnie jeśli choroba nie jest dobrze kontrolowana lekami doustnymi. Może dojść do zaostrzenia objawów astmy¹⁰¹²¹¹.
• Znaczne zaburzenia czynności wątroby – uliprystal jest metabolizowany w wątrobie, dlatego w przypadku ciężkiego uszkodzenia tego narządu jego stosowanie jest niewskazane lub wymaga bardzo ścisłej kontroli. Może dojść do nasilenia działań niepożądanych¹³.
• Poważne zaburzenia czynności nerek – u pacjentów z ciężkimi chorobami nerek stosowanie uliprystalu wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania¹⁴.
• Jednoczesne stosowanie z niektórymi lekami – nie zaleca się stosowania uliprystalu razem z lekami, które silnie wpływają na enzymy wątrobowe (induktory lub inhibitory CYP3A4, np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, ziele dziurawca, ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna, sok grejpfrutowy), ponieważ może to zmieniać skuteczność lub bezpieczeństwo uliprystalu¹⁵¹².

Stosowanie uliprystalu – kiedy zachować szczególną ostrożność?

Niektóre grupy pacjentek wymagają specjalnego nadzoru podczas stosowania uliprystalu, nawet jeśli nie mają typowych przeciwwskazań. Warto zwrócić uwagę na następujące sytuacje:

• Brak pewności co do ciąży – przed zastosowaniem uliprystalu należy wykluczyć ciążę, zwłaszcza jeśli występuje opóźnienie miesiączki lub objawy sugerujące ciążę. Krwawienie po przyjęciu leku nie wyklucza ciąży pozamacicznej, która wymaga pilnej diagnostyki¹⁶¹⁷.
• Zmiany w endometrium podczas leczenia mięśniaków – u kobiet stosujących uliprystal na mięśniaki macicy mogą wystąpić przejściowe zmiany w błonie śluzowej macicy (endometrium), które ustępują po zakończeniu leczenia. W razie utrzymujących się nieprawidłowości wymagane są dodatkowe badania¹⁸¹⁹.
• Niepokojące krwawienia lub zmiany cyklu miesiączkowego – utrzymujące się, nadmierne lub nietypowe krwawienia podczas terapii powinny być skonsultowane z lekarzem i mogą wymagać badań diagnostycznych w kierunku innych chorób²⁰¹⁴.
• Wysoka masa ciała lub BMI – skuteczność uliprystalu w antykoncepcji awaryjnej może być niższa u kobiet z wyższym BMI, dlatego zaleca się możliwie najszybsze przyjęcie tabletki po stosunku bez zabezpieczenia, niezależnie od masy ciała²¹²².

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Uliprystal – bezpieczeństwo i odpowiedzialne stosowanie

Uliprystal to skuteczna i nowoczesna substancja czynna stosowana zarówno w antykoncepcji awaryjnej, jak i w leczeniu mięśniaków macicy. Mimo wielu zalet, nie każda pacjentka może bezpiecznie ją stosować – istnieje szereg przeciwwskazań bezwzględnych i względnych, które zawsze należy wziąć pod uwagę przed przyjęciem leku. Szczególnej uwagi wymagają osoby z chorobami wątroby, nerek, astmą, nietolerancją laktozy, a także kobiety z nieprawidłowymi krwawieniami lub nowotworami narządów rodnych. Właściwa kwalifikacja do terapii oraz monitorowanie stanu zdrowia gwarantują bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.